Wat is DENK?

6 minuten leestijd

© ANP

Wat is DENK?

Partijen

Je leest nu

Wat is DENK?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 17
  • 5111

“Nieuw Nederland heeft vandaag een stem gekregen in de Tweede Kamer," zei fractieleider Tunahan Kuzu nadat zijn kersverse partij DENK met drie zetels in de landelijke politiek werd gekozen. Respect voor alle Nederlanders, is hun uitgangspunt: discriminatie moet hard tegengegaan worden. Controversieel is DENK ook, bijvoorbeeld door filmpjes van het stemgedrag van allochtone Tweede Kamerleden op YouTube te zetten.

Samengesteld door Leonard Ornstein

Wat heeft de PvdA te maken met DENK?

PvdA-fractieleider Diederik Samsom zet in 2014 twee leden uit zijn fractie: Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Hij doet dat omdat de twee PvdA’ers weigeren de kritiek te onderschrijven van fractiegenoot en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher op de rol van organisaties van Turkse Nederlanders en hun banden met de Turkse overheid. Een opgestelde verklaring waarin de twee hun vertrouwen moeten uitspreken in de integratiekoers en het beleid van minister Asscher, is het breekpunt. Ze tekenen niet, worden uit de fractie gezet en als PvdA-lid geroyeerd. Kuzu en Öztürk besluiten samen door te gaan in de Tweede Kamer en om een eigen partij op te richten: DENK. In het Turks betekent het woord ‘gelijkheid’, maar de Nederlandse betekenis is ook bijzonder geschikt als naam voor een politieke partij. Het is geen partij, maar een beweging, zeggen ze zelf.

Kamerleden Öztürk en Kuzu besluiten samen als groep verder te gaan nadat ze uit de PvdA-fractie zijn gezet.

Drie mannen worden na de verkiezingen van 15 maart 2017 in de Tweede Kamer gekozen: partijleider Tunahan Kuzu, Farid Azarkan (voormalig voorzitter van Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders) en Selçuk Öztürk, die tevens partijvoorzitter is.

DENK-kamerleden Farid Azarkan, Selcuk Ozturk en Tunahan Kuzu staan uit protest over de hen toegewezen plek achter hun zetel tijdens de installatie van de nieuwe Kamerleden na de Tweede Kamerverkiezingen.

Welk bekend DENK-lid stapt uit de partij?

Presentatrice Sylvana Simons. Zij is met veel bombarie gepresenteerd als DENK-kandidaat-Kamerlid en is gezichtsbepalend tijdens de verkiezingscampagne. Want de partij wil er niet alleen zijn voor Turkse Nederlanders, maar wil een diverse groep Nederlanders vertegenwoordigen. Simons roept zowel liefde als haat op en is een uitgesproken opiniemaker.

Presentatrice Sylvana Simons sluit zich aan bij de politieke partij DENK. "Ik voelde me gelijk heel welkom en veilig bij DENK, omdat wij vanuit dezelfde waarden een inclusieve samenleving voor ons zien."

In december 2016 stapt Simons op uit onvrede over de koers van de partij. “DENK appelleert aan boosheid en gedijt bij polarisatie,” zegt zij. Simons vindt dat ze te weinig ruimte krijgt binnen de partij om haar standpunten op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie uit te dragen en ze voelt zich niet voldoende gesteund door de partij als zij bedreigd wordt. Haar vertrek leidt tot een rechtszaak, aangespannen door DENK, dat een schadevergoeding wil van Simons. De kantonrechter wijst de eisen af; het is juist Simons die een schadevergoeding toegewezen krijgt. Zij richt een eigen partij op, Artikel 1, maar die haalt geen zetel bij de Tweede Kamerverkiezingen.

"DENK appelleert aan boosheid en gedijt bij polarisatie"

Sylvana Simons

Waar staat DENK voor?

