Brengen sociale media ons meer kwaad dan goed?

6 minuten leestijd

Brengen sociale media ons meer kwaad dan goed?

Lifestyle

Je leest nu

Brengen sociale media ons meer kwaad dan goed?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 35
  • 14559
Bekijk de collectie De online-mens14 verhalen

Je hoeft de deur niet meer uit om de liefde te vinden, bij te praten met je collega of te discussiëren over de politiek. Sociale media bieden talloze mogelijkheden om te communiceren. Maar naast de mooie kanten, kan het ook een negatieve invloed op ons hebben. Zijn ‘social media’ eigenlijk wel zo sociaal?

Samengesteld door NPO Focus

Wat hebben sociale media ons gebracht?

Geen enkele generatie kan zo makkelijk en zo snel communiceren met elkaar als wij met social media. Afstand is geen belemmering meer doordat we online verbonden zijn met bijvoorbeeld Facebook, Twitter en Instagram. Een bericht is zo verstuurd, een foto zo gedeeld. Vriendschappen ontstaan, mensen discussiëren met elkaar en zoeken naar geestverwanten. En je kunt zelfs je partner vinden via de verschillende sites.

Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat 35 procent van de stellen die tussen 2005 en 2012 zijn getrouwd elkaar hebben leren kennen via het internet. In Nederland schat het CBS dat zo’n dertien procent van de stellen elkaar online ontmoet heeft. Voor koppels die op afstand van elkaar wonen, biedt social media tal van mogelijkheden om toch met elkaar in contact te blijven.

Deel alinea

Zijn online relaties hetzelfde als offline?

Online daten is echter niet zonder gevaren. Het versturen van seksueel getinte berichtjes – sexting – kan leuk en spannend zijn, maar er zijn wel risico’s. Want hoe weet je of de persoon met wie je chat wel is wie hij of zij zegt dat ie is? En met een druk op de knop is die sexy foto gedeeld met allerlei anderen.

"Slachtoffers worstelen vaak met schuldgevoelens." De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Deel alinea

Social media kunnen ook dienen als ontmoetingsplaats voor vriendschappelijke relaties. Maar zijn ‘online vrienden’ even waardevol als vrienden die je in het echt ziet en spreekt? Daarover gaat onderstaande video.

Jong en oud hebben hele andere ideeën over wat een ‘echte’ vriendschap is.

Hoe is het gesteld met de privacy?

De bedrijven achter sociale media maken volop gebruik (of misbruik) van persoonlijke gegevens. Bedrijven zoals Google, Facebook en Instagram bieden hun diensten gratis aan. Ze hoeven geen geld van de gebruikers, maar wel iets anders: informatie. Informatie over jouw woonplaats, interesses, vriendenkring, seksuele geaardheid, koopgedrag, inkomen enzovoort.

Deze informatie verkopen de bedrijven weer door aan adverteerders. Die kunnen deze zorgvuldig samengestelde profielen gebruiken om gericht te adverteren. Bij alles wat je op social media plaatst zou je je kunnen afvragen: mag Facebook dit van mij weten? Is het nodig dat WhatsApp mijn locatie weet? Zet ik mijn echte naam op Twitter?

Deel alinea

Facebook weet bijvoorbeeld hoe oud jouw auto is, en baseert daar zijn advertenties op. De hele aflevering zien? Kijk op NPO.nl.

Wie bepaalt wat we online zien?

Doordat social mediabedrijven zo veel weten over de interesses en het zoekgedrag van hun gebruikers, stemmen ze daar ook hun algoritmeEen wiskundige formule om een probleem stap voor stap op te lossen: een invoer leidt via een reeks instructies tot een bepaalde uitvoer. Algoritmes worden veel gebruikt in computerprogramma’s. op af. Niet iedereen krijgt hetzelfde te zien op hun tijdlijn. Soms lijkt het alsof er alleen maar berichten binnenkomen die aansluiten bij jouw politieke voorkeur, je persoonlijke overtuigingen en je ideeën over de wereld. Je zit in een filterbubbel.

