Wat is de ChristenUnie?

12 minuten leestijd

Wat is de ChristenUnie?

Binnenland

Je leest nu

Wat is de ChristenUnie?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 19
  • 5603
Bekijk de collectie Politieke partijen16 verhalen

Ze zijn fel tegen abortus en euthanasie, maar progressief als het om milieu of sociale zaken gaat. De ChristenUnie heeft de luxe een vaste schare gereformeerde kiezers achter zich te hebben. De partij is met vijf zetels “de grootste van de kleintjes” in de Tweede Kamer. Met Gert-Jan Segers als aansprekende lijsttrekker en de glasheldere boodschap: "Geef geloof een stem."

Samengesteld door Leonard Ornstein

De ChristenUnie in anderhalve minuut.

Waarom moeten we het campagnespotje van de ChristenUnie bekijken?

Wie binnen drie minuten de ChristenUnie (CU) wil begrijpen, moet hun campagnespotje uit 2017 bekijken. In deze campagne met de leus ‘Geef geloof een stem’ zet de ChristenUnie namelijk een persoonlijk filmpje in, waarin de in 1969 geboren lijsttrekker Gert-Jan Segers over zichzelf en over zijn gezin vertelt. Je ziet hem aan de ontbijttafel zitten met twee van zijn drie tienerdochters. “Als ik mijn dochters in de ogen kijk, dan voel ik: het gaat om hun toekomst, en daar maak ik me best weleens zorgen om.”

Segers heeft vanaf 2000 met vrouw en kinderen zeven jaar in Caïro (Egypte) gewoond, tussen de koptische christenen, een minderheidsgroep in het land. Zijn vrouw helpt gehandicapten, die op en tussen het vuilnis leven op een enorme vuilnisbelt. Segers is er als zendeling heengegaan voor de Gereformeerde Zendingsbond. Segers, in het spotje: “Ik weet wat het is om als christen in een islamitisch land te leven met een gebrekkige rechtsstaat en nauwelijks vrijheid. Des te meer ben ik onze vrijheid gaan waarderen, de joods-christelijke wortels. De vrijheid om in God te geloven is het zo waard om voor te knokken.”

Een paar shots met spelende en rennende kinderen in een klas. De CU-lijsttrekker is teruggegaan naar de christelijke basisschool in Nederland waar zijn dochters naartoe gingen. “Hier is de vrijheid van meesters en juffen om ook over hun geloof te praten als ze voor de klas staan.” Het statement: “Wij willen niet minder, maar meer vrijheid om geloof een stem te geven. Wij staan pal voor het onderwijs”. Samenleven doe je “door elkaar in de ogen te kijken”, degenen die in een isolement leven “de hand te reiken”. Slotstatement: “Het gaat om een samenleving waarin iedereen meetelt, vanaf het allereerste begin tot de allerlaatste fase van het leven.” 

Als je dit drie minuten durende filmpje ‘ontleedt’, zie je waar de ChristenUnie voor staat: in het slotstatement zit verpakt dat de partij fel gekant is tegen abortus en euthanasie. Onder de afbeelding van een foetus staat op de CU-website: “Als je in ons hart kijkt zouden we het liefst de abortuswet afschaffen.” Dat is niet mogelijk, dus pleit de CU voor zo weinig mogelijk zwangerschapsafbrekingen, het bespreken met de zwangere vrouw van alternatieven voor abortus en het omlaag brengen van de 24-wekengrens voor abortus naar 18 weken. Ook euthanasie keurt de ChristenUnie af, zij zullen dit “nooit als normaal medisch handelen kunnen beschouwen”. Elke fractievergadering van de ChristenUnie begint met gebed. Tweede Kamerlid Carola Schouten: “Wij doen biddend ons werk. Wij vragen God om ons werk te zegenen. We bidden ook voor een Kamerlid dat vader wordt of thuis iets naars heeft meegemaakt.” Op sociaal en ecologisch gebied is de ChristenUnie als progressief te karakteriseren; op ethisch gebied als heel behoudend.

Dan de beelden van de spelende schoolkinderen in het CU-spotje: als de lijsttrekker het heeft over ‘de vrijheid van scholen’ bedoelt hij dat de ChristenUnie vurig voorstander is van artikel 23 van de Grondwet. In dit artikel staat dat in Nederland, vanwege onze vrijheid van onderwijs, openbare en bijzondere scholen zijn. De ChristenUnie wil het recht van bijzondere scholen behouden. Bij partijen als D66, PvdA, de VVD en GroenLinks gaan regelmatig stemmen op om artikel 23 aan te passen, te moderniseren of zelfs af te schaffen. In de hoop dat als er in de toekomst alleen maar ‘staatsscholen’ zijn, leerlingen van alle achtergronden en culturen meer mengen en zwarte en witte scholen niet meer zullen bestaan. De ChristenUnie-doelgroep kiest in het algemeen voor scholen die op basis van geloof zijn gesticht: de christelijke (gereformeerde) scholen die het christelijke geloof en de bijbehorende normen en waarden doorgeven.

Mensen die in nood zijn moeten worden geholpen. Van die Bijbelse barmhartigheid en medemenselijkheid gaat de CU uit in haar visie op de samenleving. In de anekdote over zijn jaren in Egypte, zit impliciet verweven dat Segers begrijpt hoe het is om een minderheidsgroep te zijn in een land met een dominant, ander geloof (of als gelovige christen in een grotendeels seculier land als Nederland). Het is een pleidooi voor een sterke rechtsstaat en voor bescherming van minderheidsgroepen. “De ChristenUnie staat voor een inclusieve samenleving waarin iedereen op basis van gelijkwaardigheid kan meedoen, of iemand nu christen, moslim of niet-gelovig is. Iedereen heeft ook het recht om van geloof te veranderen.”

De voorzittershamer en de bijbel in de fractiekamer van de ChristenUnie. Gert-Jan Segers neemt het stokje over van Arie Slob.

Wat heeft Gert-Jan Segers met … hoerenlopers?

De lijsttrekker is van oorsprong politicoloog. Hij komt uit de gelederen van de ChristenUnie: hij is jarenlang directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie. Segers groeit op in Leeuwarden. Zijn ouders zijn overigens niet van de CU, zij stemmen op die andere hardcore-christelijke partij: de SGP. In 2012 behaalt Segers op het nippertje een Tweede Kamerzetel: hij staat op de vierde plaats en de CU verovert vijf zetels. In 2015 treedt Arie Slob af en wordt Segers fractievoorzitter en politiek leider.

© ANP

Gert-Jan Segers wordt gekozen als lijsttrekker van de ChristenUnie op het congres van de partij in Zwolle.

Prostitutiebeleid en de bestrijding van mensenhandel zijn twee opvallende portefeuilles van de fractievoorzitter, maar in een kleine fractie zijn de portefeuilles veel uitgebreider dan in een grote fractie. Vele onderwerpen en thema’s moeten dan verdeeld worden over slechts vijf personen. Wapenfeit van Segers is dat een motie van hem is gesteund door een Tweede Kamermeerderheid. Hij stelt voor om hoorzittingen in de Tweede Kamer te houden waarbij mensen onder ede kunnen worden gehoord. Deze werkwijze moet een alternatief bieden voor de parlementaire enquête. Een opmerkelijk ander voorstel is dat hij hoerenlopers strafbaar wil maken voor dwang en uitbuiting van prostituees waar zij gebruik van maken. Als hoerenlopers merken dat er sprake is van gedwongen prostitutie en mensenhandel, zijn zij verplicht dit te melden. Doen zij dit niet, dan kunnen zij gevangenisstraf riskeren. Dit voorstel doet Segers samen met PvdA-Kamerlid Myrthe Hilkens, maar zij stapt voortijdig uit de Kamer en dus is hij zijn onverwachte bondgenoot kwijt. Het initiatiefwetsvoorstel lijkt te stranden.

Tweede Kamerleden Myrthe Hilkens (PvdA) en Gert-Jan Segers (CU) onderzoeken het prostitutiebeleid in Zweden en Roemenië.

