Wat weet Google?

9 minuten leestijd

© ANP

Wat weet Google?

Techreuzen

Je leest nu

Wat weet Google?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 13
  • 2397
Bekijk de collectie Techreuzen6 verhalen

Op zoek naar een feitje, route, recept of verklaring voor vreemde symptomen? Tegenwoordig heb je zo een antwoord je op vraag. Niet voor niets werd ‘googelen’ een werkwoord in onze taal: meer dan negentig procent van de surfende Nederlanders gebruikt deze Amerikaanse zoekmachine. Hoe ontstond Google eigenlijk? Wat voor data verzamelt Google over zijn gebruikers? En wat doen ze met deze data?

Samengesteld door Niek van Lent

Het internet groeit snel: er onstaat een steeds maar groeiende database aan websites. Zoekmachines zoals Google proberen deze database te indexeren. 

Hoe is Google ontstaan?

Terwijl het internetHet internet is voortgekomen uit een Amerikaanse militaire toepassing tijdens de Koude Oorlog (in 1969) en wordt in de jaren tachtig met name gebruikt voor academische doeleinden door universiteiten en bibliotheken. Pas in 1993 wordt het ‘wereldwijde web’ (www) voor particulieren en bedrijven toegankelijk met de internetbrowser ‘Mosaic’. Langzamerhand ontstaat er daarna een virtuele database aan kennis, die maar blijft groeien. nog in de kinderschoenen staat zoeken Sergey Brin en Larry Page, twee studenten aan de Stanford Universiteit (in het centrum van Silicon Valley), een onderwerp voor hun proefschrift. Zij besluiten samen te werken aan een systeem om websites te kunnen beoordelen. Page komt op het idee om dat systeem te baseren op hyperlinks – links van de ene website naar de andere. Net als in een academische tekst, waarin auteurs elkaar citeren en naar elkaar verwijzen, zou een goede website veel verwijzingen van anderen moeten krijgen. Een hyperlink telt als een stem. Des te meer stemmen een webpagina krijgt, des te waardevoller deze website moet zijn.

© ANP

Larry Page (links) en Sergey Brin (rechts) in 2004. 

Deel alinea

Niet lang daarna bedenken zij dat ook de website die een stem uitbrengt moet worden geëvalueerd. Dus wordt de ‘autoriteit’ van een pagina die een stem uitbrengt meegerekend: de stem van een pagina met een hoge beoordeling weegt zwaarder dan die van een pagina met een lagere beoordeling.

Het Klokhuis legt uit hoe Google het internet in kaart brengt. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Met behulp van de twee medestudenten, Scott Hassan en Alan Steremberg, proberen zij op deze wijze het hele internet in kaart te brengen. De toepassing gaat BackRubDe toepassing heet BackRub omdat het de hyperlinks terug volgt. Een hyperlink verwijst altijd naar een volgende pagina. De toepassing van Brin en Page kijkt juist waar de links vandaan komen.  heten. Het beoordelen van websites op basis van links heet PageRank. Volgens de oprichters niet omdat het programma een pagina ‘rankt’, maar omdat het is bedacht door Larry Page. Eigenlijk pas wanneer het systeem gereed is, bedenken zij dat het handig is voor een zoekmachine. PageRank helpt bij het bepalen van de volgorde van websites in de resultatenOverigens maakt BackRub ook gebruik van traditionelere manieren van zoeken, zoals het tellen van het aantal trefwoorden. . Iets dat nog ontbreekt bij de bestaande populaire zoekmachines zoals AltaVista, dat simpelweg het aantal trefwoorden van een zoekopdracht op een website telt.

De 'puntentelling' van PageRank wordt uitgelegd in een vergelijking met de bibliotheek. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

In 1997 willen Brin en Page een andere naam voor hun product bedenken. Even denken ze eraan om het The Whatbox te noemen. Maar dit lijkt toch te veel op Wetbox, wat straattaal is voor het vrouwelijk geslachtsdeel. Uiteindelijk stelt een huisgenootje van Larry Page voor om het project te vernoemen naar de wiskundige aanduiding van een ‘één’ met honderd ‘nullen’: Googol. Een toepasselijke naam omdat het systeem oneindig veel webpagina’s indexeert. Omdat Page het woord verkeerd spelt en ook de domeinnaam al bezet is, wordt het Google.

