Welke modeontwerpers zetten Nederland op de kaart?

7 minuten leestijd

© ANP

Welke modeontwerpers zetten Nederland op de kaart?

Mode

Je leest nu

Welke modeontwerpers zetten Nederland op de kaart?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 9
  • 2445

Van Iris van Herpen tot Viktor & Rolf: Nederlandse modeontwerpers zijn razend populair bij de Parijse modetop. Popidolen als Beyoncé en Lady Gaga hullen zich geregeld in ontwerpen van Nederlandse bodem. Nederlands talent wint ook in 2018 prijzen op het prestigieuze modefestival in Hyères. Maar speelt Nederland eigenlijk altijd al mee in de internationale mode? En wie zet Nederland op de kaart?

Samengesteld door Tess de Bruijn

Hoe Parijs de mode dicteert in de jaren 50 en 60

Na de Tweede Wereldoorlog maken couturiers en ontwerpers langzaamaan weer ontwerpen. De modeproductie ligt tijdens de oorlogsjaren namelijk nagenoeg stil. In de naoorlogse jaren is het geld schaars en de mode sober. Het is het Parijse modehuis Dior dat in 1947 met de vernieuwende haute couturelijn, de New LookModehuis Dior schrijft in 1947 geschiedenis met de vernieuwende New Look collectie. De designs uit deze collectie worden getypeerd door ingesnoerde tailles, klokkende rokken en gevulde heupen. De New Look is razendpopulair en wordt gezien als het einde van de sombere mode van de naoorlogse jaren.  , een einde maakt aan deze soberheid in de mode.

© AFP

Deel alinea

Vrouwen wereldwijd omarmen massaal de ingesnoerde taille, brede bustes en klokkende rokken van de New Look. Maar de kleding die de Parijse couturiers maken is enkel weggelegd voor de zeer gegoede stand. Een setje van Chanel kost in de jaren 60 al snel zo’n 10.000 gulden. In de mode onderscheiden we twee grote categorieën: haute couture en confectiekleding, ook wel prêt-à-porter genoemd. Dit betekent letterlijk "klaar om te dragen". Wat is het verschil tussen de twee? Prêt-à-porter collecties worden in universele maten en op grote schaal gemaakt. Haute couture is met de hand gemaakt met verfijnde stoffen op maat voor de klant. Haute couture items zijn echt uniek.

© Fotocollectie Anefo

Ook in Nederland is de New Look populair. Textiel staat in ons land nog tot november 1949 op rantsoen. Maar dit weerhoudt de Nederlandse vrouw er niet van met haar tijd mee te gaan. Al sinds de jaren twintig maken Nederlandse vrouwen de Parijse haute couture en confectielijnen na. Menig huisvrouw kopieert de New Look dan ook gemakkelijk thuis met behulp van de schaar en de naaimachine.

Modeshow ten behoeve van het Nationale Fonds ter Bestrijding van de Kinderverlamming.

Couture locale: de grote vijf

In Nederland bloeit in de jaren 50 de mode-industrie op onder invloed van Parijs. Het zijn de gloriejaren van vijf grote namen: Max Heymans, Frank Govers, Frans Molenaar, Edgar Vos, en Dick Holthaus. Laatstgenoemde kleedt presentatrice Mies Bouwman in haar iconische broekpakken. De pakken zijn vervolgens zo'n groot succes dat C&A er een goedkope confectievariant van maakt.

© Fotocollectie Anefo

Mies Bouwman in broekpak, 9 september 1971.
Deel alinea

Ontwerper Heymans verkoopt zijn creaties al sinds de jaren 30 in de Maison de Bonneterie, maar breekt pas echt door in de jaren 50 en 60. Het zijn de door modehuis Chanel geïnspireerde creaties die het goed doen bij zijn rijkere clientèle. De ontwerpen zijn chic en helemaal in de lijn van de laatste mode uit Parijs.

Heymans toont zijn collectie voor 1967. Hoewel de vertoning in Amsterdam plaatsvindt, worden de ontwerpen in het Frans toegelicht. 

Ook ontwerper Frans Molenaar verkiest in eerste instantie Parijs boven de polder. Hij leert de kneepjes van het vak bij grote Franse modehuizen als Nina Ricci en Guy Laroche. Op zijn eerste visitekaartje schrijft hij dan ook ‘Couture Francois’. In 1967 keert Molenaar terug naar Nederland en opent een couturehuis in Amsterdam. In de jaren die volgen maakt Molenaar zowel couturecollecties als collecties voor onder andere C&A.

De grote Nederlandse modeontwerpers uit de jaren 50 en 60 hebben ieder een eigen typerende stijl, maar laten zich, al dan niet openlijk, inspireren door de Parijse mode. Toch blijft de grote erkenning in Parijs uit. Het succes vindt vooral op nationaal niveau plaats.