Maar zoals dat gaat in de politiek, keert het tij en is er opeens toch een gelegenheidscoalitie van PvdA, SP en GroenLinks te porren voor het idee, en is de CU al een eind op gang met stemmen winnen. Segers mengt zich in de debatten en doet mediaoptredens zij aan zij met prostituees. In zijn boek Hoop voor een verdeeld land schrijft hij: “Met een grijns kijk ik terug op de uitzending van Pauw in die tijd. De redactie had me, in de hoop op wat vuurwerk, naast vier prostituees gezet die stelden dat ze al jaren volkomen vrijwillig hun werk deden. Twee zelfverklaarde ‘ouwe hoeren’ waren er ook bij, twee bejaarde zussen die die hun leven lang in de prostitutie zaten en daar ginnegappend over konden vertellen: zij belichaamden de dromerige, naïeve blik die inmiddels vrijwel verdwenen is. Ook hun ‘carrière’ is met geweld en dwang begonnen.”

Uit welke bron is de ChristenUnie ontsproten?

Uit een gereformeerde en reformatorische grondslag. De ChristenUnie erkent Gods heerschappij over het staatkundig leven. De overheid is door God gegeven en staat in zijn dienst. De partij is in politieke begrippen nog piepjong. In januari 2000 ontstaat de ChristenUnie als samenwerkingsverband tussen het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) en de Reformatorische Politieke Federatie (RPF). Sinds 15 maart 2001 werken de fracties van deze partijen al onder naam ChristenUnie in de Eerste en Tweede Kamer. De fusie is niet zonder slag of stoot gegaan – al vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw vinden de eerste overleggen plaats waar ook de SGP aan meedeed – en er moesten obstakels over en weer verwijderd worden. Bijvoorbeeld over het standpunt van de SGP dat vrouwen geen actieve politieke rol mogen vervullen in de partij en zelfs geen lid mogen worden. Dat gaat de andere partijen te ver, vandaar dat de SGP uiteindelijk niet is opgegaan in de ChristenUnie.

© ANP

Politicus Andre Rouvoet neemt zaterdag afscheid tijdens een partijcongres van de ChristenUnie in Ede.

Kars Veling is de eerste lijsttrekker van de CU: drie zetels wint de kersverse partij. Het valt een beetje tegen. Als er een jaar later weer verkiezingen zijn, laat de partijtop weten dat er “onvoldoende draagvlak” is voor Veling als lijsttrekker. Dit levert onrust op. André Rouvoet volgt de gewezen leider op in 2002 en is negen jaar lang het gezicht van de ChristenUnie. Veling wordt directeur van een zwarte middelbare school.

Veling over de idealen van de partij en de legalisering van de euthanasie.

Wat is het finest hour voor de ChristenUnie?

Het moment waarop de CU transformeert van oppositiepartij naar regeringspartij in 2007. Onder leiding van Rouvoet heeft de partij zes zetels behaald, een verdubbeling ten opzichte van de vorige verkiezingen.

Arie Boomsma steunt André Rouvoet van de ChristenUnie en is de man achter de verkiezingsrap.  

Rouvoet staat als een inhoudelijk sterk en betrouwbaar politicus te boek, bovendien is hij een goed debater. Hij wint in 2003 de Thorbeckeprijs voor welsprekendheid en in 2004 kiest de parlementaire pers de CU-leider tot politicus van het jaar. Hoewel hij via een videoboodschap laat weten “zeer vereerd” te zijn met de prijs, komt hij niet naar de radio-uitzending, want die valt op een zondag en dan gaat hij met zijn gezin naar de kerk.

CDA en PvdA halen bij de verkiezingen van 2007 net geen meerderheid van de zetels (74 zetels) en het komt niet tot een samenwerking met de SP. De ChristenUnie wordt gevraagd en hapt toe. De partij neemt zitting in het kabinet-Balkenende IV (2007-2010), samen met het CDA en de PvdA. ‘Samen werken, samen leven’ is het kabinetsmotto. Fractievoorzitter Eimert van Middelkoop wordt Minister van Defensie, lijsttrekker Rouvoet wordt Minister van Jeugd en Gezin en vicepremier. Het kabinet valt na drie jaar omdat de partijen niet tot overeenstemming kunnen komen over een voortzetting van de militaire missie in Uruzgan (Afghanistan). Achteraf beoordeelt Rouvoet de meeregeerperiode als zinvol. Als minister van Jeugd en Gezin heeft hij Centra voor Jeugd en Gezin opgezet en het Elektronisch Kinddossier Jeugdgezondheidszorg opgezet. Bijdrage van zijn partij aan het kabinet is ook, in zijn woorden: “De rol van het gezin als plek waar essentiële waarden worden overgedragen op kinderen en het herstel van gemeenschapszin en een duurzame omgang met de schepper.”

De Tweede Kamer heeft afscheid genomen van André Rouvoet van de ChristenUnie. Rouvoet heeft zeventien jaar in de politiek gezeten.

Eimert van Middelkoop is de andere bewindspersoon die de ChristenUnie mag leveren. Een vrij degelijke minister van Defensie, die opvalt vanwege een ongelukkige uitspraak in Vrij Nederland. Van Middelkoop zegt dat hij “heel blij” is dat hij in de jaren zeventig “op een wettige wijze” de toen nog bestaande militaire dienstplicht niet hoefde te vervullen. Hij kon het steeds ontduiken omdat de GPV-fractie waar hij toen voor werkte hem “onmisbaar” verklaarde. Van Middelkoop zegt ook moeite te hebben met gezag. “Tijdens die twee dagen militaire keuring voelde ik: Dit is helemaal niets voor mij. Hier ga ik doodongelukkig van worden.” Geen slimme uitspraken kortom voor een minister van Defensie, maar over het algemeen wordt de ChristenUnie door de andere partijen beschouwd als een betrouwbare partij waar zaken mee valt te doen. Huidig CU-voorman Segers vindt dat de partij er goed aan heeft gedaan om in 2007 mee te regeren. “We maakten de oversteek van de politieke marge naar het hart van de politiek. We zijn een relevante speler geworden.”

De verkiezingen erna verliest de ChristenUnie weer één zetel en blijft in 2010 steken op vijf zetels. Eenzelfde aantal halen ze ook bij de verkiezingen van 2012, nu met Arie Slob als lijsttrekker. Al het politiek zweefgedrag van de kiezer ten spijt, de ChristenUnie heeft een trouwe harde kern van gereformeerde kiezers.

Tijdens de formatiebesprekingen is de vraag of de ChristenUnie erin zal slagen medisch-ethische kwesties als abortus en euthanasie of het homohuwelijk op de agenda te krijgen. Als het aan de achterban ligt, het liefst wel.

Welke alleenstaande moeder is een prominent CU’er?

De bijbel en de bijbehorende christelijke normen en waarden is de leidraad van de ChristenUnie. Alle standpunten en voorstellen zijn erop geïnspireerd. Natuurlijk zijn er overlappingen met andere christelijke partijen. Wat de CU bijvoorbeeld met partijen als het CDA en de SGP gemeen heeft, is dat ze nogal ‘pro-gezin’ zijn: meer verlof voor moeders en vaders, geen ‘opvoedboetes’ in het belastingsysteem, maar extra geld voor gezinnen.

In al die aandacht voor het gezin en de rol van de moeder als spil daarin, is het opmerkelijk dat de alleenstaande, fulltime werkende moeder Carola Schouten (1977) sinds 2011 Kamerlid van de ChristenUnie is. Zelf ziet ze dat anders. “Voor de ChristenUnie zijn alleenstaande ouders net zo goed een gezin,” zegt ze in De Volkskrant. Ze is een gerespecteerde financieel woordvoerder, die bevlogen en met zelfvertrouwen te werk gaat. In 2011 wordt ze uitgeroepen tot Politiek Talent van het jaar. En wie grijze rokken tot over de knie verwacht bij dit CU-Kamerlid, mag dit vooroordeel herzien: Schouten draagt knalpaarse of felblauwe jurken, pumps eronder.

De bedrijfskundige verliest op negenjarige leeftijd haar vader. Samen met haar moeder en twee zussen runt ze vijf jaar lang de boerderij die hun ouders samen hadden. Schouten zegt over deze periode: “Het bedrijfsmatige vond ik leuk, ik had niet zoveel met het boerenleven an sich. Mijn oudste zus deed de dieren, mijn jongste zus deed meer het huishouden. Die rolverdeling liep door elkaar, ik weet ook wel hoe ik een koe moet melken. We hadden zeventig melkkoeien. En we verbouwden maïs en bieten als veevoer.”

Tijdens haar studie bedrijfskunde verblijft Schouten een tijdje in Israël om bijvakken te volgen. Ze raakt onbedoeld zwanger van een Israëli en houdt het kind, een jongen. Schouten: “Ik heb niet aan Hem getwijfeld, ik heb Hem wel vertwijfeld gevraagd: wat nu? Ik wist het niet meer.” Ze krijgt haar leven op de rails, gaat werken als beleidsmedewerker bij Sociale Zaken en woont als alleenstaande moeder met haar zoontje in een voormalig bordeel in de Rotterdamse volkswijk Delfshaven. Ze wordt in 2006 fractiemedewerker bij de ChristenUnie en maakt vijf jaar later de sprong naar de Tweede Kamer. In 2017 wordt zij vice-premier en minister van landbouw in het kabinet Rutte III.

Haar Bijbeltekst luidt: 'Er is jou, mens, gezegd wat goed is. Je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God'

Hoe staat de ChristenUnie er nu voor?

Anno 2017 heeft de ChristenUnie vijf zetels in de Tweede Kamer en drie zetels in de Eerste Kamer. Het neemt samen met VVD, CDA en D66 zitting in het kabinet Rutte III. De partij staat bekend om haar constructieve houding. Zoals in oktober 2010 als de toenmalige oppositie partij meedoet aan het LenteakkoordHet akkoord dat op 26 april 2012 wordt gesloten tussen VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie nadat kabinet-Rutte I is gevallen, omdat de PVV zich terugtrekt. Dit kabinet opereerde met gedoogsteun van de partij van Wilders. Het Lenteakkoord heeft betrekking op de Nederlandse staatsbegroting en bevat maatregelen om het Nederlandse begrotingstekort terug te brengen tot de norm van  niet meer dan 3% van het bruto binnenlands product. Bij het niet halen van deze norm kan een boete volgen van ruim 1 miljard euro. . Segers vindt dat toenmalig politiek leider Slob toen goed heeft gehandeld. “We leven in een politieke fase waarin we eigenlijk constant zullen moeten samenwerken.” Met vijf zetels is de Christenunie de grootste van de kleintjes. In Het Financieele Dagblad spreekt Segers de wens uit om ‘een beslissende kracht’ in het politieke spectrum te worden. De ChristenUnie als scharnierpunt, dat is zijn inzet. Dat gebeurt bij de totstandkoming van het kabinet Rutte III. Want als alle andere partijen afhaken blijft als enige mogelijkheid een kabinet met CDA, D66, VVD en ChristenUnie over. Een kabinet met de kleinst mogelijke meerderheid in zowel de Eerste als Tweede Kamer.

Conclusie

  • De ChristenUnie ontstaat uit een samenwerkingsverband tussen het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) en de Reformatorische Politieke Federatie (RPF) in 2001. In 2012 veroveren ze vijf zetels in de Tweede Kamer. Sinds de aftreding van Arie Slob in 2015 is Gert-Jan Segers fractievoorzitter en politiek leider van de ChristenUnie.

  • Het campagnespotje met de leus ‘Geef geloof een stem’ van de ChristenUnie is een persoonlijk filmpje in over de 47-jarige lijsttrekker Gert-Jan Segers en zijn gezin. De slotzin, met impliciete kritiek op zowel abortus als euthanasie, luidt als volgt: “Het gaat om een samenleving waarin iedereen meetelt, vanaf het allereerste begin tot de allerlaatste fase van het leven.”

  • De ChristenUnie neemt de Bijbel als leidraad. Zij erkennen Gods heerschappij over het staatkundig leven, de overheid is door God gegeven. Alle standpunten en voorstellen zijn erop geïnspireerd.

  • De partij neemt zitting in het kabinet-Balkenende IV (2007-2010), samen met het CDA en de PvdA. ‘Samen werken, samen leven’ is het kabinetsmotto. Het kabinet valt na drie jaar omdat de partijen niet tot overeenstemming kunnen komen over een voortzetting van de militaire missie in Uruzgan.

  • De ChristenUnie heeft vanaf 2017 vijf zetels in de Tweede en drie zetels in de Eerste Kamer. Het maakt deel uit van het kabinet Rutte III. Carola Schouten is minister van Landbouw en tevens vice-premier.

Deel dit venster

collection

Politieke partijen

Dit venster maakt deel uit van een serie over de politieke partijen van Nederland. Lees en kijk alles over de geschiedenis, de standpunten en de kopstukken van alle partijen die in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn.