Hoe kun je klimaatneutraal leven?

8 minuten leestijd

© ANP

Hoe kun je klimaatneutraal leven?

Groen

Je leest nu

Hoe kun je klimaatneutraal leven?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 41
  • 7933
Bekijk de collectie Groen en duurzaam17 verhalen
Bekijk de collectie Aardrijkskunde32 verhalen

We vragen als wereldbevolking enorm veel van het klimaat. Maar, een betere wereld begint bij jezelf. Is het mogelijk om je ecologische voetafdruk compleet te wissen? En wat moet je daar voor doen?

Samengesteld door Marieke den Exter

Waar komt klimaatneutraliteit vandaan?

Sinds het begin van de negentiende eeuw constateren we een opwarming van de aarde. Volgens ongeveer 97 procent van de klimaatwetenschappers is de mens hier de oorzaak van. Door ontbossing en het verbruik van fossiele brandstoffen ontstaat een broeikaseffect. Milieuorganisaties maken zich al jaren sterk voor verandering. Ook in de politiek is klimaatverandering steeds vaker een belangrijk agendapunt.

Deel alinea

© ANP

Kunstinstallatie van Olafur Eliasson tijdens de klimaattop in Parijs. De stukken ijs zijn afkomstig uit Groenland.

Tijdens de klimaatconferentieIn 1994 is het klimaatverdrag in het leven geroepen door de Verenigde Naties. Het klimaatverdrag bestaat uit afspraken van 197 landen om klimaatverandering tegen te gaan. Er is een jaarlijkse bijeenkomst waarbij de leden vergaderen over de voortgang. van 2015 in Parijs is besloten dat de opwarming van de aarde beperkt moet blijven tot anderhalf à twee graden. Zonder ingrijpen, zou de temperatuur in Nederland met drie graden stijgen. Om dit te beperken, is het de bedoeling dat de hoeveelheid broeikasgassen verminderd of gecompenseerd wordt. De term klimaatneutraal wordt gebruikt om een handeling, dienst of product te omschrijven die niet bijdraagt aan klimaatverandering. Soms wordt ook de term CO2CO2 is de formulenaam voor koolstofdioxide. Dit gas is van nature aanwezig in de atmosfeer, maar de concentratie neemt steeds verder toe. Het gevolg hiervan is de opwarming van de aarde. -neutraal gebruikt, wanneer specifiek CO2 gecompenseerd wordt.

In 1995 groeit de onrust over het broeikaseffect. Het is dan al zeven jaar op rij warmer dan gemiddeld.

Ook na 1995 is de temperatuur in ons land gestegen. Deze grafiek toont de gemiddelde jaartemperaturen van 1996 tot 2016.

Waarom zouden we klimaatneutraal leven?

Het broeikaseffect heeft verstrekkende gevolgen. Door de opwarming van de aarde smelten de ijskappen waardoor de zeespiegel steeds verder stijgt. Zeker in een land als Nederland, dat deels onder de huidige zeespiegel ligt, neemt de kans op overstromingen sterk toe. Ook zal het weer steeds extremer worden: langdurige droogte, hittegolven, extreem veel regen en meer storm. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving neemt ook de biodiversiteitBiodiversiteit is de verscheidenheid van dieren, planten en micro-organismen. Ook is het een indicator van de gezondheid van het klimaat – een afname van de biodiversiteit betekent dat het klimaat niet meer in balans is. en de voedselproductie af. Juist omdat de opwarming van de aarde in een steeds harder tempo stijgt, moeten we zo snel mogelijk ingrijpen. Verandering gebeurt namelijk niet zomaar. Stap voor stap zullen we onze samenleving moeten aanpassen.

Deel alinea

Er zijn allerlei manieren om CO2 te compenseren: minder lang douchen, minder met de auto op pad gaan, minder vlees eten. Toch lijkt het bijna onmogelijk om compleet klimaatneutraal te leven. Welke stappen kan je als individu ondernemen?

Hoe ziet een klimaat-neutrale woning eruit?

Het aanpassen van je woning en de manier waarop je daar leeft, zijn de eerste stappen naar een klimaatneutraal bestaan. Op dit moment heeft het grootste gedeelte van de woningen nog een gasaansluiting. Het kabinet wil daar in 2050 volledig van af zijn. Een gaskookstel kan vervangen worden door een inductiekookplaat en de woning kan verwarmd worden met restwarmte uit industrie en aardwarmte. Hoewel dat een investering is, zijn nul-op-de-meterwoningenWoningen waarbij het netto energiegebruik nul is. In deze woningen wordt zelf energie opgewekt. op de lange termijn voordeliger. Momenteel worden er ook geen nieuwe gasleidingen meer aangelegd. Nieuwbouwwoningen zijn daarom vaak meteen gasvrij. 

