Hoe schadelijk is roken?

6 minuten leestijd

© ANP

Hoe schadelijk is roken?

Gezondheid

Je leest nu

Hoe schadelijk is roken?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 153
  • 88138
Bekijk de collectie Gezond eten en leven26 verhalen
Bekijk de collectie Drugs6 verhalen

ROKEN IS DODELIJK wordt met kapitalen op sigarettenpakjes gedrukt en gruwelijke plaatjes van kankergezwellen zijn zowel op de voor- als achterkant te zien. Niet voor niets: jaarlijks sterven alleen in ons land ongeveer 20.000 mensen aan hun rookverslaving. Wat doet roken met je gezondheid? En waarom is het niet verboden als het zo gevaarlijk is?

Samengesteld door Richard van Montfrans

Waarom roken we eigenlijk?

Dat komt door Columbus, die met het bereiken van Amerika in 1492 ook de tabak ontdekt. Een van zijn reisgezellen wordt de eerste roker van Europa. Hij gaat paffend over straat en wordt al snel opgepakt op verdenking van tovenarij. Het duurt zeven jaar voordat hij zijn onschuld kan bewijzen en wordt vrijgelaten. De aanvankelijke vrees voor de ‘rookmagiër’ kan niet voorkomen dat de gewoonte zich daarna over Europa en de rest van de wereld verspreidt.

Roken in de jaren vijftig. In de Duitse plaats Biberach strijdt een stel 'doorgewinterde doorrokers' om de kampioenstitel in een marathon voor sigarenrokers.

Aan het einde van de zestiende eeuw raakt het pruimen en snuiven van tabak in Nederland in de mode en maakt de jeugd goede sier met de pijp. De machtige tabaksindustrie zoals we die vandaag de dag kennen, ontstaat in 1880 met de uitvinding van de sigarettenmachine, waarmee op grote schaal kan worden geproduceerd. Het leidt ertoe dat in de hoogtijdagen van roken, de jaren vijftig en zestig, zestig procent van de volwassen bevolking rookt.

Deel alinea

Waarom is een sigaret lekker?

Dat komt door de nicotine. Een stof, of beter gezegd een gif, dat de tabaksplant aanmaakt om zichzelf te beschermen. Als een insect van de plant eet, volgt daarop een zekere dood. Op ons heeft de stof een andere uitwerking: door nicotine gaan we ons prettig en ontspannen voelen. Dat smaakt dus naar meer, ook omdat de stof zeer verslavend is. Volgens sommigen is roken het lekkerst na een vrijpartij. Daar is een verklaring voor: we genieten van seks doordat er met een orgasme dopamines en endorfines vrijkomen in onze hersenen, dezelfde stoffen die door nicotine vrijkomen bij roken. Met een sigaret probeer je dat lekkere gevoel terug te halen. Verklaarbaar dus, maar allesbehalve verstandig: roken kan leiden tot een vervroegde overgang en erectiestoornissen, wat goede seks niet ten goede komt.

"Het is verrukkelijk! Natuurlijk niet die allereerste sigaret van je leven, die is vies, maar die heeft behalve dat het vies is ook de heerlijke bijsmaak van een de verboden vrucht..."

Deel alinea

Waarom is een sigaret slecht?

Omdat je er naast erectiestoornissen tal van klachten en ziektes van kunt krijgen. Een sigaret - of beter gezegd de rook ervan - bevat een waslijst aan giftige stoffen. De schadelijkste zijn nicotine, koolstofmonoxide en teer. Nicotine is naast verslavend slecht voor je huid, hart- en bloedvaten, spijsvertering en voortplanting. Koolstofmonoxide is slecht voor je conditie en beschadigt de vaatwanden. En teer veroorzaakt die typische rokershoest en is kankerverwekkend.

Schrijver Willem Melchior krijgt keelkanker door het roken en vertelt erover in dit fragment. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl

Uit onderzoek blijkt dat de levensverwachting van zware rokers (meer dan twintig sigaretten per dag) gemiddeld dertien jaar korter is dan van mensen die nooit hebben gerookt. Ook lichte rokers (roken niet iedere dag) verliezen gemiddeld al vijf jaar van hun leven. Door te roken loop je bovendien een veel grotere kans op verschillende vormen van kanker. Zelfs het zogenaamde 'passief roken', het inademen van rook van andere mensen, verhoogt ook het risico op longkanker.

Deel alinea

Wat wordt er tegen roken gedaan?

De eerste alarmsignalen over tabak dateren al van 1602, maar pas in 1929 wijst een Duits onderzoek uit dat er een statisch verband is tussen roken en longkanker. Omdat de bevindingen zich niet verspreiden, duurt het tot 1950 voor de rest van Europa er lucht van krijgt. Een arts ontdekt dat veel mensen in de oorlog longkanker hebben opgelopen door het roken van in krantenpapier gedraaide shag. Er komt een tegenbeweging op gang, maar het groeiende aantal voorlichtingscampagnes lijkt aan dovemansoren gericht. Roken blijft populair, zelfs onder artsen.

Henk Koenders, toenmalig PR-adviseur van Johan Cruijff, aan het woord over de reclames die Cruijff maakte voor en tegen roken.

Pas in de jaren zeventig komt er meer steun. In heel Europa komen er op de verpakking van rookwaren waarschuwingen te staan dat roken de gezondheid schaadt. Deze worden in de loop der jaren steeds explicieter en het roken wordt in rap tempo aan banden gelegd. Tabaksreclame gaat stap voor stap in de ban en roken wordt op allerlei plaatsen verboden, van vliegtuigen tot de horeca.

Deel alinea

Waarom is roken niet verboden?

Tja, daar zijn meerdere redenen of excuses voor te bedenken. Omdat er verdiend wordt aan accijnzen. Omdat het stemmen kost. Omdat we in een vrij land leven en het recht hebben eigen keuzes te maken (ook al zijn dat slechte keuzes). Omdat verbieden nou eenmaal geen zin heeft. Of omdat een verbod niet te handhaven is.

Toch wordt de roep om roken te verbieden luider. Een stem die zich laten horen is Stichting Eindspel Tabak. Deze stichting streeft naar een wettelijk verbod op de verkoop van tabaksproducten aan kinderen na een bepaald jaar. Door te kiezen voor het kweken van een 'tabaksvrije generatie' biedt het plan tijd en ruimte voor alle belanghebbenden - zoals producenten en verkopers van rookwaren - om zich in te stellen op een geleidelijke verdwijning van tabak. Verschillende partijen proberen roken zelfs via de rechter aan banden te leggen, maar tot nu toe nog zonder succes.

Wist je dat...

  • Australiërs ruim 45 dollar (29 euro) moeten betalen voor een pakje sigaretten.

  • Roken onder jongeren (tussen 12 en 16 jaar) afneemt: in 2001 rookt 13 procent, in 2017 is dat nog 'maar' 2 procent.

  • In Turkmenistan roken in heel het land verboden is en verkopers van rookwaren een boete tot 1500 euro riskeren.

  • Een op de vijf overlijdensgevallen in Nederland wordt veroorzaakt door tabak.

Deel alinea

Wat vind jij?

Moet roken verboden worden of vind je dat iedereen dat zelf mag beslissen?

Moet roken verboden worden?

78%
22%

In het kort

  • In 1492 ontdekt Columbus tijdens zijn reis naar Amerika de tabak. De machtige tabaksindustrie zoals we die vandaag de dag kennen, ontstaat in 1880 met de uitvinding van de sigarettenmachine, die grote productie mogelijk maakt.

  • Dat een sigaret lekker is, komt door nicotine. Een stof, of beter gezegd een gif, dat de tabaksplant aanmaakt om zichzelf te beschermen. Door nicotine gaan we ons prettig en ontspannen voelen en de stof is zeer verslavend.

  • De schadelijkste stoffen in sigaretten zijn nicotine, koolstofmonoxide en teer. Deze stoffen zijn onder andere slecht voor je hart- en bloedvaten, spijsvertering, voortplanting, huid en conditie. Teer is kankerverwekkend.

  • De eerste alarmsignalen over tabak dateren al van 1602, maar pas in 1929 wijst een Duits onderzoek uit dat er een statisch verband is tussen roken en longkanker. Vanaf de jaren zeventig wordt er steeds meer tegen roken gedaan.

  • Er zijn meerdere redenen of excuses te bedenken waarom roken niet verboden is. Omdat er verdiend wordt aan accijnzen, bijvoorbeeld. Of omdat een verbod niet te handhaven is. Toch wordt de roep om roken te verbieden steeds luider.

Deel dit venster