Wat is het dark web?

8 minuten leestijd

© ANP

Wat is het dark web?

Kwesties

Je leest nu

Wat is het dark web?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 60
  • 52640
Bekijk de collectie De online-mens10 verhalen

Het internet dat wij kennen is slechts een fractie van het gehele internet. Om de lagen van het web te omschrijven, wordt vaak de befaamde metafoor van de ijsberg gebruikt: het topje dat boven water uitsteekt staat voor het toegankelijke internet, en het reusachtige stuk onder water representeert het moeilijk bereikbare deep web. De duistere kant van het deep web wordt ook wel het dark web genoemd. Maar wat houdt dat precies in?

Samengesteld door Ivy Sangers

Wat is het verschil tussen deep web en dark web?

Wanneer je als internetgebruiker iets opzoekt met een zoekmachine als Google of Bing, maak je gebruik van het surface web. Het zijn makkelijk vindbare sites waar iedereen zomaar op kan kijken. Door middel van zogenoemde spiders - die als het ware door het web kruipen - moeten de zoekmachines constant pagina’s indexeren. 

© ANP

Deel alinea

Wanneer je een bezoekje brengt aan de onderkant van de ijsberg, kom je aan bij het deep web - ook wel de grootste laag van het internet. Dit is het deel van het web die je met een zoekmachine niet zomaar kunt vinden, omdat de content van deze laag niet is geïndexeerd. Op het deep web wordt vooral gevoelige, onschuldige informatie bewaard; denk aan inloggegevens en overheidsdata, maar ook aan academische, medische en militaire databanken. Deze informatie zit bij wijze van spreken 'diep' verstopt in het internet en is alleen toegankelijk voor personen die in het bezit zijn van het exacte webadres of een gebruikersnaam met wachtwoord. De schattingen lopen uiteen, maar er wordt beweerd dat het deep web minstens negentig procent van het internet in beslag neemt.

Het kopen van illegale wapens op het dark web gaat heel gemakkelijk. In Nederland wordt er veel geld verdiend met deze wapenhandel. 

Het dark web is een onderdeel van het deep web. Hoewel het deep- en dark web op elkaar lijken, zijn er toch wezenlijke verschillen tussen de twee lagen. Het dark web heet namelijk niet voor niets het 'dark web'; het is een paradijs voor mensen die illegaal handelen in wapens, drugs en kinderporno. Wie een kijkje wil nemen op het duistere web, heeft daarvoor eerst speciale browser nodig. De software die het meest wordt gebruikt is TOR: The Onion Router. Door het gebruik van dit netwerk ben je zo goed als onzichtbaar en enorm lastig te traceren. Gegevens worden keer op keer versleuteld - met een duur woord encryptie genoemd. The Onion Router - 'onion' ofwel 'ui' in het Engels - heeft zijn naam te danken aan het idee van een ui die gepeld moet worden voordat de kern zichtbaar is. Andere software is I2P of Freenet. 

"Het dark web is het duistere hoekje van het deep web, ook wel de derde laag van het internet genoemd."

Hoe is het dark web ontstaan?

The Onion Router is met goede bedoelingen ontwikkeld door de informaticus Roger Dingledine, in opdracht van de Amerikaanse marine en de militaire onderzoeksdivisie Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA). Het primaire doel van TOR is om de interne communicatie van Amerikaanse militairen te beveiligen. Door de online anonimiteit die het dark web te bieden heeft, is het duistere plekje langzaam maar zeker een walhalla voor criminelen geworden. In 2004 worden voor het TOR-netwerk zogenoemde hidden services (verborgen diensten) ontwikkeld. Deze hidden services zijn websites waar verschillende goederen en diensten op worden aangeboden. URL’s eindigen dan niet met .nl of .com, maar met .onion.

© ANP

Supporters van Ross Ulbricht, oprichter van het online drugsimperium Silk Road, protesteren tegen het proces van Ulbricht. 

Deel alinea

Sinds het ontstaan van deze hidden services zijn er al aardig wat websites met een duister randje uit de lucht gehaald. De bekendste hidden service is de online zwarte markt Silk Road. Silk Road is jarenlang een illegale marktplaats voor drugs en verdovende middelen geweest. Onder gebruikers had de site een betrouwbaar imago: wanneer er iets niet werd geleverd kregen klanten hun geld terug. Ruim twee jaar geleden is de website echter door de FBI gesloten en de eigenaar Ross Ulbricht gearresteerd. Silk Road draaide in totaal rond één miljard dollar aan omzet. Ulbricht heeft niet alleen toegegeven het brein achter Silk Road te zijn, maar ook dat hij huurmoordenaars de opdracht heeft gegeven zes moorden te plegen. De Amerikaanse crimineel is in 2015 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf wegens het verhandelen van drugs, het opdracht geven tot moord, witwassen, hacken en samenzwering.

De Nederlandse politie heeft in samenwerking met de FBI de eigenaren van Hansa Market in de val weten te lokken. 

Het is zeker niet de laatste keer geweest dat een online drugshandel door de FBI is opgerold. Denk maar aan de beruchte website Alphabay, die juli 2017 offline is gehaald. Op deze site kon men onder andere aan drugs, wapens en valse identiteitskaarten komen. In diezelfde maand is ook het drugsnetwerk Hansa Market ontmanteld door de FBI.

"Door het gebruik van TOR ben je zo goed als onzichtbaar en enorm lastig te traceren"

Wat is er te vinden op het dark web?