Deel alinea

Een man installeert zonnepanelen.

Ook zijn er voor elektriciteit duurzame opties. De meeste energiemaatschappijen bieden al groene energie aan. Een overstap is zo geregeld. Bij energiemaatschappij Qurrent is het zelfs mogelijk 'een stukje' van een windmolen te kopen. Wie zelf zijn elektriciteit wil opwekken, kan er voor kiezen zonnepanelen te installeren. Hier geldt wel: de aanschaf van zonnepanelen is prijzig, maar ze hebben een gemiddelde terugverdientijd van tien jaar. Daarna zouden ze zeker nog tien jaar mee moeten gaan.

Voor wie krap bij kas zit, zijn er ook aanpassingen op kleine schaal mogelijk. Ledverlichting is iets duurder in de aanschaf dan een gewone lamp, maar heeft een veel langere levensduur en een hoger rendement. Met mengkranen en zuinige douchekoppen kan er water en energie bespaard worden. En een kleed op de vloer ziet er niet alleen knus uit, maar zorgt ook voor extra isolatie.

Woningen uit de jaren zestig zijn enorm onzuinig. Gelukkig hebben Delftse studenten de oplossing. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Wat is klimaatneutraal voedsel?

Ons voedsel is ook niet altijd even klimaatneutraal. Met name de vleesindustrie lijkt onhoudbaar. Het produceren van een kilo rundvlees kost 15.000 kilo water en 25 kilo voer – niet erg energie-efficiënt dus. Klimaatverbetering is daarom vaak een van de redenen om vegetariër te worden. Maar vlees is niet het enige problematische voedsel. Volgens het Voedingscentrum zouden 20 tot 35 procent van de broeikasgassen veroorzaakt worden door productie  van voedsel. Koek en zoetigheid zijn vaak niet duurzaam, omdat er veel bewerking in een fabriek voor nodig is. Dierlijke producten zoals eieren, melk en kaas kosten veel land, tijd en energie om te produceren. Bij groente en fruit is het vooral belangrijk te letten op het land van afkomst. Geïmporteerde groente en fruit zijn vooral milieubelastend vanwege het transport. Het is daarom beter om seizoensgroente en –fruit te kopen. Een zo klimaatneutraal mogelijk dieet is dus lokaal, in het seizoen, onbewerkt en plantaardig.

Deel alinea

Een jongen zwemt in water dat vol zit met plastic.

"De gemiddelde Nederlander produceert bijna vijfhonderd kilo afval per jaar."

Maar niet enkel ons voedsel kan duurzamer. Het zijn namelijk ook de verpakkingen die zwaar drukken op het klimaat. Slechts de helft van de Nederlanders scheidt zijn afval. Terwijl een juiste afvalscheiding zowel goed is voor het milieu als de portemonnee. Momenteel drijft er in de Grote Oceaan een enorme hoop afval, ook wel de plasticsoep genoemd. In 2012 ontwerpt de student Boyan Slat een installatie waarmee het plastic kan worden opgevangen, opgeslagen en afgevoerd. Hij ontvangt de Champions of the Earth-prijs voor zijn milieuvriendelijke en duurzame initiatief. Zijn bedrijf The Ocean Cleanup kan na een crowdfundingVorm van financiering waarbij derden geld doneren. -project in 2016 een eerste test uitvoeren. Als we met zijn allen niet bij willen dragen aan de plasticsoep zullen we zo min mogelijk afval moeten produceren en het overige afval moeten recyclen.

Drie kinderen en geen afval. Hoe doe je dat?

Hoe kan vervoer duurzamer worden?

Het verbranden van fossiele brandstoffen is een van de hoofdoorzaken van het broeikaseffect. Iedere keer dat we in onze auto stappen, dragen we daaraan bij. Door te carpoolen of gebruik te maken van het openbaar vervoer worden die uitlaatgassen verspreid over een grotere groep mensen – er is dan minder uitstoot van CO2 per persoon per rit. Nog beter is het reizen met een energiezuinig vervoersmiddel. HybrideEen hybride auto heeft twee verschillende energieaandrijvingen. De meest voorkomende vorm is een combinatie tussen een verbrandingsmotor en een elektromotor.  auto's en volledig elektrische auto’s worden steeds toegankelijker. Deze auto’s hebben dus minder of geen uitstoot en kunnen opgeladen worden via oplaadpalen. Het produceren van elektrische auto’s en met name hun accu’s is wel milieubelastend. Daarom blijven lopen en fietsen nog altijd de meest klimaat-neutrale vormen van vervoer.