De partij streeft naar verdraagzaamheid en een sociale, lerende, duurzame en rechtvaardige samenleving. Kuzu’s eerste woorden op het podium waar DENK zijn landelijke verkiezingsoverwinning viert, zijn: “Nieuw Nederland heeft vandaag een stem gekregen in de Tweede Kamer.” DENK spreekt met name Nederlanders met een migratieachtergrond aan, zo worden ze in het multiculturele Amsterdam Nieuw-West de grootste partij. Maar de partij kenmerkt zich ook door enkele schandalen, zoals het eerdergenoemde rumoerige vertrek van boegbeeld Sylvana Simons.

Groepsfoto van Tunahan Kuzu, Sylvana Simons, Farid Azarkan en Selçuk Öztürk van DENK in mei 2016. In december dat jaar zou ze uit de partij stappen. 

DENK is de hoop van allochtonen die zich niet meer herkennen in de andere politieke partijen en zich vertegenwoordigd voelen door Kuzu en de zijnen. Problemen waar Nederlanders met een ‘kleurtje’ regelmatig tegenaan lopen, zoals discriminatie bij stages en op de arbeidsmarkt, worden in het DENK-verkiezingsprogramma Denkend aan Nederland aangepakt met een stageplekgarantie en een racismeregister. In het verkiezingsprogramma is zelfs een speciale bijlage voor ‘Caribisch Nederland’ toegevoegd, met de belofte dat Nederland zich niet ‘neokolonialistisch’ gaat gedragen. Migratie is geen probleem, diversiteit is de kracht van Nederland, en “DENK stopt met het gieten van Nederlanders die hier zijn geboren en/of getogen in de steeds veeleisender wordende mal van de ‘ideale Nederlander’.” 

© ANP

Kuzu voert campagne op de Dappermarkt in Amsterdam. 

"DENK stopt met het gieten van Nederlanders die hier zijn geboren en/of getogen in de steeds veeleisender wordende mal van de ‘ideale Nederlander’"

Verkiezingsprogramma DENK

Is DENK een emancipatiebeweging voor de allochtone Nederlander?

In zekere zin wel, ook al staat in het programma nadrukkelijk dat ze er zijn voor alle Nederlanders. De twee DENK-oprichters komen uit de ‘partij van de verheffingHet klassieke sociaaldemocratische uitgangspunt: het volk moet in staat worden gesteld door de overheid en door overheidsbeleid om hogerop te kunnen komen. Een belangrijk ideaal van de PvdA, begonnen als partij voor de arbeiders. Door middel van onderwijs en gelijke kansen moet een ieder in staat worden gesteld om zich volledig te ontplooien en om hogerop te kunnen komen in de samenleving. ’, de PvdA, en willen op hún manier met hún thema’s hun stem laten horen. Ook al komen in het partijprogramma ‘linkse’ begrippen als de inclusieve samenlevingEen samenleving die open staat voor iedereen. Zoals DENK het formuleert in zijn verkiezingsprogramma: "Een samenleving waar eenieder wordt ingesloten en niemand wordt buitengesloten". Het is het tegenovergestelde van exclusie (uitsluiting). voor, die ook zo in de partijprogramma’s van de PvdA of GroenLinks te plaatsen zouden zijn, zij geven er een eigen uitleg aan. Niks assimilatie of integratie, het gaat om “wederzijdse acceptatie”. Want: “Integratie geldt voor nieuwkomers, niet voor mensen die hier geboren zijn.” Er moet eindelijk eens wat gebeuren aan de ‘hardnekkige’ ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen in belangrijke posities in het bedrijfsleven, bij de overheid en in de politiek. Het gaat hier om mensen met een migrantenachtergrond, vrouwen en mensen met een beperking.  En in het verkiezingsprogramma staan consequent namen die alle culturen omvatten: Mark en Murat, Thea en Latifa, Anke en Mariam, etcetera. De samenleving is veranderd, schrijft DENK, en dat moeten we accepteren en omarmen.

"Moslims, zeker de jeugd, hebben niet iemand die hun woede en pijn verwoorden in de Tweede Kamer, zoals Wilders dat doet voor Henk en Ingrid." 

Hoe verhoudt DENK zich tot Turkije?

