Matchfixing, hoe doe je dat?

12 minuten leestijd

Matchfixing, hoe doe je dat?

Sport

Je leest nu

Matchfixing, hoe doe je dat?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 32
  • 10659

Achter de confrontatie op de groene mat spelen zich praktijken af waar de doorsnee supporter niets van weet. Honderden wedstrijden worden gemanipuleerd, de maffia bepaalt de uitslag. In menig Europees land zijn daders vervolgd en veroordeeld, maar niet in Nederland. Is ons land een oase van onschuld of een paradijs voor matchfixers? En wat zijn de do’s en don’ts om een uitslag te beïnvloeden? Een stoomcursus matchfixing.

Samengesteld door Lars Regeer

Hoe scoren landen bij de aanpak van matchfixing?

Alvorens in te gaan op wat matchfixing is en wat er tegen gedaan wordt: de 'matchfixkaart' van Europa. Nederland kleurt er 'wit' op: geen arrestaties of schorsingen op het gebied van matchfixing. In andere landen is dat wel anders. Lees de verhalen en bekijk de beelden. 

NPO Focus brengt een tweeluik over de geldstromen in het hedendaagse voetbal. Zie ook het venster over clubeigenaren.

Wat is matchfixing precies?

Matchfixing is het op voorhand regelen van een wedstrijduitslag. Dat kan op tal van manieren. De bekendste vorm: het op een 'gelijkspelletje gooien'. Vaak gebeurt dit in de groepsfase van een toernooi waarbij de teams zich allebei kunnen plaatsen door middel van een gelijkspel. In landelijke competities komt het ook voor. Een voorbeeld: zowel Nîmes als Caen hebben in het seizoen 2014 - 2015 baat bij een remise. Caen promoveert bij een gelijkspel en Nîmes stelt zo een plek in de Ligue 2 veilig. De voorzitters spreken met elkaar af om de punten te delen, een zogeheten 'salonremise'.

Bij het gros van de matchfikspraktijken gaat het om andere belangen: grote winsten op de gokmarkt. Als je van tevoren weet wat er gaat gebeuren, is het namelijk een stuk makkelijker om de Toto in te vullen. Het is als een pokeraar die naar het casino gaat en bij iedereen in de kaarten mag kijken. Dan is gokken geen gokken meer, maar 'weten'.

© ANP

Vertaald naar het voetbal betekent dit, dat spelers van tevoren worden benaderd door matchfixers om de wedstrijd expres te verliezen. Vervolgens wordt er met die kennis ingezet op de wedstrijd, wat een flinke som geld kan opleveren als de wedstrijd daadwerkelijk verloren wordt. Naast het inzetten op wie er met de overwinning vandoor gaat, wordt er ook gewed op 'spelmomenten'. Bijvoorbeeld op wie er een gele kaart pakt of wie de eerste ingooi krijgt. Momenten in het spel die minder opvallen en waar dus minder risico aan kleeft voor iemand die de wedstrijd wil flessen. Een uitslag van 6-0 met een blunderende keeper zal eerder opvallen dan het pakken van een gele kaart door aan iemands shirtje te trekken.

Deel alinea

Ronny Rodelin van SM Caen viert zijn doelpunt.

Wie zijn de matchfixers?

Iedereen kan een wedstrijd manipuleren maar de meeste 'fiksers' zijn criminelen met een strafblad. Dat blijkt onder meer uit getapte telefoongesprekken van drugscriminelen. Daarnaast kan het ook een speler zelf zijn die op zijn eigen wedstrijd gokt en een paar teamgenoten overhaalt om de wedstrijd te verliezen. Een derde variant die voorkomt is de clubeigenaar als fikser. De baas kan spelers immers onder druk zetten door bijvoorbeeld hun salaris niet te betalen. Eén wedstrijdje meewerken aan bedrog kan ervoor zorgen dat het loon weer wordt gestort.

Uit onderzoek blijkt dat er een verband is tussen niet betaald worden en matchfixing.

Maar met die enorme salarissen die voetballers opstrijken, werken ze niet mee aan het flessen van een wedstrijd toch? Daar valt wat voor te zeggen. Ronaldo zal zijn benen niet stilhouden voor een paar onderhands betaalde euro's. Maar de verdiensten van een onbeduidende speler uit Oost-Europa zijn geen vetpot. Wereldwijd krijgt ongeveer de helft van de voetbalprofs tweeduizend euro per maand of minder, zo blijkt uit een enquête van de internationale spelersvakbond FIFPro. Dat biedt perspectief voor matchfixers. En eenmaal in de handen van een matchfixer is er geen weg meer terug. Zo kan een enkele speler veel kwaad doen.

Deel alinea

De Europese politiedienst Europol meldt in 2013 dat ruim 380 wedstrijden 'besmet' zijn.

Hoe fiks je een voetbalwedstrijd?

Er zijn verschillende methodes om de wedstrijd te fiksen. De simpelste manier is omkoping. Bijvoorbeeld de keeper betalen om een bal door te laten. Je gokt op de wedstrijd met als uitkomst dat het team van de omgekochte doelman verliest. Tijdens de wedstrijd maakt de doelverdediger inderdaad een enorme blunder: kassa! Het is één van de vele voorbeelden die in onderstaande video voorbij komen.

"Je hebt ook spelers die je met een pistool op het hoofd zegt 'als je niet in eigen doel schiet dan ...'" De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Deel alinea
"Makkelijker (...) een wedstrijd om te kopen dan een bank te overvallen."

Wat is het beloofde land voor matchfixers?

In Europa komen steeds meer matchfixingzaken aan het licht. Nederland blijkt echter een uitzondering, een 'witte vlek'. Nog niemand is hier voor matchfixing veroordeeld. Is Nederland daarmee een fiksersparadijs? De opbrengsten zijn immers riant en de pakkans nihil.

Wat de verdiensten voor een matchfixer zijn, is moeilijk te beoordelen volgens Karl Dhont. Maar de ex-bookmaker - nu hoofd van de anti-corruptiewaakhond van de UEFA - durft wel een schatting te maken van het gewin bij een eredivisiewedstrijd: "Stel dat we uitgaan van een wereldwijde omzet van dertig miljoen euro bij Sparta - Utrecht. Dan lopen de fiksers gemakkelijk weg met anderhalf á twee miljoen euro. Netto."

© ANP

Met zo'n bedrag in het achterhoofd en de wetenschap dat matchfixing een lastig op te sporen delict is, lijkt het een ideale misdaad. Dat beeld onderschrijft Dhont: "Ik denk dat het nog altijd makkelijker is om een wedstrijd om te kopen dan een bank te overvallen. De pakkans is nog altijd zeer laag en je ziet dat weinig mensen voor een strafrechtbank komen. Het is Europa's grootste probleem in het voetbal."

Toch wordt dat probleem steeds slagvaardiger aangepakt door de Europese lidstaten. Meer en meer komen matchfixingzaken boven tafel, worden er spelers en clubs geschorst door voetbalbonden en fiksers vervolgd door justitie. Behalve in Nederland. Samen met tien andere lidstaten, waaronder Gibraltar en de Faeröer, zijn 'we' een witte vlek.

Deel alinea
"Zolang er geen bloed door de straten vloeit, is het lastig om het Openbaar Ministerie in beweging te krijgen."

Komt er in Nederland geen matchfixing voor?

"In Nederland is nog geen enkele zaak bewezen rondom matchfixing, maar dat wil niet zeggen dat het hier niet voorkomt," geeft Peter van Zunderd - lid van de integriteitscommissie van de KNVB - aan. "Wat ermee te maken heeft, is dat we (...) fatsoenlijk betalen. Er wordt ingezet op het voorlichten van spelers en er is een vakbond. Allemaal punten die ervoor zorgen dat de spelers minder kwetsbaar zijn dan in andere landen, maar het komt wel degelijk voor. Het is tamelijk naïef om te denken dat het in alle andere landen wel voorkomt en in Nederland niet."

Toch komt er bij ons weinig tot niets aan de oppervlakte. Volgens Van Zunderd - voormalig korpschef van de landelijke politie - is er een simpele reden: "Zolang er geen bloed door de straten vloeit, is het lastig om het Openbaar Ministerie en de politie in beweging te krijgen."

De zaak-Kargbo

Groot nieuws in 2015: Ibrahim Kargbo heeft zich schuldig gemaakt aan matchfixing. De middenvelder uit Sierra Leone zou bij Willem II meerdere wedstrijden hebben gefikst. Zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant dat beschikt over het e-mailverkeer tussen Kargbo en matchfixer Wilson Raj Perumal. De integriteitseenheid van de KNVB acht de zaak bewezen, maar de tuchtcommissie van de KNVB en het Openbaar Ministerie delen die conclusie niet. Kargbo zelf ontkent en verkast naar het buitenland.

Ibrahim Kargbo in actie voor Willem II.

Neemt justitie matchfixing serieus?