Deel alinea

Hoewel het kan lijken dat je via social media allerlei mensen en meningen tegenkomt, blijft het in de praktijk beperkt tot je vaste kringen. Hierdoor krijg je vooral content te zien die jouw wereldbeeld bevestigt. Je komt minder in contact met andere meningen. Dit kan leiden tot polarisatie, ook in de echte wereld. Een deel van de filterbubbel wordt veroorzaakt doordat je zelf kiest om mensen te volgen die vergelijkbare interesses en overtuigingen hebben. De social mediaplatformen versterken dat vervolgens door daar hun suggesties op te baseren.

"Je wordt niet meer verrast door iets wat onbekend is."

Het grootste doel van een online platform is om de bezoeker te blijven boeien. Want dan zien ze meer advertenties, wat weer geld oplevert voor het platform. Een manier om ervoor te zorgen dat de bezoeker blijft scrollen op een bepaald sociaal medium is door vooral opzienbarende content te laten zien. Denk aan spannende of bizarre video’s. Dat scoort beter dan genuanceerde artikelen. Je krijgt dus een wereldbeeld te zien vaak dat een overdrijving is van de werkelijkheid.

Ook de betrouwbaarheid van nieuwsberichten op sociale mediasites staat regelmatig ter discussie. Berichten die onjuiste informatie bevatten kunnen door iedereen worden gedeeld, zonder dat een redactie het controleert. Zo gebeurt het vaak dat nepnieuws wordt gedeeld. Dit kan onschuldig zijn, maar heeft grotere gevolgen als het gaat over belangrijke kwesties zoals verkiezingen, gezondheid of veiligheid. Onder druk van onder meer adverteerders beloven bedrijven als Facebook en Twitter meer te doen om de verspreiding van nepnieuws te voorkomen.

Wat doen social media met je zelfbeeld?

Onder jongeren zorgt de continue verbondenheid met elkaar soms voor problemen. Zo lijdt bijvoorbeeld hun nachtrust en concentratievermogen eronder. Sociale media kunnen ook invloed hebben op het zelfbeeld. In de wereld laten de meeste mensen de beste digitale kant van zichzelf zien. Foto's kunnen op allerlei manieren gladgestreken en gemanipuleerd worden. Wanneer alles zo perfect lijkt, kan het moeilijk zijn om voor ogen te houden dat in andermans ogenschijnlijke perfecte leven ook sprake is van mindere momenten. 

Deel alinea

Ook cyberpesten is een groot probleem onder kinderen en jongeren. Hieronder valt bijvoorbeeld het uitsluiten van klasgenoten in een berichtengroep of op social mediasites, of het naar elkaar doorsturen van foto’s of privégegevens. Of er worden bijvoorbeeld haatberichten of bedreigingen verstuurd. Cyberpesten is vaak enorm zwaar voor de slachtoffers. Ze voelen zich dan niet alleen onveilig op school, maar ook in hun eigen kamer – omdat social media ook tot daar bereik heeft.

Als je veel kijkt naar de hoogtepunten uit het leven van anderen, kan het lijken alsof je eigen leven nogal saai en normaal is. Als je ziet hoe anderen de tijd van hun leven hebben, kun je last krijgen van Fear of missing out, de angst dat je leuke dingen mist. Het kan zelfs leiden tot depressies.

Social media spelen een grote rol in de levens van vele Nederlanders. Facebook, Instagram, TikTok en Twitter spelen een positieve rol om met vrienden, familie en kennissen berichten en video's te delen. Maar het heeft niet alleen maar positieve kanten. Tegenstellingen op social media liggen snel op de loer. Net als verslaving omdat je brein steeds weer nieuwe impulsen en berichten verlangt. 

In het kort:

  • Sociale media geven veel mogelijkheden om online in contact met elkaar te komen. Dit heeft voordelen, maar ook nadelen.

  • Online moet je voorzichtig omgaan met je privacy. Bedrijven maken gebruik van persoonlijke gegevens om zo gericht mogelijk te adverteren.

  • Het gebruik van social media kan een negatieve invloed hebben op het dagelijks leven. Met name jongeren ervaren een achteruitgang in concentratie en uitgerustheid. Vaak zijn zij bang om dingen te missen.

  • Social media kunnen zowel sociaal als asociaal zijn. Het kan veel moois brengen (liefde, vriendschap, zelfexpressie), maar ook negatief uitpakken (polarisatie, verslaving en depressies).

Deel dit venster