Wat is de PVV?

16 minuten leestijd

© ANP

Wat is de PVV?

Partijen

Je leest nu

Wat is de PVV?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 34
  • 18080
Bekijk de collectie Politieke partijen16 verhalen

Geert Wilders is oprichter, fractievoorzitter, lijsttrekker en boegbeeld van de PVV ineen. De partij en de partijleider worden meer gegoogeld dan welke andere partij of politicus ook. De zwaarst beveiligde man van Nederland grossiert in gepeperde uitspraken, liefst afgegeven per tweet, en wekt zowel haat als bewondering op.

Samengesteld door Leonard Ornstein

Uit welke partij is de PVV voortgekomen?

De oorsprong van de PVV ligt in de VVD, zou je kunnen stellen. Geert Wilders is immers jarenlang lid van de Tweede Kamerfractie van de VVD en hij begint zijn politieke loopbaan in 1990 als fractiemedewerker en speechschrijver van die partij. Binnen de toenmalige VVD-fractie geldt Wilders als behoudend en als een groot bewonderaar van Ayaan Hirsi AliAyaan Hirsi Ali is een Nederlandse politica van Somalische afkomst, inmiddels woont en werkt ze in de Verenigde Staten. Ze groeit op in een islamitisch gezin in Somalië en vlucht op haar 23e naar Nederland als haar ouders haar dreigen uit te huwelijken aan een neef in Canada. Ze krijgt politiek asiel in Nederland. Hirsi Ali wordt atheïst en ontpopt zich als geducht criticaster van de islam. Hirsi Ali is eerst actief voor het wetenschappelijk bureau van de PvdA, maar stapt in 2002 over naar de VVD en wordt Tweede Kamerlid. Ze is fel tegen besnijdenis, uithuwelijken en de islam en wordt in Nederland net als Wilders met de dood bedreigd. Zij moet ook zwaar beveiligd worden. Er ontstaat in de Tweede Kamer en daarbuiten discussie over haar Nederlanderschap, een debat waarin toenmalig minister van Vreemdelingenzaken en Integratie én mede-VVD’er Rita Verdonk zich keert tegen haar eigen partijgenoot Ayaan Hirsi Ali. In 2006 stapt Hirsi Ali op als Tweede Kamerlid en besluit zij ook Nederland te verlaten. Zij emigreert naar de VS en gaat daar voor een neoconservatieve denktank werken.   . Zij ziet hem ook als haar maatje en bondgenoot. Hij wordt in die tijd steeds kritischer op de islam. In een interview zegt hij: “De islam is niet achterlijk, zoals Fortuyn zei, maar de politieke cultuur in Arabische en islamitische landen is wel achterlijk, middeleeuws zelfs, als het gaat om mensenrechten, vrouwen en homo’s.” Hij vervolgt in hetzelfde interview: “We hebben meer dan één miljoen moslims in ons land. Zo komt je eigen cultuur in het gedrang. Om de integratie niet nog moeilijker te maken, moeten we zwaar op de rem gaan staan bij het toestaan van vreemdelingen.”

"Nederland moet later deze eeuw geen kalifaat maar een koninkrijk zijn en blijven." VVD-prominenten kennen Kamerlid Geert Wilders niet meer terug. 

In 2004 botst Wilders met de fractieleider van zijn partij, Jozias van Aartsen. De toenmalige VVD-voorman kan er niet langer mee leven dat de eigengereide Wilders op verschillende onderwerpen een eigen koers vaart.

Wilders begaat een politieke doodzonde door de fractiediscipline te ontduiken en gaat zelfs verder dan dat: hij draagt zijn eigen standpunten uit. Tussen Van Aartsen en Wilders botst het met name over Turkije. Het onvoorwaardelijke 'nee' van Wilders over de toekomstige toetreding van Turkije tot de Europese Unie gaat de VVD-fractie te ver. Maar ook Wilders reageert scherp op de aanpak van zijn fractievoorzitter: “Ik laat mij niet de mond snoeren door de partij. Ik zal altijd blijven zeggen wat ik ergens van vind. Ik neem dit hoog op en beraad mij op mijn positie. Desnoods ga ik alleen verder.” En niet lang daarna stapt na veel getrouwtrek en media-aandacht Wilders uit de VVD-fractie. We noteren 2 september 2004 als Geert Wilders zich als onafhankelijke fractie in de Tweede Kamer laat registreren. De Groep-Wilders is de officiële naam. Vanaf nu gaat hij bouwen aan een eigen politieke groepering in de Nederlands politiek. Veel verwachten zijn teleurgestelde voormalige VVD-vrienden er niet van, zo blijkt:

Wilders besluit uit de VVD-fractie te stappen, na lang overleg met partijleider Gerrit Zalm en fractievoorzitter Jozias van Aartsen. Hij behoudt zijn zetel in het parlement en wil een nieuwe rechtse beweging opzetten.