Brin ontwerpt een kleurrijk logo, dat jong en speels over moet komen. De webpagina wordt geprezen om het simplistische uiterlijk, met veel wit. Volgens Brin en Page is dat eerder het resultaat van een doe-het-zelf-project zonder professionele webmaster. Ook zijn zij geen fan van opdringerige reclamebanners.

BackRub werkt té goed

Brin en Page proberen BackRub te verkopen aan grote bedrijven op het gebied van zoekmachines waaronder Altavista, Yahoo! en Excite. Dat laatste bedrijf lijkt even geïnteresseerd, maar vindt dat het systeem té goed werkt. Omdat gebruikers meteen een goed zoekresultaat krijgen, blijven ze niet lang op de website hangen. Excite verdient juist aan gebuikers die lang op de website blijven. Zij vrezen daardoor te veel geld aan advertenties mis lopen.

De eerste officiële webpagina van Google. 

Met zo’n tienduizend bezoekers per dag barst het project op de universiteitscampus in 1998 uit zijn voegen. Er zijn te weinig computers en er is te weinig opslagruimte voor alle data die steeds over websites wordt verzameld. Soms neemt Google zelfs de helft van de internetcapaciteit van de hele campus in beslag. De twee studenten besluiten investeerders te zoeken en vinden die ook: met honderdduizend dollar aan startkapitaal wordt Google officieel opgericht.

De Googlegarage: het eerste bedrijfspand. 

Hoe wordt Google een van de grootste bedrijven ter wereld?

Door advertenties. In de eerste jaren neemt het aantal gebruikers toe maar is de website nog niet winstgevend. Google maakt al gebruik van advertenties, en onderscheidt zich door duidelijk aan te geven wat organische zoekresultatenZoekresultaten die door het algoritme van google worden gevonden. Advertenties staan hier niet tussen.  en wat ‘gesponsorde links’ zijn. Maar er is nog niet genoeg verkeer op de websites om dit echt winstgevend te maken en de bezoekers die op de website komen, klikken niet op de advertenties.

Advertenties zijn gemarkeerd of staan rechts van de organische zoekresultaten. Tegenwoordig staat er groen omlijnd 'Adv.' bij. 

Deel alinea

Totdat Google in 2000 een service lanceert waarmee eenvoudig kan worden geadverteerd op een specifieke zoekterm: Adwords. Rechts van de zoekresultaten komen advertenties te staan, die (kleine) bedrijven eenvoudig met een creditcard kunnen kopen. Als adverteerders hoger in de resultaten willen staan, betalen ze meer per click. Daarnaast wordt er bij populaire zoektermen tegen elkaar opgeboden, als bij een veiling. Bovendien heeft de relevantie van een advertentie bij een zoekterm invloed op de positie. Die relevantie weet Google door het aantal clicks dat een advertentie krijgt. Op deze manier willen ze voorkomen dat hun gebruikers nutteloze advertenties voorgeschoteld krijgen.

"Wat wij ons tot nu toe te weinig beseffen is dat onze persoonlijke gegevens keihard geld waard zijn."

Door dit systeem beginnen de inkomsten van Google te stijgen, en kent het bedrijf in 2002 zijn eerste winstgevende jaar. De groei die Google doormaakt dankzij Adwords (en inmiddels andere advertentiesystemen zoals AdSenseMet Google Adsense kunnen eigenaren van websites geld verdienen, door advertenties in de vorm van banners of links op hun webpagina te plaatsen. Google bepaalt dan welke advertentie er komt te staan. De eigenaar van de website krijgt per bezoeker die op de advertentie klikt een geldbedrag. Deze advertenties zijn gebaseerd op Adwords, maar worden getoond op een website buiten een 'Google-omgeving'.  ) is enorm. In 2016 zet het bedrijf 79,4 miljard dollar aan advertenties om.

Die advertenties worden niet alleen ingezet op Google. In 2002 nemen Brin en Page, Eric Schmidt aan als directeur van het bedrijf omdat zij vinden dat ze “toezicht van een volwassene nodig hebben”. In de jaren erop wordt de zoekmachine steeds verbeterd en lanceert Google een reeks producten (waarin vaak een vergelijkbaar advertentiebeleid is verwerkt). Het aantal Googlediensten en -producten is bijna te groot om op te noemen. Sinds 2015 zijn ze allemaal onderdeel van het overkoepelende moederbedrijf Alphabet (ook opgericht door Brin en Page), met meer dan zestigduizend medewerkers in meer dan vijftig landen. Een aantal belangrijke producten:

 

  • Google Books: een zoekdienst voor gedigitaliseerde boeken en artikelen (2004).
  • Android: een besturingssysteem voor mobiele telefoons en tablets (2005).
  • Youtube: een online videodienst waar gebruikers zelf kosteloos video’s kunnen uploaden (2006).
  • Gmail: Google Mail, sinds 2004 al beschikbaar op uitnodiging (2007).
  • Google Chrome: de internetbrowser van Google (2008).
  • Google +: Het sociale netwerk van Google (2011).
  • Google Now: Een digitale assistent, vergelijkbaar met Siri van Apple en Cortana van Microsoft (2012).  

De oprichters van Youtube kondigen aan dat hun website is overgenomen door Google. 

Wat weet Google?

Wat weet Google eigenlijk niet? Google verzamelt veel data van gebruikers, en voegt die samen in een profiel. In zo’n profiel komt onder andere data uit zoekopdrachten, clicks, GmailVanaf 28 september 2017 stopt Google met het analyseren van e-mails om advertenties te personaliseren. , browseactiviteit, Youtube, Maps en Calender. Die gegevens worden vervolgens gekoppeld aan een IP-adresIeder apparaat dat met het internet is verbonden heeft een nummer waarmee het apparaat zichtbaar is voor andere apparaten (over het algemeen ook als je ‘anoniem’ surft), vergelijkbaar met bijvoorbeeld een telefoonnummer of postcode. De persoon achter een IP-adres is (al dan niet via justitie) te achterhalen. en tot achttien maanden bewaard. Daarna worden de data wel behouden, maar anoniem gemaakt. Als iemand een account heeft bij een Googledienst kan deze informatie wél langer worden bewaard

Volgens Alistair Verney, woordvoerder voor Google Nederland, zijn de zorgen om privacy niet terecht. 

Door al deze data te verzamelen weet het bedrijf van gebruikers bijvoorbeeld wie ze zijn, wat ze opzoeken, wat ze bekijken, wat ze lezen, waar ze zijn, waar ze heen gaan, wie hun vrienden zijn, wie ze mailen, hoe hun agenda eruit ziet, wanneer ze slapen, wat ze leuk/interessant vinden en daardoor vooral: welke advertenties ze waarschijnlijk interessant vinden.

Deel alinea
"We weten waar je bent. We weten waar je bent geweest. We weten min of meer waar je aan denkt. "

Eric Schmidt, 2010

Een datacentrum van Google. 

Is dat erg? Velen vinden waarschijnlijk van niet. De data die Google verzamelt wordt vooral gebruikt om per persoon gericht te kunnen adverteren, op basis van algoritmesEen wiskundige formule om een probleem stap voor stap op te lossen: een invoer leidt via een reeks instructies tot een bepaalde uitvoer. Algoritmes worden veel gebruikt in computerprogramma’s. Bijvoorbeeld door Facebook, om te bepalen wat voor jou relevant is en bovenaan komt in je newsfeed. Of door Google om te bepalen welke zoekresultaten voor jou bovenaan komen te staan. . Google profileert zichzelf als gratis dienst, maar privégegevens dienen eigenlijk als betaalmiddel voor hun diensten. Daarnaast vindt Google dat ze je helpen: een gebruiker heeft meer aan gerichte advertenties dan aan willekeurige reclame. Bovendien kan Google ook zoekopdrachten op maat snijden. Als iemand de zoekopdracht ‘hamburger’ invult, zal diegene op basis van zijn of haar (thuis)locatie restaurants in de buurt te zien krijgen die hamburgers verkopen. En iemand die regelmatig op en neer reist tussen twee locaties op een bepaald tijdstip, kan op zijn telefoon verkeersinformatie aangeboden krijgen op het juiste moment.

Kunnen gebruikers hun data wel aan Google toevertrouwen?

Het is deels mogelijk om het verzamelen van deze data tegen te gaan. In Google Dashboard is te zien welke Googlediensten allemaal informatie van je bijhouden. Hier kunnen gebruikers aangeven of ze hun zoekactiviteit wel of niet willen bijhouden. Ook is het bijvoorbeeld mogelijk om deels anoniem te surfen in de ‘Incognitomodus’ van Google Chrome. Het surfgedrag wordt dan door je browser vergeten zodra je het venster sluit.

Ik vind het prima dat Google mijn gegevens gebruikt in ruil voor hun diensten.

37%
63%

Maar zelfs als je geen enkele Googledienst gebruikt, kun je nog worden gevolgd. Van ieder miljoen bezochte websites, gebruikt meer dan de helft Google AnalyticsEen tool met statistieken waarmee de bouwer of eigenaar van een website kan bijhouden hoeveel bezoekers de site heeft, hoe lang ze blijven en waar ze vandaan komen. . Niet alleen eigenaren van die websites maar ook Google kunnen aan die data aflezen wie wanneer en hoe lang een website bezoekt.

Eric Schmidt reageert op de kritiek op hun privacybeleid. De hele aflevering zien? Kijk op de website van College Tour.

Wat doet Google met data naast adverteren?

Trends

Aan de hand van alle opgeslagen data kan Google soms een voorspellende werking hebben. In de applicatie Google Trends is een overzicht te zien van zoektermen die de laatste tijd veel zijn gebruikt. Zo kan een gebruiker per zoekterm zien hoe populair die term is en per land bekijken welke zoektermen de afgelopen dagen trending zijn. In tijden van verkiezingen, kan dit als een soort peiling een indicatie geven van populaire partijen en politici. Ook kan het volgen van de trends interessant zijn voor beleggers die de beursgang in de gaten willen houden, zoals in onderstaand fragment. Google kan zelfs overzichtelijk maken welke symptomen in een regio worden gegoogeld, om ergens een opkomende griepepidemie aan te tonen.

"Wij zien dus dat als mensen ergens aan denken, dan gaan ze juist in deze tijden op het internet om te kijken welke keuzes ze moeten maken."

Deel alinea

De ‘Star Trek Supercomputer’

Internetjournalist Alexander Klöpping brengt een bezoek aan het hoofdkantoor van Google in Silicon Valley en vertelt in onderstaand fragment over hun ultieme doelstelling: het maken van een spraakgestuurde supercomputer die een antwoord heeft op al je vragen. Door iemand goed te leren kennen – door data over diegene te verzamelen – wordt deze Star Trek Supercomputer de ideale digitale assistent.  

"Iemand die jou echt goed kent, kan jou echt goed helpen." De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

In een eenvoudigere vorm wordt dit al gebruikt in de huidige applicatie Google Now. Deze app kan de gebruiker informatie tonen zoals de route naar werk en de tijd waarop je moet vertrekken om een afspraak te halen (die Google weet door je agenda). Maar ook eventuele files, de live-scores van iemands favoriete sportteam, het weer en gepersonaliseerd nieuws. Om de supercomputer te kunnen realiseren, zal Google dus nog meer over hun gebruikers willen weten, om content (en ook advertenties) te personaliseren. Dit zal ten koste gaan van de privacy van de gebruiker.

"Google spint een web van persoonsgegevens van ieder van ons, zonder dat aan de mensen zelf toestemming wordt gevraagd." 

"Je kunt ons vertrouwen met je data."

Eric Schmidt, 2010

Don’t be evil

Het motto van Google is al jaren: “don’t be evil” (wees niet kwaadaardig). Ze beloven dan ook om persoonlijke gegevens goed te versleutelen. Op deze manier willen zij de privacy van hun gebruikers waarborgen. Maar zelfs al maakt Google geen ‘misbruik’ van gegevens, dan weerhoudt dat anderen er nog niet van, zoals hackers.

Uit het transparantieverslag van Google blijkt dat ook overheden en inlichtingendiensten steeds vaker geïnteresseerd zijn in Google-data. Een overheid kan de toegang tot deze data aanvragen. Google moet deze soms dan ook overhandigen, maar de regelgeving hiervoor verschilt per land. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld kan de overheid data van Google vorderen met een gerechtelijk bevel. 

Maar de rechter kan soms ook worden overgeslagen. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een eventuele terreurdreiging. Door de Patriot ActNa de aanslagen op 11 september 2001 wordt in de VS deze wet aangenomen, waarmee het makkelijker moet worden voor inlichtingendiensten om informatie over bepaalde personen te verzamelen, in het geval van mogelijk terrorisme. Bijvoorbeeld door bij hen telefoon en internet af te tappen. Met de Patriot Act kan een inlichtingendienst bij Google om gegevens vragen. Als de aanvraag volgens Google rechtvaardig is zullen ze de data overhandigen. kan de Amerikaanse overheid dan zonder rechterlijk bevel bij Google aankloppen. Ook hebben Amerikaanse geheime diensten veel ruimte om data van het internetverkeer in het algemeen te vergaren. Onder Executive Order 1233Een Executive Order is een decreet: een besluit van een regeringsleider die de status van een wet heeft. In dit geval is het een wet die door de president van de Verenigde Staten is ingevoerd. Executive Order 1233 is in 1981 door president Ronald Reagan getekend en geeft de Amerikaanse inlichtingendiensten meer macht en verantwoordelijkheden, waaronder het vergaren van informatie uit het buitenland. kunnen deze diensten data verzamelen van voornamelijk niet-Amerikanen in het buitenland. Bovendien onthult oud-CIA’er Edward Snowden in 2013 dat de geheime dienst NSA (National Security Agency) telefoon- en internetverkeer aftapt. De instantie haalde zelfs data uit de servers van bedrijven zoals Facebook, Microsoft, Yahoo en natuurlijk Google. Google claimt na de onthullingen dat dit zonder toestemming is gebeurd en dat de Amerikaanse overheid geen ‘achteringang’ heeft in het bedrijf.

Een demonstrant in Washington D.C., na de onthulling dat de NSA internetverkeer aftapt. 

In Nederland is er een gerechtelijk bevel nodig om Google-Data te vorderen. De geheime diensten AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) kunnen wel al gericht telefoon- en internetverkeer aftappen zonder dat daar voorafgaand toestemming van een rechter nodig is. Met een nieuwe Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Wet (Wiv) wil het kabinet in 2018 nog verder gaan. De geheime diensten kunnen hiermee gegevens onderscheppen van smartphones, computers en andere apparaten op het internet, zelfs als een gebruiker niet verdacht is. Bij een referendum over deze 'sleepwet' in maart 2018 blijkt 49.4% tegen die ruime bevoegdheden te stemmen. Het kabinet komt met een aantal kleine aanpassingen, maar de kern van de wet - het sleepnet waarmee grote hoeveelheden data verzameld kunnen worden- blijft bestaan. De Wiv is vanaf 1 mei 2018 van kracht.

Eric Schmidt over het overhandigen van data aan overheden. De hele aflevering zien? Kijk op de website van College Tour.

In het kort:

  • De studenten Sergey Brin en Larry Page maken een programma dat websites beoordeelt. Dit doet het programma door het aantal hyperlinks te tellen die naar een website verwijzen. Zij noemen dit PageRank.  

  • Na de invoering van het advertentiesysteem maakt Google pas winst. Met Adwords kunnen bedrijven gemakkelijk gerichte advertenties plaatsen per zoekterm. 

  • Er komen steeds meer populaire Googleproducten en – diensten, waaronder Gmail, Youtube, Android en Chrome. Sinds 2015 is Alphabet het overkoepelende moederbedrijf.

  • Door alle data te verzamelen weet Google van gebruikers wie ze zijn, wat ze zoeken, wat ze lezen, waar ze zijn, waar ze heen gaan, wie hun vrienden zijn, hoe hun agenda eruit ziet en daardoor vooral: welke advertenties ze waarschijnlijk interessant vinden.

  • Het bedrijf belooft je data goed te beschermen, bijvoorbeeld tegen hackers. Maar ook overheden zijn geïnteresseerd in de data van Google, en kunnen afhankelijk van de regelgeving in een land met of zonder een gerechtelijk bevel een aanvraag indienen.

Deel dit venster

collection

Techreuzen

De vijf waardevolste bedrijven ter wereld zijn ook de vijf grootste techreuzen: Facebook, Google, Apple, Microsoft en Amazon. Hoe werden zij zo groot? Wat weten ze over je?