Een tegengeluid

In de jaren 60 laten ontwerpers als Frank GoversFrank Govers was een bekend modeontwerper (6 maart 1932 - 14 januari 1997). De mode van Govers is in de jaren zestig en zeventig geinspireerd door de hippies. Ook liet hij zich openlijk inspireren door de mode van Fong Leng. De couturelijn van 1974 is bijvoorbeeld heel kleurrijk en bevat veel borduursels. In de jaren '80 laat Govers zich meer inspireren door de mode uit Parijs.  zich voor hun confectie en couturelijnen ook inspireren door de opkomende jeugdculturenEen jeugdcultuur is een groep jongeren met dezelfde soort normen en waarden. De groep onderscheidt zich van andere op basis van o.a. taal, kleding, lichaamsversiering en muziek. Voorbeelden van jeugdculturen in Nederland tijdens de jaren 1950-1970 zijn bijvoorbeeld Nozems, Indorockers, Hippies, Provo's, Skinheads etc.  . De excentrieke Chinees-Nederlandse modeontwerpster Carla Maria Fong Leng Tsang, meestal afgekort tot Fong Leng, opent in 1969 haar eerste boetiek op de Nieuwendijk in Amsterdam. Met de komst van Fong Leng en haar luxe prêt-à-porter collecties waait er een nieuwe wind in de Nederlandse mode.

Deel alinea

Fong Leng vindt de modeontwerpers uit die tijd maar saai. “Ik wilde alles omverwerpen, ik vond er niets aan”. Fong Leng laat de Parijse mode links liggen en ontwerpt de meest extravagante jurken en creaties. Volgens de ontwerpster zelf is het gevestigd ontwerper Dick Holthaus die over haar zegt in die tijd: “Zij weet wat ze wil en waar ze naartoe wil werken en dat hebben wij niet”.

Fong Leng organiseert vaak in haar winkel aan de P.C. Hooftstraat feestjes met champagne en luide muziek. De bekende kunstenaarsvrouw Mathilde Willink Mathilde de Doelder (7 juli 1938 - 25 oktober 1977) trouwt in 1969 met de schilder Carel Willink. In de jaren 70 groeit ze uit tot een een society-figuur, mede dankzij de excentrieke creaties van Fong Leng met wie ze goed bevriend raakt. In 1975 volgt een scheiding van Carel nadat ze ontdekt dat hij vreemd is gegaan. Mathilde distantieert zich van oude vrienden als Fong Leng en stort zich in het uitgaansleven. In 1977 overlijdt Mathilde door een schot op haar slaap. Of het moord op zelfmoord was blijft in het midden. In haar lievelingscreatie van Fong Leng wordt ze begraven.  is Fong Lengs grootste klant en brengt de ontwerpen onder de aandacht van het grote publiek in de jaren 70.

© ANP Kippa

Mathilde Willink op 1 januari 1977. Ze zal in oktober dat jaar komen te overlijden.

Willink hult zich eerder in de jaren 60 nog voornamelijk in ontwerpen van Holthaus, Heymans en Govers. Maar in de jaren 70 groeit Willink in Fong Lengs extravagante kleding uit tot een fenomeen. Het succes van Willink werpt ook zijn vruchten af op het succes van Fong Leng. Haar collecties hangen onder andere in New York, Bahrein en Bangkok. Toch gaat in 1987 Studio Fong Leng faillietIn de aanloop naar de Olympische Spelen van 1992 stelt Nederland zich kandidaat. Fong Leng investeert eind jaren 80 tonnen en ontwerpt logo's tassen, sportschoenen, brillen en shirts. De Spelen worden uiteindelijk in Barcelona gehouden. Fong Leng wordt in 1987 failliet verklaard en sluit haar winkels.  , sindsdien richt Fong Leng zich op het ontwerpen van o.a. wandkleden en colliers. 

Succes in Parijs

Dat Fong Leng een frisse wind laat waaien in de modewereld inspireert Viktor & Rolf. Het modeduo  brengt in hun  collectie van 2003 een ode aan de eigenzinnige modeontwerpster Fong Leng. Na hun afstuderen aan de modeacademie in Arnhem vertrekken Viktor en Rolf in 1992 naar Parijs om stage te lopen bij prestigieuze modehuizen. Als dat niet zo gemakkelijk lukt schrijven ze zich in de tussentijd in voor de prestigieuze modewedstrijd in het Franse HyèresHet jaarlijkse festival in Hyères is hét internationaal podium voor aanstormend talent op het gebied van fotografie, binnenhuisarchitectuur, mode en accessoires. . De eerste collectie van Viktor & Rolf wint drie eerste prijzen op het festival in 1993.

Deel alinea

© ANP

Mabel Wisse Smit in haar trouwjurk van Viktor & Rolf. De jurk is bestikt met bijna 250 strikjes.