Tussen 2004 en 2006 vormt Wilders een eenmansfractie die wordt aangeduid als de 'Groep Wilders'. In maart 2005 publiceert hij zijn 'Onafhankelijkheidsverklaring', waarin hij de visie uiteenzet waarop hij zich politiek baseert. Tegelijk met de publicatie van dit document richt hij de Vereniging Groep Wilders op. Het oprichten van deze vereniging is een vereiste om deel te nemen aan Tweede Kamerverkiezingen. Op 22 februari 2006 schrijft Wilders zijn partij in bij de kiesraad onder de naam de Partij voor de Vrijheid (PVV). De keuze van die naam legde hij in het Algemeen Dagblad uit: de naam is een knipoog naar een eerdere Partij van de Vrijheid (PvdV), een in 1946 opgerichte conservatief-liberale partij. In 1948 ging deze Partij van de Vrijheid op in de VVD door een fusie. 

Geert Wilders en zijn partijgenoten juichen na het zien van de RTL-prognose (acht zetels) op de uitslagenavond van de Partij voor de Vrijheid in Den Haag tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2006. Uiteindelijk zou de PVV zelfs negen zetels behalen. 

Wat is de ideologie van de PVV?

De partij is populistisch, met zowel conservatieve, liberale, rechtse als linkse standpunten. De PVV is geen one issue-partij, zij richt zich niet op één politiek onderwerp of één beperkte doelgroep. Er zijn wel typische PVV-thema’s te benoemen, zoals de angst voor de islamisering van Nederland, de weerstand tegen ‘linke hobby’s’ als kunstsubsidie en het verzet tegen een ruimhartig vluchtelingenbeleid. De PVV verwoordt de eigen thema’s glashelder, beeldend en in vaak controversiële bewoordingen. Zo spreekt Wilders over een “tsunami” aan vluchtelingen, heeft hij het over een “islamitische invasie van testosteron-bommen met baarden” en zijn moskeeën “haatpaleizen”.

De partij hangt ook standpunten aan die door linkse partijen gedeeld worden, zoals lagere huren en het vasthouden aan een AOW van 65 jaar. Uniek voor de PVV is dat de partij alle ontwikkelingshulp wil stopzetten en geen geld meer in windmolens, kunst en omroepen wil steken. Op monetair gebied moet Nederland af van de euro en terugkeren naar de gulden. Nederland moet uit de EU en de partij is voor directe democratie: “Burgers krijgen macht”.  In haar laatste verkiezingsprogramma ‘Nederland weer van ons!’ stelt de partij dat “miljoenen Nederlanders schoon genoeg hebben van de islamisering van ons land. Genoeg van de massa-immigratie en asiel, terreur, geweld en onveiligheid.” De partij wil er nul asielzoekers bij en sluit de grenzen voor immigranten uit islamitische landen. Islamitische hoofddoekjes moeten worden gebannen uit publieke functies, radicale moslims moeten preventief worden opgesloten. Alle moskeeën en islamitische scholen moeten worden gesloten en de Koran moet worden verboden. De financiële paragraaf is uiterst summier: elf posten met daarachter een miljardenbedrag.

© ANP

'Nederland weer van ons' is de verkiezingsslogan van de PVV in 2017

Over Wilders’ politieke kleur en hoe hij en zijn partij geduid moeten worden, zijn al vele artikelen, columns en ook boeken gewijd. Politiek historicus Koen Vossen werpt interessante vragen op over het fenomeen-Wilders in zijn boek Rondom Wilders, portret van de PVV. Hij schrijft: “Is Wilders een nieuwe, moedige verzetsheld in de strijd tegen het islamo-fascisme of vertegenwoordigt zijn partij juist een nieuw soort fascisme?” En: “Beschermt hij de Nederlandse cultuur of bezoedelt hij juist het imago van Nederland?” De definitieve antwoorden op deze twee vragen zijn nu nog lastig te formuleren. Het zijn bovendien ook kwesties waarover heel verschillend gedacht wordt, bekeken door een PVV-sympathisant of een PVV-hater. Iets ertussenin lijkt er niet te zijn. Geert Wilders roept zowel weerzin als verering op. 

Wat maakt de PVV anders dan andere partijen?

De PVV is officieel geen partij, want er zijn slechts twee leden: alleen de persoon Geert Wilders staat geregistreerd als lid en de Stichting Groep Wilders. De PVV hoeft geen verantwoording af te leggen aan de leden. Ze hebben dus ook geen partijcongressen, geen partijblad en geen afdelingen. Sympathisanten kunnen wel doneren aan de partij. Geert Wilders geeft als reden op om geen leden te hebben dat ze “LPF-achtige toestanden”Hiermee wordt gedoeld op de chaotische situatie die ontstond bij de LPF, de Lijst Pim Fortuyn, na de dood van hun lijsttrekker Pim Fortuyn. Negen dagen na de moord op Fortuyn op 6 mei 2002 zijn de Tweede Kamerverkiezingen. De partij krijgt in één klap 26 zetels en een bonte verzameling LPF’ers, velen van hen onervaren politici, komen zonder de bindende figuur van Fortuyn in de landelijke politiek terecht. Ze maken deel uit van het kabinet Balkenende I met vier ministersposten en vijf staatssecretariaten, maar het kabinet is geen lang leven beschoren. Mede door de grote, interne partijperikelen lukt het de LPF niet om te regeren en om de partij succesvol te laten voortbestaan. Vier jaar later is de LPF al niet meer vertegenwoordigd in de Tweede Kamer, een jaar later gebeurt hetzelfde in de Eerste Kamer. willen voorkomen, evenals infiltratie van extreemrechts. De partij is volledig rondom Geert Wilders opgebouwd.  Hij is oprichter, fractievoorzitter, lijsttrekker en boegbeeld. Het dominante thema na 2006 is het vijandbeeld van de islam, die voor de derde keer in de geschiedenis Europa wil proberen te onderwerpen. Hij vreest een “tsunami van islamisering”.

Hoe doet de PVV het in het land?

In 2011 doet de PVV voor het eerst mee aan de Provinciale Statenverkiezingen. De partij wordt bij deze verkiezingen meteen de vierde partij van Nederland en in Limburg zelfs de grootste. In de Eerste Kamer heeft de PVV sinds 2015 negen zetels. De PVV doet bij de gemeenteraadsverkiezingen mee in twee steden: Den Haag en Almere. In Rotterdam wil de PVV niet de concurrentie met Leefbaar Rotterdam aangaan, vandaar dat daar geen lokale PVV-afdeling zit. Aanvankelijk neemt Wilders zitting in de gemeenteraad van Den Haag, maar dat kost al snel te veel tijd dus deze functie moet hij opgeven. Wilders wordt gezien als iemand die graag de controle wil houden over de partij, die een paar vertrouwelingen om zich heen verzamelt (Fleur Agema, Martin Bosma) en van zijn fractie absolute loyaliteit eist.

"Wilders heeft zes of zeven keer de Droomvlucht gedaan. Daar is-ie aan verslaafd, het is zijn manier om de realiteit te ontlopen." Kijk de hele uitzending op NPO.nl

Zijn politieke stijl is direct en persoonlijk. In de politieke arena schroomt Wilders niet om het zwaarste middel in te zetten: de motie van wantrouwen tegen de regering. Hij heeft er al vele ingediend. Hij profileert zich als de buitenstaander van de Haagse kaasstolp, als de leider die weet wat er onder het volk leeft en die niets moet hebben van de elite of de grachtengordel. Een van Wilders’ belangrijkste communicatiemiddelen is het gebruik van Twitter. De PVV-voorman geeft weinig persconferenties, laat zich bijna nooit interviewen op televisie en laat van zich horen via tweets, die de media overnemen omdat dit zijn voornaamste wijze van communiceren is. Verkiezingsdebatten doet hij mondjesmaat en zegt hij ook af, omdat hij er geen belang bij heeft om kritisch ondervraagd te worden en de media-aandacht te moeten delen met de andere lijsttrekkers.

Waarom moet Wilders beveiligd worden?

Meteen na zijn vertrek uit de VVD-fractie, moet Wilders al beveiligd worden: sinds oktober 2004 leeft hij met permanente beveiliging. De politicus krijgt doodsbedreigingen vanwege zijn harde standpunten over de islam. Twee dagen na de moord op filmmaker Theo van Gogh, op donderdag 4 november 2004, wordt ontdekt dat Wilders doelwit is van een geplande aanslag. Op de computer van Mohammed B. - Van Gogh’s moordenaar - worden plannen gevonden voor een aanslag op de uitgesproken ex-VVD’er, die ook nog eens politiek bevriend is met islamcritica Ayaan Hirsi Ali. Ook staat Wilders op de vierde plaats van een dodenlijst van terreurorganisatie Al Qaida. Deze zeer serieuze dreigingen vormen de opmaat voor jarenlange schuiladressen waar Wilders en zijn vrouw verblijven. Zij hebben te maken met persoonlijke en permanente beveiliging. Op 23 oktober 2015 stuurt Wilders een tweet om zijn beveiligers te bedanken. Hij beleeft op dat moment het wrange jubileum van precies 11 jaar permanente beveiliging. Zijn tweet: "Maar ik leef gelukkig nog. Waarvoor veel dank".