Hoewel Nederland 'wit' is op de kaart zijn er wel aanwijzingen dat Nederlanders bij matchfixing zijn betrokken. Zo komt Paul R. na onderzoek van de Duitse politiecommissaris Michael Bahrs in Duitsland in 2015 voor de rechter. 'Rooie Paul', zoals zijn bijnaam luidt, blijkt wedstrijden te hebben gemanipuleerd. Hij bekent in Bochum dat hij zich ingelaten heeft matchfixing, maar wordt niet veroordeeld omdat de feiten op Nederlands grondgebied hebben plaatsgevonden. 

"Het wordt meer gezien als integriteitsprobleem binnen de sport dan als georganiseerde misdaad."

De Duitse politiecommissaris stuurt het dossier tot driemaal toe naar Nederland. Lang is blijkbaar onduidelijk wie de zaak op moet pakken. Uiteindelijk komt het dossier in 2016 terecht bij het Functioneel Parket. Officier van justitie Mirjam Mol betoogt in Nieuwsuur dat de zaak van Paul R. prioriteit heeft: "Als het even kan zullen we hem voor de rechter brengen. Het is een ernstige zaak, een ernstig feit. We willen die zaak graag doen." Tot een vervolging is het tot op heden echter niet gekomen.

Deel alinea

Willem II-fans na het winnen van de Jupiler League.

Hoe mijd je risico’s bij het matchfixen?

Hoe minder aandacht voor een wedstrijd, hoe minder risico. Tijdens de oefencampagnes, in de winter- en zomermaanden, acteren de voetbalclubs buiten de schijnwerpers van het stadion - een topperiode voor de wedstrijdmanipulator. Duels worden immers niet geregeld door de clubs zelf maar door zogenoemde 'match agents'. Deze wedstrijdmakelaars regelen alles rondom de oefenpotjes, ook de scheidsrechter.

"Ja, als dat dan gebeurt met zo'n flierefluiter die het eigenlijk bot gezegd verneukt..." De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

De leidsman wordt vaak pas op het laatste moment aangesteld. Ideaal voor de fikser die de scheids eerst omkoopt en hem dan aanbiedt bij de match agents. Praktijken die leiden tot verdachte oefenduels zoals Heerenveen - Standard Luik, gespeeld in 2015 in het Spaanse San Pedro del Pinatar. Het loopt uit de hand. Na de zoveelste discutabele beslissing van de scheidsrechter stappen de spelers van Heerenveen het veld af.  

Deel alinea
"Fiksers lopen gemakkelijk weg met anderhalf á twee miljoen euro. Netto."

Hoe wordt matchfixing opgespoord?

Dit is belangrijk om te weten, want wie op de hoogte is van de maatregelen die tegen matchfixing worden genomen, weet ook hoe de systemen te omzeilen. Het merendeel van de verdachte wedstrijden komt uit het Betting Fraud System van de UEFA rollen. Een systeem gemaakt door het databedrijf Sportradar. Daar kijken onderzoekers naar gokinzetten.

"Het is lastig onderscheid te maken tussen een speler die een blunder maakt of met opzet de wedstrijd fikst." De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Bij buitensporige bedragen gaan de alarmbellen af. Het nadeel van het systeem, oftewel het voordeel voor de fikser, is dat het te omzeilen valt. Dat kan door niet in één keer een gigantisch bedrag in te zetten, legt UEFA-waakhond Karl Dhont uit: "Door om het uur tienduizend euro of twintigduizend euro in te zetten bij verschillende gokaanbieders verdrinken jouw inzetten in de enorme stroom van weddenschappen die binnenkomen. Geen systeem zal dat detecteren."

Deel alinea
"Het is lastig onderscheid te maken tussen een slechte speler en een gefikste wedstrijd."

Wat is de meldplicht?

Om matchfixing tegen te gaan, worden voorlichtingsprogramma's opgezet door landelijke sportbonden. Ook door de KNVB. Op jonge leeftijd krijgen spelers te horen dat ze verplicht zijn matchfixing te melden. Voorheen wisten ze dit nauwelijks, zegt Peter van Zunderd. De oud-politiechef spreekt de huidige voetballers toe over de gevaren van matchfixing: "Dan vroegen wij altijd of er iemand was benaderd door een fikser. Altijd maar eentje die zijn vinger opstak. De meesten hadden het niet gemeld. Maar je moet het melden, anders ben je strafbaar."

© ANP

FIFPro-voorzitter Theo van Seggelen.