Viktor en Rolf zijn de eerste Nederlandse ontwerpers die dankzij hun deelname aan het festival in Hyères doorbreken in de internationale mode. De wedstrijd is dé plek voor aanstormend modetalent. Prominenten in de modewereld die normaal gesproken te druk zijn voor een kopje koffie, zijn bij dit evenement plots ineens heel toegankelijk. In 1997 laat de Chambre Syndicale de La Couture het modeduo toe tot hun selecte groep modeontwerpers. Daarmee krijgen ze een plekje op de couture FashionweekTijdens de Fashionweek presenteren grote mode ontwerpers hun collecties aan inkopers en journalisten. Het evenement vindt twee maal per jaar plaats voor zowel de lente- en zomercollectie als de herfst- en wintercollectie. De grootste Fashionweek vindt plaats in Parijs.  van Parijs en breekt Nederland echt internationaal door in de mode.

In 1997 laat de Chambre Syndicale de La Couture het modeduo toe tot hun selecte groep modeontwerpers. Daarmee krijgen ze een plekje op de couture  FashionweekTijdens de Fashionweek presenteren grote mode ontwerpers hun collecties aan inkopers en journalisten. Het evenement vindt twee maal per jaar plaats voor zowel de lente- en zomercollectie als de herfst- en wintercollectie. De grootste Fashionweek vindt plaats in Parijs.   van Parijs en breekt Nederland echt internationaal door in de mode.

In de serie 'Het leven is een jurk' maken zes fashiondesigners samen met zes bekende Nederlandse vrouwen de jurk van hun leven. Bekijk aanstaande woensdag 14 november om 21.15 uur op NPO 3 de eerste aflevering.

Ambacht en innovatie

De in Goirle geboren Jan Taminiau volgt net als Viktor & Rolf een opleiding aan de ArtEZ hogeschool voor de  kunsten in Arnhem. Na zijn afstuderen in 2003 richt hij zijn label JANTAMINIAU op en met succes. Al vanaf 2007 toont hij twee keer per jaar zijn couturelijn op de Fashionweek in Parijs.

Deel alinea

Taminiau maakt als een van de weinige ontwerpers echt de keuze om alleen couture te maken en ambacht staat centraal in zijn werk. De ontwerper maakt gebruik van bijzondere materialen. Denk bijvoorbeeld aan de opvallende jas gemaakt van oude postzakken die prinses Máxima in 2009 draagt. In 2013 ontwerpt Taminiau de jurk van prinses Máxima voor de kroning van Willem-Alexander. We kennen de- inmiddels-legendarische blauwe jurk allemaal. Tot de vaste klantenkring van Taminiau behoren tegenwoordig ook Lady Gaga, Rihanna en Beyoncé.

Dat de ArtEz Academie in Arnhem succesvolle ontwerpers opleidt blijkt ook uit het succes van Iris van Herpen. Tijdens haar studie Fashion Design loopt Van Herpen onder andere stage bij modeontwerper Alexander McQueen. In 2007 start ze haar eigen label waarin ontwikkeling en innovatie centraal staan. Van Herpen experimenteert met bijzondere materialen en haalt haar inspiratie uit de technologie. De ontwerpster gebruikt geregeld 3D printers om haar ontwerpen te maken, zoals de Water dress die ze in 2010 in samenwerking met architect Daniel Widrig presenteert.

De Parijse La Chambre Syndicale de la Haute Couture laat in 2011 naast Viktor & Rolf en Jan Taminiau ook Iris van Herpen toe. Het is met name de combinatie van haar ambachtelijke vakmanschap en haar vernieuwende digitale technieken die haar de toelating opleveren.

In 2018 treedt het duo Botter: Rushemy Botter en Lisi Herrburgh, in de voetsporen van Viktor & Rolf. Botter wint 25 jaar na Viktor & Rolf op het modefestival Hyères de hoofdprijs.

In het kort

  • In de jaren 50 en 60 domineren Max Heymans, Frank Govers, Frans Molenaar, Edgar Vos, en Dick Holthaus de Nederlandse modewereld.

  • Hoewel hun ontwerpen helemaal in de lijn met de Parijse mode zijn, blijft groot succes in Parijs uit.

  • Met de komst van de excentrieke Fong Leng en haar luxe prêt-à-porter collecties waait er een nieuwe wind in de Nederlandse mode.

  • Viktor en Rolf zijn de eerste Nederlandse ontwerpers die dankzij hun deelname aan het prestigieuze modefestival in 1993 in Hyères doorbreken in de internationale modewereld.

  • Jan Taminiau kiest als een van de weinigen ervoor om enkel couture te maken. Zowel koningin Máxima, Beyoncé als Lady Gaga behoren tot zijn exclusieve klantenkring. 

  • Ook ontwerpster Iris van Herpen heeft internationaal succes. Haar innovatieve ontwerpen, zowel in materiaal als uitvoering, oogsten waardering.

Deel dit venster

collection

Het Leven is een Jurk

In 'Het Leven is een Jurk' maken onder leiding van Victoria Koblenko zes beroemde Nederlandse fashiondesigners samen met zes bekende Nederlandse vrouwen de jurk van hun leven. Bekijk de zes afleveringen wekelijks vanaf 14 november om 21:15 uur op NPO3.