Sinds november 2004 mag Wilders geen stap meer mag zetten zonder beveiligers. Hoe is het om zo te leven?

Hoe precair de veiligheidssituatie van Wilders is, blijkt ook in 2017, na de recente ontdekking van een lek in de beveiliging bij de dienst Bewaken en Beveiligen (DBB) - de organisatie die topbeveiligers in dienst heeft die bedreigde politici en leden van het Koninklijk Huis bewaken, waaronder Geert Wilders. Drie medewerkers zijn geschorst omdat zij banden zouden onderhouden met de onderwereld. Twee van hen zijn al geschorst in 2015, maar dit is niet eerder naar buiten gebracht. Een van hen is de directe beveiliger van Wilders. De verdachte feiten zijn witwassen en het lekken van vertrouwelijke informatie. Geert Wilders is laaiend over het feit dat hij pas zo laat over de lekken binnen de dienst hoort en heeft zijn campagne-activiteiten in de buitenlucht opgeschort, omdat hij zich niet veilig genoeg voelt.

Wilders wordt tijdens het flyeren omringd door beveiligers. 

Wat zijn controversiële acties van de PVV?

Inherent aan de PVV zijn de uitspraken, thema’s en acties van de partij c.q. Wilders die veel publiciteit en zowel afkeuring als bijval oproepen. Een paar van deze affaires op een rijtje:

Het Polenmeldpunt: Heeft u overlast van Polen? Of bent u uw baan kwijtgeraakt aan een Pool? Wij willen het graag horen.” In februari 2012 richt de PVV een digitaal meldpunt op waar Nederlanders die last hebben van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa zich kunnen melden. Met “last hebben” wordt bedoeld: Polen, Hongaren of Roemenen die banen of woningen “inpikken” van Nederlanders of voor overlast zorgen door dronkenschap of geluidsoverlast. Er komen 40.000 klachten binnen op het meldpunt, anderzijds is er ook veel verontwaardiging van burgers en politici over dit meldpunt. Zo is er een motie op initiatief van D66 om afstand te nemen van het Polenmeldpunt die door een groot deel van de Tweede Kamer wordt gesteund. Ook roept het Europees Parlement premier Rutte op om namens de Nederlandse regering afstand te nemen van het “betreurenswaardige initiatief”.

© ANP

De site van de PVV voor mensen klachten kunnen indienen over Midden- en Oost-Europeanen.

Fitna (De beproeving): Een statement in film over het gevaar van de islam. Filmisch en beeldend worden koranverzen tegenover schokkende beelden van 9/11 en andere aanslagen van radicaal-islamitische terreur gezet. De film start met de Deense spotprent van de profeet Mohammed met een bom in zijn tulband.  “De islam is een religie de wereld wil beheersen. Dat heeft ze altijd gedaan en dat zal ze blijven doen”. Angstaanjagende toespraken van islamitische geestelijken ondersteunen de boodschap. Fitna is een mini-documentaire van 16 minuten. De film is alleen op internet uitgebracht op 27 maart 2008, want de PVV kan geen publieke of commerciële omroep vinden om de korte film uit te zenden. Een voorwaarde van de PVV is dat de film integraal, zonder onderbreking en zonder beoordeling door de redactie moet worden uitgezonden en daar gaan de omroepen niet mee akkoord. Na drie uur online op internet bij de Britse website Liveleak is Fitna al drie miljoen keer bekeken. De Nederlandse digitale zender Het Gesprek zendt de film wel live uit. Ook over deze film ontstaat vooraf en daarna veel beroering in de islamitische landen en ook in het Nederlandse kabinet. Er wordt gedreigd met een tegenfilm (Arabisch-Europese Liga), met “consequenties” (Iran), met aanvallen op Nederlandse soldaten in Afghanistan (de Taliban) en er worden folders uitgedeeld tegen “lasterwerk van de islam” (de islamitische organisatie Hizb ut-Tahrir). Toenmalig premier Balkenende (CDA) spreekt van “een forse crisissituatie”.

© ANP

Protest tegen Fitna bij de Nederlandse ambassade in de Iraanse hoofdstad Teheran (5 april 2008).

De affaire-Khadija Arib: De PVV is tegen het bezitten van een dubbel paspoort en dus tegen het hebben van een dubbele nationaliteit. PvdA-Tweede Kamerlid Khadija Arib heeft een Marokkaans en Nederlands paspoort en stelt zich in 2015 kandidaat voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer, naast onder andere PVV-Kamerlid Martin Bosma. Wilders valt Arib fel aan op haar twee paspoorten en keert zich tegen haar kandidaatstelling. Bosma verliest de strijd van Arib. Als zij wordt verkozen tot voorzitter, noemt Wilders de aanstelling van Arib “een zwarte dag voor dit nepparlement”. “Iemand die onderhorig is aan de koning van Marokko, iemand met de dubbele nationaliteit, hoort geen voorzitter te worden van de Tweede Kamer,” aldus Wilders. Hij ziet in de keuze voor Arib een bevestiging van zijn stelling dat de Tweede Kamer een “nepparlement” is. Aribs reactie is dat zij Kamervoorzitter is voor alle Kamerleden. “Ze mogen zeggen wat ze vinden, maar ik ben voorzitter van de hele Kamer en dus ook van de PVV.”

Wilders reageert op de verkiezing van Khadija Arib als voorzitter van de Tweede Kamer. "Iemand met een dubbele nationaliteit – die ook Marokkaan is – hoort niet de voorzitter te worden van het Nederlandse parlement."

Welke uitspraken van Wilders leiden tot rechtszaken?

1) De "kopvoddentaks": Tijdens het debat over de Rijksbegroting 2010 - de Algemene Beschouwingen  - pleit PVV-leider Wilders voor een belasting op het dragen van een hoofddoekje  van 1.000 euro per jaar. Hij dient een motie in en noemde zijn voorgestelde maatregel een “kopvoddentaks". Deze term leidt tot felle debatten binnen en buiten de Tweede Kamer.

2) "Willen jullie meer of minder Marokkanen?": Tijdens een bijeenkomst in Den Haag op 9 maart 2014 spreekt Geert Wilders zijn aanhang toe in een zaaltje. Hij stelt zijn gehoor drie vragen, waarvan de laatste de roemruchte ‘meer of minder Marokkanen’- vraag is. Deze uitspraak zorgt voor veel ophef. Veel mensen doen aangifte van discriminatie en de uitspraak leidt tot een rechtszaak tegen Wilders. Wie hier meer over wil weten: lees het venster Waarom werd Geert Wilders vervolgd?

Vanwege de 'minder, minder'-kwestie doen in totaal 6400 mensen aangifte tegen Wilders. 

De PVV-voorman is het niet eens met de rechtszaak en twittert over “een nep-rechtbank met PVV-hatende rechters”. Het OM eiste een boete van 5000 euro tegen de PVV-leider. Hij heeft bevestigend geantwoord na de opgeworpen vraag aan zijn publiek. Wilders zei letterlijk in 2014 “Dan gaan we dat regelen”, nadat zijn aanhang “Minder, minder” scandeert na de vraag of zij meer of minder Marokkanen in Nederland willen. Het OM daagt Wilders voor de rechter op verdenking van groepsbelediging, discriminatie en het aanzetten tot haat. De uitspraak in december 2016 luidt dat PVV-leider Wilders zich schuldig heeft gemaakt aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie, maar dat hem geen straf wordt opgelegd. Wel wordt hij veroordeeld en krijgt hij hierdoor een strafblad. Wilders noemt de uitspraak “knettergek”.

Hoe groeit Geert Wilders op en waar komen zijn drijfveren vandaan?

Hij omschrijft zijn jeugd als volgt: “Ik ben geboren in het mooie Venlo in Limburg, op 6 september 1963, als nakomertje van twee zussen en een broer. Mijn vader werkte bij Océ, waarschijnlijk nog steeds de grootste werkgever van Venlo. Mijn moeder was huisvrouw. We waren een vrij stabiel, gelukkig gezin, al was ik bepaald niet de braafste tiener die een moeder zich wensen kan.” Een “eigenwijze, lastige jongen zonder bovenmatige talenten of bijzondere interesse”, beschrijft politiek-historicus Koen Vossen hem in zijn boek. Alhoewel hij naar roomse scholen ging, is Wilders nooit een ware katholiek geworden. “Ik heb ertussen gezeten, ik ben ermee opgegroeid, maar ik heb er niets van meegekregen”, zei Wilders in Trouw.

Wat de PVV-leider zelf als vormende momenten noemt, zijn allereerst zijn verblijf in Israël tussen zijn achttiende en negentiende jaar, waar hij een levenslange liefde voor het land op doet en waar hij nog altijd regelmatig naar toe gaat. Wilders’ tijd als inwoner van de  Utrechtse wijk Kanaleneiland is ook bepalend voor hem. Wilders ziet rond 1985 de wijk waarin hij woont veranderen van een keurige, blanke middenklassewijk in een wijk waarin zich steeds meer Turkse en Marokkaanse gezinnen vestigen. Hij vindt dat zij de wijk “overnemen” en “islamiseren”. De buurt verloedert en er komt meer criminaliteit. Ten derde vormt zijn periode als medewerker van de Ziekenfondsraad en de Sociale Verzekeringsbank tussen 1985-1990 hem. Hij krijgt te maken met de logge bureaucratie, de overlegcultuur en signaleert misbruik van de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) door sociale partners om van werknemers af te komen.

© ANP

De Kanaalstraat in Utrecht. 

Zijn politieke carrière begint als hij beleidsmedewerker sociale zekerheid voor de VVD wordt, een terrein waarop hij meer dan voldoende praktijkervaring heeft opgedaan. Oud-VVD-fractievoorzitter Frits Bolkestein is Wilders’ grote voorbeeld, omdat hij duidelijk is, altijd met goed onderbouwde argumenten komt, de rug recht houdt en niet bang is voor kritiek. Ook Pim Fortuyn met zijn klare taal en uitgesproken standpunten is een politieke leermeester voor hem. Acht jaar later wordt Geert Wilders Kamerlid voor de VVD en begint zijn loopbaan als politicus. Zijn handelsmerk is naast zijn gepeperde uitspraken zijn opvallende, geblondeerde kapsel. Wilders heeft Indonesische wortels, er wordt wel gespeculeerd dat hij dat wil verhullen door zijn haar te blonderen. Zelf laat Wilders zich niet over een achterliggende ‘kapsel-gedachte’ uit.

Reporter duikt in de wilde jeugd van Wilders en hoe die rebellie – na vijftien jaar loyaliteit aan de VVD – uiteindelijk ook de kop opsteekt als hij Kamerlid is. 

Wie zijn de vertrouwelingen van Wilders?

Voor de Eerste Kamerfractie en de Provinciale Staten wordt de fractie geworven via krantenadvertenties. Binnen de Tweede Kamerfractie staat Fleur Agema bekend als zijn voornaamste vertrouweling. Agema staat ook deze verkiezingen weer tweede op de PVV-lijst en wordt als zijn ‘trouwe adjudant’ gezien. Zij is woordvoerder op het gebied van zorg en trekt fel van leer tegen misstanden in verpleeghuizen als ‘pyjamadagen’, ‘24-uurs-luiers’, ondervoeding, uitdroging, doorligwonden enzovoorts. Gedurende acht jaar is Agema vicevoorzitter van de fractie Tweede Kamer, tot 20 mei 2015. Een belangrijke andere vertrouweling is Martin Bosma. Hij is naast Kamerlid ook de speechwriter van de PVV-leider. Bosma komt uit een rood nest uit Oost-Knollendam en heeft net als Wilders ook een sterke verbondenheid met Israël. 

Martin Bosma en Fleur Agema, nog altijd twee van de belangrijkste vertrouwelingen van Wilders binnen de PVV. 

Ook Vicky Maeijer wordt gerekend tot de inner circle van Wilders: zij staat nummer 3 op de PVV-lijst van de Tweede Kamerverkiezingen 2017 en kent de partij goed: ze is als fractiemedewerker en daarna als Statenlid en Europarlementariër een trouwe aanhanger. Maeijer is samen met Agema als enige in beeld naast Wilders. De Wilders Angels (Agema donkerharig, Maeijer blond), zoals ze genoemd worden, flankeren de PVV-leider in een grote foto in De Telegraaf en in officieel PVV-campagnebeeld.

Vicky Maeijer (l) en Fleur Agema tijdens een bezoek van Geert Wilders aan het centrum van Spijkenisse.

Welke afsplitsingen achtervolgen de PVV?

Na interne ruzies zijn meerdere PVV’ers opgestapt en een eigen fractie begonnen. Sommigen klappen in de media uit de school over de slechte sfeer die er heerst binnen de PVV, de almacht van hun partijleider en de krappe beleidsvrijheid die ze ervaren. Kleine inkijkjes in een partij die geen pottenkijkers toelaat:

20 maart 2012: Hero Brinkman stapt op, uit onvrede met ‘de koers van de partij’.

3 juli 2012: Groep Hernandez/Kortenoeven, reden: kritiek op fractieleiding. Hernandez spreekt van ‘Noord-Koreaanse toestanden in de PVV-fractie’.

5 juli 2012: Jhim van Bemmel vertrekt uit de fractie omdat hij door de PVV niet op de nieuwe kandidatenlijst wordt geplaatst. 

29 oktober 2013: Louis Bontes wordt uit de fractie gezet.