Deel alinea

Reizen per vliegtuig mag dan snel en comfortabel zijn, het veroorzaakt wel een hoop broeikasgassen. Met een retourtje Amsterdam-Barcelona creëer je al meer dan 500 kg CO2 per persoon. Dat terwijl je maar maximaal twee ton CO2 zou mogen uitschoten per jaar om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Verschillende vliegmaatschappijen bieden een optie aan om CO2-uitstoot direct te compenseren. Je betaalt dan een bedrag boven op de normale kosten. Dat bedrag wordt dan gebruik om bijvoorbeeld bomen te planten of milieuprojecten te steunen. Het keurmerk The Gold Standard is opgericht om deze projecten te controleren. Nog beter dan compenseren is gewoon voorkomen. Een vakantie in Nederland is heel wat klimaat-neutraler dan een gecompenseerde vliegvakantie naar Zuid-Europa.

Is het bedrijfsleven klimaatneutraal?

Als individu kunnen we ervoor kiezen met het openbaar vervoer, met de fiets of te voet naar werk te gaan en een duurzame lunch mee te nemen. Toch hebben we vaak weinig invloed op andere zaken op de werkvloer. Maar ook het bedrijfsleven heeft een zekere verantwoordelijkheid voor een duurzame wereld. In Nederland zijn allerlei initiatieven om bedrijven op een duurzame manier te laten produceren en bedrijfsvoeren. Tijdens het meest recente World Economic Forum worden maar liefst drie Nederlandse bedrijven genoemd in de top tien van meest duurzame bedrijven: ING Groep, Koninklijke Philips en Koninklijke DSM. Volgens milieuorganisatie Greenpeace zou ING onterecht in deze lijst staan. Zij mogen dan wel duurzame gebouwen hebben, maar investeren toch nog veel in fossiele grondstoffen.

Een aantal bedrijven streven naar Cradle to CradleCradle to cradle betekent: van wieg tot wieg. Dit principe is gericht op duurzame projectontwikkeling. Producten moeten hergebruikt worden om ervoor te zorgen dat we een betere wereld achterlaten voor de volgende generatie.  (C2C). Volgens dit principe moet de huidige generatie niet gedachteloos consumeren en afval creëren, maar juist op een duurzame manier ondernemen en produceren. Het ultieme doel van C2C is het verbeteren van de wereld zodat de volgende generaties meer mogelijkheden hebben.

Cradle to Cradle in Venlo.

Deel alinea

Stimuleert de overheid een klimaatneutraal leven?

In Nederland wil de overheid ook bijdragen aan een klimaatneutraal leven. Dit doen zij onder andere met subsidies voor zonneboilers, warmtepompen, pelletkachels en isolatie. De overheid wil op die manier het verduurzamen van een woning financieel aantrekkelijk maken. Op het gebruik van water, energie, kolen en afvalstoffen wordt juist belasting geheven. In de Energieagenda is een plan opgenomen om over te stappen naar een volledig duurzame energievoorziening. Het streven is om dit behaald te hebben in 2050. Ook wil de overheid, in overeenkomst met het Klimaatakkoord van Parijs, 80 tot 95 procent minder uitstoot van broeikasgassen in 2050 ten opzichte van 1990.

Deel alinea

Windmolens op zee.

Is 100% klimaatneutraal mogelijk?

Ondanks alle hierboven genoemde voorbeelden van duurzame oplossingen, blijft het lastig om echt volledig klimaatneutraal te leven. Dat komt omdat we ook niet van alle producten die we gebruiken, weten hoe klimaatneutraal ze zijn. Een kop koffie overslaan op het station is niet zo lastig, maar wanneer we bij iedere aanschaf uit moeten zoeken of dat product duurzaam ontstaan is, gaat dat voor velen te ver. Natuurlijk is dit geen argument om niet te streven naar een honderd procent klimaatneutraal bestaan. Iedere duurzame aanpassing is een stap in de goede richting.

Energiezuinige aardehuizen in Olst.

Wel is het belangrijk te beseffen dat we in de toekomst niet aan een (grotendeels) klimaatneutraal bestaan kunnen ontkomen. De huidige klimaatverandering zal ons uiteindelijk dwingen tot grote veranderingen. De overheid streeft al naar een klimaatneutraal Nederland, maar ook wijzelf kunnen bijdragen. Met een aantal aanpassingen blijft de aarde leefbaar voor de toekomstige generaties.

Deel alinea

Deel dit venster