De meldplicht staat op gespannen voet met de gevolgen. Voetballers die zich openlijk melden, riskeren een disciplinaire schorsing door de KNVB en problemen met de voetbalmaffia. De eerste speler die bekendmaakt dat hij is benaderd voor matchfixing heeft geen wedstrijd meer gevoetbald, vertelt Theo van Seggelen. De voorzitter van de spelersvakbond FIFPro moedigt in 2012 een Oost-Europese speler tijdens een persconferentie in Brussel aan zijn verhaal te doen. "Dat is een van de grootste fouten die ik heb gemaakt in mijn leven. Een speler is ontzettend kwetsbaar. Hij viel er meteen buiten in zijn land. Te vergelijken met dopingzondaars in het wielrennen die vaker niet dan wel naar buiten treden."

Deel alinea

Wat kan een matchfixer met een voetbalclub?

"Binnen drie jaar worden we landskampioen en we gaan de Champions League spelen," zo ongeveer luidt de belofte van sommige buitenlandse clubeigenaren. De sportieve uitdaging lijkt het belangrijkste maar is dat wel zo? De beweegredenen van investeerders zijn niet altijd even duidelijk.

Eigenlijk zijn er twee hoofdmotieven een club te kopen: reputatie en de gedachte er geld aan te kunnen verdienen. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Voor een matchfixer is een eigen club natuurlijk aantrekkelijk. Er zijn voorbeelden van eigenaren die het salaris inhouden van spelers om ze vervolgens te chanteren om een wedstrijd te verliezen. Eigenaren hebben een machtspositie: wie betaalt bepaalt. Zo redeneert ook Evangelos Marinakis. Als voorzitter van Olympiakos heeft hij een aantal jaar geleden het Griekse voetbal in zijn greep. Door zijn dubbele pet als vicepresident bij de Griekse voetbalbond en als clubvoorzitter krijgt hij het voor elkaar om een crimineel netwerk op te zetten waarbij hij scheidsrechters, spelers en bestuurders bespeelt - zo blijkt uit een 173 pagina's tellend rapport van de aanklager Aristidis Koreas in 2015. 

© ANP

In het midden (derde van rechts) Olympiakos-eigenaar Evangelos Marinakis in de dug-out. 

Marinakis wordt aangeklaagd maar alle verdenkingen ten spijt ontloopt hij gevangenisstraf. Hij betaalt een borgsom van tweehonderdduizend euro en moet zijn werkzaamheden als voorzitter bij Olympiakos neerleggen. Hij mag wel eigenaar blijven van de club. Tegenwoordig werkt hij voor Nottingham Forrest. Op de website van de tweevoudige Champions Leaguewinnaar is te lezen dat de Griekse voorzitter honderd procent van de aandelen heeft. Het gaat hem, vertelt hij aan wie het horen wil, om de 'sportieve' uitdaging.

Fans van Olympiakos in het Karaiskaki Stadion.

Wat zijn de trends op het gebied van matchfixing?

Het is als matchfixer verstandig om op de hoogte te zijn van de nieuwste trends. Nieuwe ontwikkelingen betekenen nieuwe kansen, ook voor voetbalcriminelen. Europol meldt dat zij zaken onderzoeken waarbij ook e-sporters (gamers) wedstrijden hebben gemanipuleerd. De e-divisie is dus een nieuw domein voor matchfixers. Karl Dhont ziet meer potentiële markten voor fiksers, een korte schets.

Karl Dhont - hoofd van de anti-corruptiewaakhond van de UEFA - over de ontwikkelingen in de matchfixwereld. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

In het kort:

  • Matchfixing is het manipuleren van wedstrijden door de uitslag van tevoren te regelen. Dat kan zowel om sportieve of gok-gerelateerde redenen zijn.

  • Een wedstrijd is op verschillende manieren te fiksen. Een scheidsrechter of spelers - het liefst defensieve – omkopen zijn bijvoorbeeld slagvaardige methodes.

  • Manipuleer een oefenwedstrijd in competitieloze periodes, dan is er minder controle van sportbonden en voetbalorganisaties. Een toptijd voor matchfixers.

  • Fiks een wedstrijd in Nederland. De opbrengsten zijn riant en de pakkans blijkt nihil. In Nederland is namelijk nog niemand gepakt voor zijn daden als matchfixer.

  • Wees op de hoogte van de opsporingsmethodes. Wie die maatregelen kent om matchfixing aan banden te leggen, weet hoe deze systemen te omzeilen zijn.

  • Wordt eigenaar van een voetbalclub. Wie betaalt bepaalt. Ook als er een wedstrijd verloren moet worden. En houdt nieuwe ontwikkelingen in de gaten.

Deel dit venster