20 maart 2014: Roland van Vliet vertrekt vanwege uitlatingen van de fractievoorzitter.

21 maart 2014: Joram van Klaveren stapt op uit onvrede over ‘de koers van de partij’.

Ex-PVV'ers vertellen over de leiderschapsstijl van Wilders. "Hij heeft een hekel aan persoonlijke gesprekken." Kijk de hele uitzending op NPO.nl

Waarom willen CDA en VVD niet meer met de PVV?

Dat komt door een kabinet uit het verleden, waarin de PVV een minderheidsregering steunt, een unieke constructie. Dit speelt in 2010: de PVV geeft gedoogsteun aan het kabinet Rutte-I (2010-2012), bestaande uit de minderheidsregering van VVD en CDA. De PVV heeft 15 zetels gehaald in de verkiezingen en die zetels zijn hard nodig om tot een meerderheid te komen van 75 zetels of meer. De PVV werkt mee aan deze VVD-CDA-constructie in ruil voor een flinke invloed op het integratie- en immigratiestandpunt van het kabinet. Zowel intern bij het CDA alsook bij de VVD is er onbehagen en misnoegen over de samenwerking met de PVV en de afhankelijkheid van Wilders’ steun. Tijdens de begrotingsbehandelingen in 2012 besluit de PVV opeens om de steun aan het kabinet in te trekken. Dit ervaren VVD en CDA als buitengewoon oncollegiaal. Het kabinet Rutte-I valt. Inmiddels stellen zowel CDA als VVD dat zij niet meer met de PVV willen regeren, ook in de toekomst niet. Zij achten de PVV een onbetrouwbare coalitiepartner. Lees meer over deze kwestie in het venster Waarom mislukte regeren met PVV-steun?

Wie zijn Henk en Ingrid?

Henk en Ingrid is een doorsnee Nederlands stel dat voor het eerst genoemd bedacht wordt door Geert Wilders als hij in 2010 zijn politieke programma presenteert. Hij komt op voor ‘Henk en Ingrid’, voor hen is zijn beleid bedoeld. Hij ziet dit stel (met twee kinderen, wonend in een Vinexwijk en met een modaal inkomen, vullen De Telegraaf en RTL het plaatje verder in) als zijn referentiekader.

Henk Kooiman (72) uit Lekkerkerk, die een leven lang in de bouw werkte, erkent dat hij het goed heeft. Hij heeft een huis, een boot en een caravan en gaat vaak op vakantie met zijn vrouw. Vluchtelingen of migranten kennen ze eigenlijk niet. "Hier in de polder hebben we nog geen enkele moskee." Toch stemt Kooiman PVV. In deze video legt hij uit waarom.

Het duo ‘Henk en Ingrid’ en wat hen zou bewegen levert veel media-aandacht, serieuze artikelen, grappen en columns op. Het is het prototype van de Nederlander die ontevreden is en die zijn eigen land niet meer herkent. D66-leider Alexander Pechtold is fervent tegenstander van PVV-leider Wilders en hij schrijft zelfs een boek over het duo: Henk, Ingrid en Alexander (2012), waarin hij in gesprek gaat met mensen die bij de vorige verkiezingen (die van 2010) op de PVV stemden. Een vraag trouwens die voor elke politieke partij zeer relevant is, en dus ook voor de PVV, want: welke kiezers spreekt de PVV aan? Lang was de analyse in de media dat met name laagopgeleide Nederlanders, degenen die zich in de steek gelaten voelen door gevestigde politici, potentiële PVV-kiezers zijn. Burgers die bang zijn voor de nieuwe tijd: bang voor de negatieve effecten van globalisering, bang voor de ‘islamisering’ van Nederland door de Turkse en Marokkaanse arbeidsmigranten van vroeger en hun nazaten, bang voor de islamitische asielzoekers uit Syrië en andere brandhaarden in de wereld.

PVV-campagnevoerders in het centrum van Roermond.

Dat beeld klopt niet helemaal meer. Al in de peilingen van de Tweede Kamerverkiezingen 2006 scoort de PVV heel goed bij de Scholierenverkiezingen, waar 150.000 scholieren aan meedoen: zestien zetels (het ‘ware’ zetelaantal in de Tweede Kamer bedroeg negen zetels). De negen zetels zijn te danken aan een combinatie van stemmers: drie zetels levert de stemmen van het voormalige LPF-electoraat de PVV op, vier zetels snoept de PVV af van voormalige CDA- en VVD-stemmers, één zetel is afkomstig van kiezers die in 2003 niet gestemd hebben, en één zetel komt van voormalige linkse kiezers (PvdA, GroenLinks en SP). Deze bonte mengelmoes aan stemmen laat al zien hoe gevarieerd het PVV-electoraat toen al was.

Inmiddels blijkt uit diverse kiezersanalyses dat de kiezers van de PVV divers zijn, zo trekt de partij zowel laag- als hoogopgeleide burgers. Het was lange tijd een taboe om er voor uit te komen dat je PVV-stemmer was, dat taboe is anno 2017 behoorlijk geslecht. Bij de Kamerverkiezingen van 2017 behaalt de PVV 20 zetels.

Waarom de PVV-campagne met weinig middelen toch heel effectief kan zijn. Kijk de hele documentaire Wilders' wereld op NPO.nl

In welk internationaal rijtje van politici past Wilders?

Wilders wordt vaak geplaatst in het rijtje opkomende of al heel populaire populistische politici zoals Donald Trump (VS), Marine Le Pen (Frankrijk) en Frauke Petry (Duitsland). In januari 2017 is Wilders in Koblenz spreker op de Europese tegentop, georganiseerd door een aantal populistische partijen. “2017 wordt het jaar van de revolutie in Europa,” stelt de PVV-leider daar. “Een patriottistische lente zal aanbreken.” Een staande ovatie volgt. De conferentie wordt gezien als het het informele startschot van de verkiezingscampagnes in een aantal Europese landen. “De leiders van het nieuwe Europa presenteren zich,” is de leuze van het congres.

Wilders, Frauke Petry, leider van Alternative für Deutschland (AfD) en Marine Le Pen van het Franse Front National, tijdens een bijeenkomst van rechts-populistische partijen uit het Europees Parlement onder de titel Vrijheid voor Europa.

Wilders reist veel rond om met geestverwanten te spreken en om toespraken te houden. De PVV voelt zich verwant met een aantal buitenlandse politieke partijen, zoals het Duitse Alternative für Deutschland (AfD) van Frauke Petry, het Franse Front National van Marine Le Pen, de Zwitserse Schweizerische Volkspartei (SVP) van Christoph Blocher, de Oostenrijkse Freiheitliche Partij Österreichs (FPÖ) van voorheen Jörg Haider en nu Heinz-Christian Strache, het Deense Dansk Folkeparti van Pia Kjærsgaard, het Vlaams Blok van Filip Dewinter en de Lega Nord uit Italië, geleid door Umberto Bossi en Roberto Maroni. De PVV is het niet op alle vlakken eens met al zijn internationale bondgenoten. De PVV is bijvoorbeeld pro-Israël en pro-homo’s, terwijl sommige andere populistische partijen juist antisemitisch en homofoob zijn. Andersom geldt ook dat andere populistische partijen niet alles overnemen van de PVV; zo heeft het Front National moeite met het islamstandpunt van de PVV. De partij vindt dat godsdienst een persoonlijke overtuiging is en is dan ook tegen het verbieden van de Koran.

In het kort:

  • Geert Wilders is jarenlang lid van de Tweede Kamerfractie van de VVD en hij begint zijn politieke loopbaan in 1990 als fractiemedewerker en speechschrijver van die partij. In 2004 botst Wilders met fractieleider Jozias van Aartsen. Hij stapt uit de fractie en richt uiteindelijk de PVV op.

  • Typische PVV-thema's zijn de angst voor de islamisering van Nederland, de weerstand tegen ‘linke hobby’s’ als kunstsubsidie en het verzet tegen een ruimhartig vluchtelingenbeleid.

  • De PVV is officieel geen partij, want er zijn slechts twee leden: alleen de persoon Geert Wilders staat geregistreerd als lid en de Stichting Groep Wilders. De PVV hoeft geen verantwoording af te leggen aan de leden.

  • Sinds oktober 2004 leeft Wilders met permanente beveiliging. De politicus krijgt doodsbedreigingen vanwege zijn harde standpunten over de islam.

  • Twee uitspraken van Wilders leiden tot rechtszaken: de "kopvoddentaks" en de roemruchte ‘meer of minder Marokkanen’- vraag.

  • Lang was de analyse in de media dat met name laagopgeleide Nederlanders, degenen die zich in de steek gelaten voelen door gevestigde politici, potentiële PVV-kiezers zijn. Inmiddels blijkt uit diverse kiezersanalyses dat het kiezerspotentieel van de PVV divers is en zowel laag- als hoogopgeleide burgers trekt.

  • Bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017 behaalt de PVV 20 zetels.

Deel dit venster

collection

Politieke partijen

Dit venster maakt deel uit van een serie over de politieke partijen van Nederland. Lees en kijk alles over de geschiedenis, de standpunten en de kopstukken van alle partijen die in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn.