Waarom is vuurwerk niet verboden?

8 minuten leestijd

Waarom is vuurwerk niet verboden?

Binnenland

Je leest nu

Waarom is vuurwerk niet verboden?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 46
  • 24747

De één kijkt wekenlang uit naar al dat geknal en die kleurige figuren in de lucht, anderen vinden vuurwerk maar niets en willen dat het verboden wordt vanwege milieu- en veiligheidsargumenten. De discussie hierover laait elk jaar weer op en steeds meer gemeenten kiezen ervoor om tijdens de jaarwisseling vuurwerkvrije zones in te stellen. Maar nog steeds is vuurwerk nog niet verboden. Waarom niet?

Samengesteld door Laurens Bluekens

Hoe lang steken we al vuurwerk af in Nederland?

Vanaf ongeveer de jaren zeventig van de twintigste eeuw zijn we gewend om massaal rotjes, duizendklappers, pijlen en siervuurwerk af te steken met oud en nieuw. Vanaf die tijd is er in Nederland een groot aanbod van vuurwerk rond de jaarwiseling. In de decennia en eeuwen daarvoor was oud en nieuw in Nederland ook al een feest met veel lawaai. Mensen trokken joelend en zingend door de straten, staken vreugdevuren aan en maakten ook op allerlei andere manieren herrie – soms zelfs met vuurwapens. Vuurwerk was er ook, maar niet zo massaal als tegenwoordig.

In 1989 werd 34 miljoen gulden uitgegeven aan vuurwerk. Tachtig procent daarvan was siervuurwerk.

Deel alinea

In het zuiden, noorden en oosten van het land hoort ook het carbidschieten bij oud en nieuw. Daarbij worden melkbussen gevuld met carbidCarbid is een mengsel van calcium en koolstof, dat ook gebruikt kan worden als bestrijdingsmiddel. en water en worden de bussen aan de achterkant door een gaatje verhit met een fakkel. Wat volgt is een oorverdovende knal en het wegvliegen van het deksel van de melkbus – of een voetbal die je in plaats van een deksel op de melkbus legt.

"Je voelt de trillingen gewoon op je borstkas."

Veel mensen in Nederland denken bij vuurwerk aan de vuurwerkramp die Enschede op 13 mei 2000 treft. Er vallen 23 doden en ongeveer 950 gewonden als het bedrijf S.E. Fireworks in de wijk Roombeek vlam vat en uiteindelijk verschillende opslagbunkers met vuurwerk de lucht in gaan. Roombeek ligt volledig in puin. De wijk wordt herbouwd en er kwam een monument ter nagedachtenis aan de ramp. De krater die door de ontploffing in de wijk ontstond, is nog steeds zichtbaar als vijvertje.

De precieze toedracht van de ramp is nooit duidelijk geworden.

Naar aanleiding van de ramp besluit de overheid de regels voor de opslag en verkoop van vuurwerk aan te scherpen. Voortaan mogen bedrijven die grote hoeveelheden vuurwerk opslaan niet meer dicht bij huizen en scholen staan en vuurwerk mag niet meer in containers worden bewaard.

Waarom zou vuurwerk verboden moeten worden?

Niet iedereen is blij met vuurwerk. De roep om een volledig verbod op consumentenvuurwerkVuurwerk dat door burgers zelf wordt afgestoken. klinkt de laatste jaren steeds luider. Daarvoor zijn verschillende redenen. Rotjes, pijlen en ander vuurwerk zorgen jaarlijks rond oud en nieuw voor tientallen miljoenen euro’s schade aan gebouwen, voertuigen, het milieu en de openbare ruimteDe ruimte die we met elkaar delen, zoals parken, bossen, straten, bushokjes, etc. . Veel mensen ergeren zich bovendien aan het geknal op oudjaarsdag en de dagen daarvoor. Vuurwerk mag al vanaf 28 of 29 december over de toonbank en daarmee begint – ondanks de regels – ook het knallen. Maar de roep om een verbod wordt bovenal ingegeven door het gevaar van vuurwerk: nog steeds lopen jaarlijks honderden mensen door knallers en siervuurwerk letsel aan handen, hoofd, ogen of andere plekken op.

Deel alinea

Vuurwerkslachtoffers.

Uit onderzoek van de NOS en VeiligheidNL blijkt dat er in de jaarwisseling van 2015 op 2016 in Nederland 482 vuurwerkslachtoffers zijn gevallen. Tweederde van hen werd verwond door knalvuurwerk, de rest door siervuurwerk. Veel vuurwerkslachtoffers, ongeveer de helft, steken zelf niet eens vuurwerk af, maar hebben brute pech als omstander of toevallige voorbijganger. Een groot percentage van de slachtoffers, ook ongeveer de helft, is nog geen twintig jaar. Dat komt waarschijnlijk doordat het vooral jongeren zijn die het leuk vinden om vuurwerk af te steken. Afhankelijk van het soort, mag vuurwerk worden afgestoken vanaf 12, 16 en 18 jaar.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid publiceert eind 2017 een onderzoek waarin zij concludeert dat vuurwerk dat veel letsel veroorzaakt verboden moet worden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om vuurpijlen, maar ook over knalvuurwerk, omdat dat volgens deze organisatie uitnodigt tot gevaarlijk gedrag en het veroorzaak overlast. 

"Word ik blind aan dat oog?"

Door de verschrikkelijke verwondingen die vuurwerk kan veroorzaken, roepen het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap, Artsen Jeugdgezondheidszorg Nederland en het Oogziekenhuis al sinds het voorjaar van 2014 eensgezind op tot een verbod op vuurwerk voor consumenten. Zij tekenden dat jaar een manifest tegen vuurwerk, dat inmiddels ook door tientallen andere organisaties wordt ondersteund.

"Word ik blind aan dat oog?"

Oogartsen wijzen erop dat alle soorten vuurwerk voor slachtoffers zorgen. Niet alleen illegaal vuurwerk, dat veel zwaarder is en bijvoorbeeld in België of in Polen wordt gekocht en door Nederlanders de grens over wordt gesmokkeld, zorgt voor veel slachtoffers. Ook de op het oog onschuldig lijkende rotjes, bloemtollen en gillende keukenmeiden die legaal verkrijgbaar zijn in Nederland, zorgen voor veel slachtoffers.

"Dit valt onder de wapenwet." De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Door oogartsen en experts van de explosieve opruimingsdienst en het leger wordt wel extra gewaarschuwd voor illegaal vuurwerk zoals Cobra’s en nitraatbommen. Die knallers lijken volgens hen vaak meer op bommen of landmijnen en kunnen zorgen voor verwondingen die slachtoffers van oorlogsgeweld ook hebben.

Vuurwerkbommen zijn moeilijker te ontmantelen dan normale explosieven.

Hetzelfde geldt voor het knutselen met vuurwerk: het openpeuteren van vuurwerk om verschillende knallers samen te voegen, of bijvoorbeeld het aan elkaar plakken van verschillende stukken vuurwerk om het spektakel te vergroten. Ook dat soort acties zorgen voor gewonden. Zo verloor een man in Opheusden in 2012 zijn beide armen toen hij op zolder met zwaar vuurwerk aan het knutselen was. De explosie sloeg een groot gat in het dak.

Welke vuurwerkmaatregelen zijn er al genomen?

De discussie over vuurwerk is al enkele jaren aan de gang. Met posters en schokkende televisiespotjes waarschuwen Postbus 51De naam die de Rijksoverheid tot 2012 gebruikte om burgers te informeren via allerlei kanalen. en SIREDe Stichting Ideële Reclame zet zich in om onderbelichte onderwerpen aan te kaarten, bijvoorbeeld op het gebied van de gevaren van vuurwerk, voedselverspilling en dyslexie. al decennia voor de gevaren van vuurwerk.

Deel alinea

De overheid nam al verschillende maatregelen om de overlast en het aantal slachtoffers van vuurwerk terug te dringen. Zo verbood staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu van de PvdA in 2015 al de verkoop van Romeinse kaarsen en babypijltjes. En sinds een aantal jaar mag alleen vanaf 18.00 uur vuurwerk worden afgestoken op oudjaarsdag. Het knallen moet stoppen om 02.00 uur in het nieuwe jaar. Eerder mochten burgers vuurwerk afsteken tussen 10.00 uur in de ochtend en 02.00 uur ‘s nachts. In 2017 komen er extra maatregelen om de import van illegaal vuurwerk in Nederland verder aan banden te leggen, door het invoeren van een soort registratiesysteem voor personen en bedrijven die wel zwaarder vuurwerk mogen importeren voor bijvoorbeeld theatershows. Jaarlijks worden duizenden kilo’s illegaal vuurwerk ingenomen door de politie. Postdiensten letten er tegenwoordig ook goed op of er geen vuurwerk in de pakketjes zit die zij van A naar B brengen.

"Als je vermoedt dat je buren illegaal vuurwerk in huis hebben, moet je dat aangeven."

Gemeenten en instanties doen er van alles aan om goede voorlichting te geven over de gevaren en het veilig gebruik van vuurwerk: doe altijd een veiligheidsbril op, gebruik een aansteeklont en neem voldoende afstand. Met die boodschap en gewapend met tientallen brilletjes om uit te delen, ging de burgemeester van Rotterdam Ahmed Aboutaleb in december 2016 enkele schoolklassen af.

Veiligheidsbrillen worden uitgedeeld in schoolklassen.

Verschillende steden hebben de afgelopen jaren geëxperimenteerd met vuurwerkvrije zones: gebieden waarin burgers met oud en nieuw helemaal geen vuurwerk mogen afsteken. Dat ging eerst vooral om gebieden rondom bijvoorbeeld ziekenhuizen, verzorgingshuizen en  kinderboerderijen, maar nu worden ook sommige stadscentra vuurwerkvrij gemaakt. In ruil daarvoor organiseert de gemeente soms een professionele vuurwerkshow waar iedereen van kan genieten: wel vuurwerk, geen gevaren.

Vuurwerkshows in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

Met de jaarwisseling van 2015 op 2016 waren er meer dan vijftig gemeenten met vuurwerkvrije zones. Van 2016 op 2017 is dat aantal, na jarenlange groei, ongeveer gelijk gebleven. Oogarts Tjeerd de Faber ziet het liever omgedraaid, zegt hij in een interview met het Nederlands Dagblad: “We moeten toe naar vuurwerkzones: dat je dus alleen nog maar vuurwerk mag afsteken in gebieden die daartoe zijn aangewezen.” De Faber verwacht dat het vuurwerkverbod er over een jaar of vijf is.

De maatregelen die tot nu toe genomen zijn, lijken hun vruchten af te werpen. De afgelopen jaren vallen er steeds minder gewonden door vuurwerk. In 2015/2016 waren het er volgens cijfers van de NOS en VeiligheidNL 482, een jaar eerder 574 en in 2013/2014 700.

In beslag genomen illegaal vuurwerk.

Waarom is vuurwerk niet verboden?

Volgens verschillende opiniepeilingen is een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking, zo tussen de veertig en zestig procent, voor een volledig verbod op consumentenvuurwerk en experts pleiten er al langer voor. Maar tot nu toe wil Den Haag er niet aan. Vooral de politieke partijen GroenLinks, SGP, 50Plus en de Partij voor de Dieren maken zich sterk voor een verbod. Voor die laatste partij speelt ook mee dat dieren regelmatig de dupe worden van vuurwerk. Dieren zijn vaak bang voor vuurwerk en raken erdoor ontregeld, of ze worden zelfs mishandeld met vuurwerk.

"Ik denk dat mensen moe worden van iedere keer dat vuurwerkoverlast."

Deel alinea

Het lijkt erop dat kabinet Rutte III serieuzer gaat kijken naar de mogelijkheden om het afsteken van vuurwerk te beperken. Zo is er een mogelijk plan om rotjes te verbieden, al is de VVD het daar niet mee eens. Deze partij vindt het veel belangrijker om te focussen op de aanpak van illegaal vuurwerk. Het veel gehoorde argument tegen een totaalverbod op consumentenvuurwerk is dat het niet te handhaven zou zijn: de politie heeft veel te weinig mankracht om erop te letten dat niemand vuurwerk afsteekt. Verschillende keren trok de politie al aan de bel om aan te geven dat het ook al lastig is om vuurwerkvrije zones te handhaven. “Je kan in vuurwerkvrije zones alleen op heterdaad betrappen,” zegt Gerrit van de Kamp van politievakbond ACP daarover tegenover het Algemeen Dagblad. “Dat is echt heel moeilijk, dan moet je puur geluk hebben.”

Toch voerden verschillende gemeenten al met succes vuurwerkvrije zones in, zoals in Hilversum. Daar kunnen de zones mede door de inzet van particuliere beveiligers worden gehandhaafd. In eerder jaren wisten vuurwerkverkopers via de rechter een stokje te steken voor de vuurwerkvrije zone in het centrum van Hilversum.

"De maatregel is geslaagd. Niet met een 10, maar wel met een 7 of 8."

Een andere reden dat politieke partijen tegen een vuurwerkverbod zijn, is dat zij er bang voor zijn dat een verbod ervoor zorgt dat mensen het juist weer spannender gaan vinden om vuurwerk af te steken. Simpelweg omdat het niet meer mag, zou er dan een nog grotere illegale handel in vuurwerk ontstaan.

Ook betuttelingOverdreven bemoeizucht van de overheid. wordt vaak aangedragen als belangrijk argument tegen een verbod. De overheid zou zich niet moeten bemoeien met ‘kleine’ zaken als het afsteken van vuurwerk, is dan het idee. Volgens sommige mensen zou door betutteling na Zwarte Piet zomaar weer een mooie en leuke Nederlandse traditie verloren kunnen gaan: het afsteken van vuurwerk rond oud en nieuw. In 2012 zegt minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie van de VVDdat hij vuurwerk niet wil verbieden omdat het “een lange traditie is en veel mensen ernaar uitkijken”. Ook de PVV wil vooral vanwege het "traditie"-argument vasthouden aan consumentenvuurwerk.

"Je ziet een kanteling in de enquêtes."

Kamerlid en partijgenoot van Opstelten Ockje Tellegen geeft in 2015 bij de NOS aan dat het bij een veilige omgang met vuurwerk ook gaat om eigen verantwoordelijkheid: “Het gaat om de manier waarop mensen het product afsteken, niet om het product zelf. Op die manier kun je net zo goed de bouwbranche vertellen dat je met een hamer ook iemand op zijn hoofd kan slaan. Dat heet eigen verantwoordelijkheid. Daar staat de VVD voor.”

Veel politieke partijen willen vooral nog een tijd afwachten of vuurwerkvrije zones op grotere schaal goed werken en of professionele vuurwerkshows een goed alternatief zijn. Volgens sommige experts is het niet mogelijk om tijdens oud en nieuw op veel plekken  tegelijk professionele vuurwerkshows te organiseren, omdat Nederland daarvoor te weinig vuurwerkprofessionals heeft en een deel van hen ook niet wil werken tijdens de jaarwisseling.

Het draagvlak voor alternatieven neemt toe.

Er gaan de laatste jaren steeds meer stemmen op voor een verbod op consumentenvuurwerk, omdat vuurwerk zorgt voor veel slachtoffers, schade en overlast. Goed idee, zo'n verbod?

Er moet een verbod op consumentenvuurwerk komen.

59%
39%
2%

In het kort

  • Er gaan de laatste jaren steeds meer stemmen op voor een verbod op consumentenvuurwerk, omdat vuurwerk voor veel slachtoffers, schade en overlast zorgt.

  • Er zijn al verschillende maatregelen genomen om consumentenvuurwerk in te perken. Mede daardoor zijn er steeds minder slachtoffers.

  • Er zijn ook genoeg alternatieven voor het afsteken van vuurwerk, zoals vuurwerkshows die door de gemeente worden georganiseerd.

  • Veel politieke partijen zijn tegen een verbod op consumentenvuurwerk omdat ze niet aan de traditie willen morrelen en bang zijn dat een verbod leidt tot het afsteken van meer illegaal vuurwerk.

Deel dit venster