Ondanks het oprollen van drugshandels als Silk Road en Hansa Market, blijven er veel andere obscure plekken op het dark web bestaan. Zo is er ook pornografie te vinden, maar niet het soort dat je op het toegankelijke internet tegenkomt. Het dark web bestaat namelijk voor een deel uit kinderpornografie. Ook zouden er zogeheten snuff-films te zien zijn, maar voor het bestaan ervan is nooit hard bewijs geleverd. Tevens bestaat er ook nog iets als crush porno: dit zijn filmpjes waarin dieren op vreselijke wijze worden mishandeld en vermoord. Omdat dit soort video’s worden geplaatst door anonieme gebruikers, is het bijna onmogelijk daders op te sporen.

© ANP

Deel alinea

Daarnaast worden er jaarlijks miljoenen identiteitsgegevens gestolen en doorverkocht op het dark web. Vervalste paspoorten, sofinummers en rijbewijzen zijn er dan ook heel makkelijk verkrijgbaar. Het dark web staat ook bekend om wapen- en orgaanhandel, huurmoordenaars en pro-ana websites. Er gaan zelfs geruchten dat mensen worden verhandeld en via livestreams worden vermoord op het dark web.

Richard Huckle wordt ook wel 'de ergste pedofiel van Engeland' genoemd. Video's van het misbruik van kinderen plaatste hij op het dark web. 

"Het Dark Web is een paradijs voor mensen die illegaal handelen in wapens, drugs, organen en kinderporno"

Wat zijn obstakels in het bewaken van het dark web?

Of het oprollen van deze zwarte markten op het donkere net de criminele wereld een grote slag heeft toegebracht, is nog maar de vraag. Zolang criminelen anoniem kunnen blijven en geen fouten maken is het een zeer lastige opdracht voor de overheid en geheime diensten hen op te sporen. Daarnaast is het zo dat wanneer een zwarte markt wordt opgerold, deze plek direct wordt ingenomen door andere illegale handelaren. Toch boeken de geheime diensten, politie en overheid wel vooruitgang met het ontmantelen van beruchte hidden services. Een effectieve manier is undercoveracties opzetten om te kijken naar gaten in de beveiliging. Zo is Ulbricht van Silk Road tegen de lamp gelopen toen hij hetzelfde e-mailadres en gebruikersnaam gebruikte op het surface web als op het dark web.   

© ANP

Wilbert Paulissen, hoofd Landelijke Recherche, en cyberofficier Martijn Egberts lichten een groot internationaal onderzoek op het darkweb toe.

Deel alinea

Om de gebreken van het dark web enigszins te herstellen heeft de militaire onderzoeksdivisie DARPA de nieuwe zoekmachine Memex ontwikkeld, met als doel het onzichtbare zichtbaar te maken op het Dark Web.

Hoewel er vooruitgang wordt geboekt in de strijd tegen cybercriminaliteit, blijft het lastig voor politie om het onzichtbare zichtbaar te maken. 

Een ander obstakel voor het opsporen van criminelen is het betaalmiddel op het dark web - de  bitcoin.De Bitcoin is een bekende vorm van elektronisch geld en bestaat al sinds 2009. Door het gebruik hiervan kost het veel meer tijd om wetsovertreders aan het licht te brengen en wordt cybercriminaliteit aantrekkelijker. Door het ontbreken van een centrale administratie en het anoniem betalen en verzilveren, is het traceren van de bitcoin veel lastiger in vergelijking met bijvoorbeeld een creditcard.

"Het Dark Web biedt bescherming aan mensenrechtenactivisten, journalisten en overheidsinstanties"

Waarom wordt dark web niet uit de lucht gehaald?

Maar als het dark web zoveel nadelen heeft, waarom wordt het dan niet gewoon helemaal opgeheven? Omdat dit onmogelijk is. TOR is een open netwerk en zolang het internet bestaat, bestaat het dark web ook. Wat daarbij niet vergeten moet worden is dat TOR niet ontworpen is met een crimineel doel en nog steeds gebruikt wordt voor goede dingen. Zo biedt het dark web mogelijkheden voor mensen die anonimiteit simpelweg belangrijk vinden en verder geen kwade bedoelingen hebben. Ook is het dark web interessant voor inwoners uit landen met strenge (internet)censuur, mensenrechtenactivisten, journalisten en overheidsinstanties. Het is niet voor niets dat het TOR-project nog steeds wordt gefinancierd door Google en de Amerikaanse overheid.

Tussen 2013 en 2016 is het aantal drugstransacties via internet verdrievoudigd. Nederland is de koploper in die online drugshandel. 

In wezen kan het dark web dus gezien worden als zegen en vloek: enerzijds biedt het netwerk tal van mogelijkheden voor mensen en organisaties met goede bedoelingen, anderzijds kunnen criminelen ongestoord hun gang gaan.

Deel alinea

In het kort:

  • Het internet kan grofweg worden ingedeeld in drie lagen, namelijk het surface web, het deep web en het dark web. Het dark web is een klein onderdeel van het deep web en een paradijs voor illegale handel in wapens, drugs, organen en kinderporno.

  • Wie besluit een kijkje te nemen op het duistere web, heeft eerst speciale software/browsers nodig. Meest gebruikte is TOR: The Onion Router. 

  • Geheime diensten, politie en overheid boeken vooruitgang met het ontmantelen van beruchte websites. Een effectieve manier is om undercoveracties te ondergaan en te kijken naar gaten in de beveiliging.

  • Een ander obstakel voor het opsporen van criminelen is de betalingswijze op het dark web, namelijk de bitcoin. Door het ontbreken van een centrale administratie en het anoniem betalen en verzilveren, is het traceren van de bitcoin veel lastiger in vergelijking met een gewone creditcard.

  • Het dark web wordt ook gebruikt voor goede dingen. Zo biedt het mogelijkheden voor inwoners uit landen met strenge (internet)censuur, mensenrechtenactivisten, journalisten en overheidsinstanties.

Deel dit venster