De betrekkingen tussen Nederland en Turkije zijn bekoeld, nadat in maart 2017 de Nederlandse regering de landingsrechten van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken intrekt. Hij mag geen toespraak in Nederland komen houden voor Turkse Nederlanders. Een paar dagen later verhindert de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb dat de Turkse minister van Familiezaken een toespraak in Rotterdam houdt voor Turkse Nederlanders. Beide acties leiden tot grote diplomatieke spanningen met Turkije. De Turkse president Erdogan schoffeert Nederland door te stellen dat het een land is van “overblijfselen van de nazi’s en fascisten”. Nederlandse politici reageren boos en verontwaardigd, maar DENK bekritiseert de beschuldigingen van Erdogan niet en laat ook geen kritisch woord vallen over het schenden van mensenrechten door de Turkse president.

Kuzu spreekt voor Nederlandse Turken die zich bij de Erasmusbrug in Rotterdam hebben verzameld om te betogen tegen de mislukte staatsgreep in Turkije.

DENK heeft een heel andere reactie: zij hekelen het optreden van premier Mark Rutte in deze kwestie en noemen het ‘verkiezingsretoriek’. Ook in een gevoelige kwestie als de Armeense genocideHet doden van een groot deel van de Armeense bevolking, tussen de 1 en 1,5 miljoen Armeniërs in het Ottomaanse Rijk, een wereldrijk gesticht door de Oğuz Turken waar het huidige Turkije onderdeel van uitmaakte. Armeniërs noemen deze volkorenmoord “Grote Misdaad”. De startdatum is 24 april 1915, de dag dat de Ottomaanse autoriteiten ongeveer 250 Armeense intellectuelen en leiders van de gemeenschap in Constantinopel (tegenwoordig Istanboel) hebben opgepakt en gearresteerd. De Armeense genocide wordt gezien als een voorloper van de Holocaust, vanwege de georganiseerde wijze waarop de moorden op de Armeniërs werden uitgevoerd. neemt DENK een heel ander standpunt in dan de andere partijen in de Tweede Kamer: DENK weigert de Armeense genocide een genocide te noemen. De partij zegt zowel de Armeense als de Turkse slachtoffers te betreuren en pleit voor een onafhankelijk internationaal onderzoek. Een ander gevoelig punt is de verhouding met Israël. DENK-fractieleider Kuzu weigert in het najaar van 2016 Benjamin Netanyahu, de president van Israël, de hand te schudden als hij op staatsbezoek is in Nederland en ontvangen wordt in de Tweede Kamer. Dat doet hij omdat hij het niet eens is met de Israëlische behandeling van de Palestijnen in de regio en de bezetting van Palestijns gebied door Israël.

Kuzu's weigering de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een hand te geven leidt tot ophef op sociale media. 

Wat is nog meer opvallend aan DENK?

Hun stijl van politiek bedrijven is opvallend: het is een vrij botte, confronterende manier van omgang met andere politici. DENK-voorman Kuzu botst regelmatig met Kamervoorzitter Khadija Arib over de mores in de Tweede Kamer. Kuzu roept tot ergernis van veel andere Kamerleden vaak op tot hoofdelijke stemmingen. Dit is tijdrovend en gebeurt alleen bij heel grote, controversiële (vaak medisch-ethische) onderwerpen, omdat dan alle Kamerleden bij persoon om de beurt mondeling voor of tegen moeten stemmen. Het is bovendien een stemmethode die heel zichtbaar maakt hoe een Kamerlid stemt. DENK plaatst vervolgens met eigen knip- en plakwerk filmpjes op hun Facebookpagina van het stemgedrag van allochtone Kamerleden over precaire onderwerpen als de Armeense genocide en beveiliging van moskeeën.

Kamervoorzitter Khadija Arib is geïrriteerd door het optreden van Kuzu in de Tweede Kamer. Zo maakte DENK onder meer een YouTube-video waarin allochtone Kamerleden van andere partijen in diskrediet worden gebracht.  

DENK doet een controversieel verzoek om de werkzaamheden op een dinsdag (een belangrijke dag in de Tweede Kamer, waarop de stemmingen plaatsvinden) vanwege het Suikerfeest op die dag te verplaatsen naar een dag later, om aan moslims te laten zien dat de Nederlandse overheid rekening houdt met hun feestdag (verzoek niet gehonoreerd) en bij Öztürk wordt het geluid van de interruptiemicrofoon uitgezet, omdat hij zich niet aan de regels van het debat houdt. Ook provoceren DENK-Kamerleden andere Kamerleden met een niet-Nederlandse achtergrond die bij de gevestigde politieke partijen zitten; zij zouden in een ‘Bounty-keurslijf’ (zwart van buiten, wit van binnen) zitten. Dit wordt door anderen gezien als oncollegiaal gedrag en als niet-parlementair. DENK slaat hard op de trom over verdraagzaamheid, maar op de eigen verdraagzaamheid valt wel het een en ander af te dingen.

Eén politieke partij voor alle Nederlanders met een Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse achtergrond. Onhaalbaar of een gat in de markt? In Buitenhof een debat tussen Farid Azarkan, woordvoerder van de groep DENK en D66-Tweede Kamerlid Salima Belhaj.

DENK krijgt het verwijt van andere politieke partijen dat het mensen tegen elkaar opzet in de Tweede Kamer. Zo valt in november 2016 politiek leider Kuzu via een tweet persoonlijk het CDA-Kamerlid Mustafa Amhaouch – kind van Marokkaanse gastarbeiders, geboren in Nederland – aan wanneer hij een motie steunt tegen de erkenning van een Palestijnse Staat. Een laffe manier van politiek bedrijven, vindt Amhaouch, een vorm van etnisch profileren. Want de héle CDA-fractie stemde tegen, alleen Amhaouch wordt eruit gepikt door Kuzu. 

 DENK-kamerleden Azarkan, Öztürk en Kuzu tijdens de installatie van de nieuwe Kamerleden na de verkiezingen.

Opvallend is ook dat DENK met internetfilmpjes op de Facebookpagina zijn standpunten uitdraagt; persconferenties geeft de partij niet vaak. Door de goed onderhouden, actieve Facebookpagina is DENK duidelijk een voorbeeld van een nieuw soort politieke partij. DENK is meer een beweging van gelijkgestemden met vertakkingen in sociale media dan een traditionele politieke partij met een groot partij-apparaat en veel trouwe partijleden. Mensen met een migratieachtergrond voelen zich gehoord en vertegenwoordigd door DENK, zeker ook omdat ze zo hameren op thema’s waar zij aan den lijve mee te maken hebben, zoals discriminatie op de werkvloer en bij het vinden van stages. DENK benoemt problemen als moslimhaat onder Nederlanders en het gevoel onder allochtone jongeren dat ze ‘tweederangsburgers’ zijn in Nederland. De verwachtingen onder de DENK-aanhang over hun nieuwe partij zijn kortom hoog gespannen.

In het kort:

  • Toenmalig PvdA-fractieleider Diederik Samsom zet in 2014 twee leden uit zijn fractie: Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Zij gaan samen verder als tweemansfractie.

  • Presentatrice Sylvana Simons wordt met veel bombarie gepresenteerd als DENK-kandidaat-Kamerlid en is gezichtsbepalend tijdens de verkiezingscampagne, maar stapt in december 2016 op.

  • Drie mannen worden na de verkiezingen van 15 maart 2017 in de Tweede Kamer gekozen: Kuzu, Öztürk en Farid Azarkan.

  • DENK spreekt met name Nederlanders met een migratieachtergrond aan, zo worden ze in het multiculturele Amsterdam Nieuw-West de grootste partij.

  • De verhouding van de partij tot Turkije roept veel vraagtekens op: DENK laat geen kritisch woord vallen over het schenden van mensenrechten door de Turkse president Erdogan en weigert de Armeense genocide een genocide te noemen.

Deel dit venster

collection

Politieke partijen

Dit venster maakt deel uit van een serie over de politieke partijen van Nederland. Lees en kijk alles over de geschiedenis, de standpunten en de kopstukken van alle partijen die in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn.