Kunnen we multitasken?

8 minuten leestijd

Kunnen we multitasken?

Brein

Je leest nu

Kunnen we multitasken?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 28
  • 4267

Whatsappen op de fiets, eten voor de televisie en handsfree bellen in de auto: we multitasken er massaal op los, de hele dag door. Maar is ons brein wel gebouwd op het uitvoeren van een aantal complexe taken tegelijk? Of kunnen we helemaal niet multitasken en zijn we eigenlijk aan het ‘switchtasken’? En zorgt dit er nou voor dat we taken sneller afmaken en productiever zijn?

Samengesteld door Saskia Wayenberg

Wat is multitasken?

Over het algemeen verstaan we onder multitasken het uitvoeren van meerdere handelingen op hetzelfde moment. Uit een onderzoek van Psychologie Magazine blijkt dat tweederde van de Nederlanders vindt dat hij of zij goed kan multitasken. Maar liefst één op de twintig Nederlanders zegt makkelijk vijf taken met elkaar te kunnen combineren. De meesten denken echter dat ze drie taken tegelijkertijd kunnen uitvoeren.

‘Als je nou twee of meerdere dingen tegelijk doet, dan ben je veel efficiënter bezig!’

Een stelling die heel logisch klinkt, maar waar ons menselijk brein niet op gebouwd is.

De Belgische neuropsychiater Theo Compernolle zegt dat ons ongestoord nadenkend brein meer en meer opzij wordt geschoven door de snelheid waarmee we her en der flarden informatie oppikken.

Deel alinea

De term multitasking komt oorspronkelijk uit de computerwereld en is daar ontstaan doordat meerdere programma’s actief kunnen zijn op dezelfde processor. We associëren het multitasken vaak met het bedrijfsleven waar we kenniswerkers achter een bureau voor ons zien: iemand die aan het bellen is en tegelijkertijd mailtjes beantwoordt, een boterham eet, notities maakt en met collega’s praat. 

Ons lichaam kan in feite goed multitasken, vaak zelfs zonder dat we het doorhebben: ademen, voedingsstoffen verwerken, bloed rondpompen en tegelijkertijd deze tekst lezen. Belangrijk is daarbij dat één taak bewust wordt uitgevoerd (in dit geval het lezen van de tekst) en de rest van de taken onbewust gebeurt. Als dat het geval is, kun je prima (veel) dingen tegelijk doen. Maar wanneer gaat multitasken dan fout?

Neuropsychologe Margriet Sitskoorn legt uit dat we niet écht kunnen multitasken. De mens neemt serieel informatie op. Een testje met Eva Jinek laat zien dat twee dingen tegelijk doen niet altijd lukt.

Multitasken, switchtasken of singletasken?

Jelmer Borst, promovendus aan de Rijksuniversiteit van Groningen, concludeert in zijn onderzoek (2012) dat het werkgeheugen in ons brein slechts één element tegelijkertijd kan verwerken. Wanneer het werkgeheugen meerdere elementen moet uitvoeren dan verplaatst één van de elementen zich naar het langetermijngeheugen. Als de ene taak is afgerond schakelen we razendsnel naar de andere taak, die eerst moet worden ‘opgehaald’ uit het langetermijngeheugen. Wanneer wij aan het multitasken zijn, zijn we dus eigenlijk aan het switchtasken. Deze schakeling kost ongeveer een zeventiende van een seconde. Dat lijkt weinig, en we zijn ook in staat razendsnel te schakelen, maar tijdens de schakeling nemen we echter helemaal geen informatie op. 

Whatsappen of sms'en tijdens het autorijden kán dus goed gaan wanneer alle andere omstandigheden enigzins hetzelfde blijven. Maar als de auto voor je plotseling remt dan kan de switch, die zeventiende van een seconde in beslag neemt, ernstige gevolgen hebben.

Multitasking is eigenlijk switchtasking. Wie kunnen dat beter, mannen of vrouwen?

Deel alinea

Singletasking is simpelweg: niet multitasken (switchtasken). Tijdens het singletasken wordt aan één taak tegelijkertijd gewerkt. Die taak bepaalt op dat moment alles, waardoor alle andere taken minder belangrijk zijn. Singletasking vraagt om veel discipline maar kost uiteindelijk minder energie dan multitasking.

Waarom is coureur Tim Coronel zo snel als autocoureur? Kan hij beter multitasken dan anderen?

Zorgt multitasken ervoor dat taken sneller af zijn?

Doordat we tijdens het multitasken, ofwel switchtasken, meer van ons brein vragen, verbruiken we ook veel meer energie. Hoe vaker we van ‘task’ wisselen, hoe meer energie we verbruiken. We zijn dus ook vermoeider wanneer we veel multitasken dan wanneer we ons met slechts één taak bezighouden (singletasken).

Hoogleraar Daniel Levitin van de Canadese McGill University stelt dat we 25 minuten tot twee uur aan één taak moeten werken, zonder dat we daarbij worden onderbroken. Wanneer dit wel gebeurt dan verbruiken (en verspillen) we onnodig veel energie en tijd, want: een multitasker doet zo’n twee keer langer over een taak dan een singletasker. Dat komt doordat ons brein slechts één ding actief kan beslissen en één taak kan ‘selecteren’ als prioriteit. Daarnaast moet je tijdens het multitasken steeds weer opnieuw in the flow komen waardoor uiteindelijk ook veel tijd wordt verspild.

Deel alinea
"Het kost meer energie, je vergeet meer en je bent minder creatief: multitasken is volslagen contraproductief"

Theo Compernolle, neuropsychiater

We multitasken meer dan ooit en dat heeft invloed op ons gedrag en ons brein. Verschillende recente studies laten zien dat onze werk- en studieprestaties lijden onder het vele multitasken.

Wat is media-multitasken?

Sinds de komst van de smartphone is multitasken steeds populairder geworden, en dat begint bij veel mensen al zodra de wekker ’s ochtends af gaat. ‘Even’ Facebook en Instagram doorscrollen en het laatste nieuws checken op je smartphone onder het genot van een kopje koffie met de televisie die op de achtergrond aan staat: media-multitasken is de term die we gebruiken voor de combinatie van meerdere media-activiteiten met een andere activiteit, binnen tien minuten. De verleiding om even snel iets anders te doen is groot en we media-multitasken meer dan ooit.

Psychiater Bram Bakker legt uit dat ons brein de moderne informatiestromen helemaal niet kan verwerken en ziet social media als een groot probleem.

De reden dat we veel media-multitasken heeft volgens neuropsychiater Compernolle een aantal redenen. We krijgen er kleine kicks van: het winnen van een spelletje, een nieuw berichtje, en een like of reactie erbij. In onze hersenen komt dopamineEen stofje dat wordt aangemaakt in de hersenen en een gevoel van beloning geeft wanneer het vrijkomt. vrij, het geluksstofje waar we steeds meer en meer van willen. Daarbij komt ook de angst om iets te missen om de hoek kijken: the fear of missing out (FOMO). Dit betekent dat iemand daadwerkelijk onrustig of angstig wordt wanneer hij de laatste updates niet kan bijhouden.

Deel alinea

De Universiteit van Londen (afdeling psychiatrie) kwam er middels onderzoek achter dat het IQ met tien punten daalt wanneer het brein onderbroken wordt door mails, berichtjes en telefoontjes. De daling van tien punten staat gelijk aan een nacht doorhalen of een joint roken. 

Hoogleraar onderwijspsychologie Paul Kirschner vergelijkt in een onderzoek (2015) studenten die facebooken tijdens het studeren met studenten die dat niet doen. Deze eerste groep maakte daarbij veel meer fouten en scoorde significant lager op het tentamen dan de studenten die Facebook niet openen tijdens het studeren.

Audiofragment

"Dan kun je beter in je bed blijven liggen."
NTR - De kennis van nu, 25 feb 2015

Uit een onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat niet alle media-activiteiten zich met elkaar laten combineren. De media-activiteiten ‘communiceren en luisteren’ worden veelal gecombineerd met werk en school. Bijvoorbeeld het luisteren naar muziek tijdens het studeren. De media-activiteit ‘kijken’ wordt het meest gecombineerd met vrijetijdsactiviteiten, zoals het kijken naar een film, serie of tv-programma tijdens het sporten.

Met heel veel oefening zijn we in staat om taken van ons werkend brein naar ons reflexbrein te brengen. Een voorbeeld daarvan is autorijden. Gas geven, schakelen, sturen, remmen en tegelijkertijd het verkeer in de gaten houden: we voeren veel taken tegelijkertijd uit. Zolang één taak bewust wordt uitgevoerd en de andere taken onbewust gebeuren is er niets aan de hand en kunnen wij goed multitasken.

De jeugd van Willem II maakt gebruik van een speciale methode om technische handelingen te automatiseren.

In het kort

  • De term multitasking komt oorspronkelijk uit de computerwereld en is daar ontstaan doordat meerdere programma’s actief kunnen zijn op dezelfde processor. Ons lichaam kan in feite goed multitasken: ademen, voedingsstoffen verwerken, bloed rondpompen en tegelijkertijd een activiteit uitvoeren. 

  • We kunnen goed multitasken wanneer één taak bewust wordt uitgevoerd en de rest van de taken onbewust gebeurt (zoals ademen, het verwerken van voedingsstoffen en het rondpompen van bloed). Als dat het geval is, kun je prima (veel) dingen tegelijk doen. 

  • Het werkgeheugen in ons brein kan slechts één element tegelijkertijd verwerken. Na het afronden van zo'n taak wordt razendsnel overgeschakeld naar een volgende taak. Wanneer we dénken te multitasken op ons werk of op school, zijn we dus eigenlijk aan het switchtasken. Het continu switchen van taak kost ontzettend veel energie en is contraproductief. 

Deel dit venster