Hoe wordt een liedje een (zomer)hit?

7 minuten leestijd

Hoe wordt een liedje een hit?

Muziek

Je leest nu

Hoe wordt een liedje een (zomer)hit?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 14
  • 1056

Here comes the sun, de Macarena, Happy, Despacito: bepaalde nummers domineren weken- zoniet maandenlang de hitlijsten. Wat is de succesformule voor een hit? En lijken alle populaire popnummers steeds meer op elkaar?

Samengesteld door Tess de Bruijn

Kan de wetenschap voorspellen of een popliedje een hit wordt?

Waarom krijg je dat ene nummer vrijwel niet uit je hoofd en vergeet je het andere met hetzelfde gemak? Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam waaronder Dr. Ashley Burgoyne, zoeken het uit. Waar zitten de herkenbare punten waardoor bepaalde liedjes aanslaan, de zogenaamde hook?De hook is het stuk in een nummer waar de artiest de aandacht van het publiek trekt. Vaak de meest memorabele zin van het refrein. Deze zin komt vaak minimaal een keer in het nummer voor en is soms ook de titel van het lied. 

Muziekwetenschapper Ashley Burgoyne legt het uit en analyseert de inzendingen voor het Songfestival van 2016.

Deel alinea

De populariteit van het zomerlied van 2017 ‘Despacito’ is geheel wetenschappelijk te verklaren volgens deze theorie. Er zit veel herhaling in de melodie en deze is vrij herkenbaar. Daarnaast is de stem op het moment dat het nummer aanslaat, het herkenbare Des-pa-cito, duidelijk te horen. De muziek leidt op dit moment niet af van de stem. De stem en de taal zijn centraal in het nummer, en de beat is leidend.

Maar de platenmaatschappijen kunnen niet blind op deze theorie vertrouwen. Hitnummers zijn namelijk niet altijd helemaal te verklaren. Zo scoort de 18-jarige Jody Bernal in 2000 een nummer 1-hit met zijn ‘Que si Que no’. Volgens wetenschapper Burgoyne niet geheel terecht want de synthesizer is vrij dominant in het nummer en stoort de stem van Bernal.

Vier factoren bepalen volgens de wetenschap of een lied een hit wordt:

  1. Herhaling in de melodie: zodat het lied herkenbaar is en je het niet meer uit je hoofd krijgt.
  2. Vocal prominence: De stem moet leidend zijn boven de muziek.
  3. De melodie moet voorspelbaar zijn: herkenbaar en vooral niet te ingewikkeld.
  4. Weinig variatie in tonen: het nummer moet geen hele hoge of juist hele lage noten bevatten.

De 18-jarige Jody Bernal neemt de zomerhit 'Que si Que no' op voor zijn moeder in Colombia.

Herhaling
Hoe is de populariteit van dit soort nummers dan te verklaren? Volgens journalist Derek Thompson is herhaling van belang voor het succes van liedjes als ‘Que Sí, Que No’. Mensen geven de voorkeur aan culturele uitingen die een bekende vorm aannemen. Liedjes die lijken op andere liedjes hebben evolutionair gezien dus een voordeel.

Hoe vaker je aan een nummer wordt blootgesteld, des te gemakkelijker je het nummer leuk vindt. Andersom kunnen nummers die wetenschappelijk nog zo goed in elkaar kunnen zitten, niet aanslaan omdat mensen ze te weinig horen. Mogelijk is Bernals ‘Que Sí, Que No’ zo vaak op de radio verschenen dan het zomerse nummer toch aansloeg.

Audiofragment

Wat wordt de zomerhit van 2018?
NTR - Focus, 27 juni 2018

Denk aan bijvoorbeeld de ‘Macarena’ of de ‘Ketchup Song’, maar ook de ‘Cha Cha slide’ of het dansje van ‘Gangnam style’. Door de dansjes zien we de liedjes vaker in het straatbeeld terug en herinneren de dansjes ons zo weer aan het nummer. Zo kan een nummer van een onbekende artiest zomaar ineens een nummer 1-hit worden.

Hoe gaat het bijbehorende dansje van de Ketchup Song? Leerlingen van de Utrechtse Nieuwe Regentesseschool doen het voor.

Lijken alle nummer 1-hits steeds meer op elkaar?

Als iemand weet wat de gouden formule is voor een nummer 1-hit, dan is het wel de Zweedse producer Max Martin. De naam zegt je misschien niets, maar de nummers van zijn hand kunnen je niet zijn ontgaan. Martin produceert nummer 1-hits voor o.a. Britney Spears, *NSYNC, Backstreet Boys, Katy Perry, Taylor Swift, The Weekend en Ariana Grande.

© EPA

De Zweedse producer Max Martin in 2015 tijdens een prijsuitreiking in Stockholm, Zweden.
Deel alinea

Het is de zogenaamde ‘track-and-hookmethode’ die Martin en zijn artiesten vanaf de jaren negentig nummer 1-hits oplevert. Deze geïndustrialiseerde methode is uitgevonden door de Zweedse producer Denniz PoP en het zijn vooral Zweedse producers die volgens deze methode werken. Artiesten produceren hun hits doorgaans met een muziekstuk en een klein groepje schrijvers en producers in een studio. 

Volgens de ‘track-and-hookmethode’ maakt een producer eerst met wat beats de basis van een nummer op een computer. De producer stuurt deze door naar verschillende ‘ hookDe hook is het stuk in een nummer waar de artiest de aandacht van het publiek trekt. Vaak de meest memorabele zin van het refrein. Deze zin komt vaak minimaal een keer in het nummer voor en is soms ook de titel van het lied.  ’ schrijvers. Zij bedenken hooks voor het nummer en sturen deze terug. De producer maakt vervolgens het nummer af en voegt pas op het laatst de teksten toe. Deze methode is succesvol doordat zo in korte tijd veel meer nummers gemaakt kunnen worden.

Daarom lijken ook veel popnummers op elkaar. De producer past de beat een beetje aan en hergebruikt het nummer met een andere hook. Zo is de beat van Beyoncé’s ‘Halo’ vrijwel identiek aan de beat van Kelly Clarkson’s ‘Already Gone’. Beide van de hand van producer Ryan Tedder en beide in 2009 uitgebracht. Het succes van de popliedjes bevestigt dan ook de kracht van herhaling en blootstelling.

Taylor Swift wint 8 Billboard Music Awards dankzij het succes van 'Shake it Off'. Het nummer is o.a. geproduceerd door Max Martin.

Toch lijkt de macht van producers als Martin en Tedder af te nemen. In 2017 komen Taylor Swift’s ‘Ready for it’ en Katy Perry’s ‘Chained to the Rhythm’ uit, beide van Martin’s hand. Beide nummers belanden niet hoger dan op de vierde plek in de hitlijsten. Een prima plaats op de hitlijsten, maar 2017 is tot nu toe het slechtste jaar ooit voor Martin. Zijn popmuziek is populair, maar behaalt niet zo gemakkelijk de top meer.

Volgens popmuziek-theoreticus en muzikant Owen Pallet komt dit doordat de nummers van Martin misschien iets te veel volgens het boekje zijn. Martin weet goed wat werkt, maar zijn teksten zijn ondergeschikt aan de beat en de melodie in zijn nummers. Dit terwijl hiphopnummers, mede door de populariteit van streamingsdiensten als Spotify, Apple Music en Tidal, een opmars maken. In deze hiphopnummers zijn teksten juist heel belangrijk.

Ook het populaire ‘Despacito’ is niet gemaakt volgens de ‘track-and-hookmethode’. Doordat ‘Despacito’ anders is dan de gebruikelijke popliedjes slaat het nummer aan. Daarnaast maken streamingdiensten muziek uit Latijns-Amerika toegankelijker voor het grote publiek.

Wie bepaalt of een liedje een hit is en hoe?

Hitlijsten zijn sinds de jaren 60 dé graadmeter voor populaire muziek. Op 30 november 1963 start de eerste wekelijkse hitlijst in het VARA-radioprogramma Tijd voor Teenagers, in 1965 volgt de Top 40. Het zijn de jaren waarin de populaire band The Beatles wekenlang de nummer 1-positie bemant. Onderling is er veel strijd tussen de grote hitlijsten. De lijsten betichten elkaar continu ervan de notering op de lijst te manipuleren.

© Fotocollectie Anefo

De veertienjarige Heintje ontvangt zijn gouden plaat, 24 februari 1970.

Maar op welke gegevens baseren ze die hitlijsten? De samenstellers van de Top 40 stellen hun lijst tot 1999 op door een (telefonisch) onderzoek bij platenzaken af te nemen. Pas vanaf 1999 nemen zij de precieze verkoop van de platen en de airplay-gegevensHet totaal aantal keer dat een radiostation een nummer draait.  van een beperkt aantal radiostations mee. De hitlijst van de Publieke Omroep, de Mega Top 50, neemt net als de Top 40 vanaf 2004 ook de verkoopcijfers en airplay mee. De afgelopen jaren is de manier waarop de grote hitlijsten worden samengesteld nog verder veranderd. Sinds kort nemen de samenstellers van de hitlijsten het aantal streams op streamingsdiensten als Spotify en Youtube ook mee.

Deel alinea

De komst van streamingdiensten heeft het monopolie van de oudere hitlijsten doorbroken en de muziekindustrie veranderd. Door streaming is het niet langer belangrijk of een plaat goed verkoopt of een populair radiostation je nummers draait. Het gaat er vooral om hoe vaak fans je nummer daadwerkelijk afspelen. En daar spelen artiesten als Ronnie Flex slim op in door fans op te roepen nummers naar de nummer 1 plek te streamen. Muziekstromingen met trouwe fans, zoals hiphop, komen zo sneller in de hitlijst. 

Door streamingsdiensten zijn de hitlijsten diverser geworden. Gemakkelijker breekt een nummer door dat voorheen niet zo snel beluisterd wordt. Door het gemak van de streamingsdienst is het aanbod daarnaast diverser geworden. De volgende nummer 1-hit is daardoor niet altijd meer als vanzelfsprekend een mainstream popnummer. 

In het kort

  • De wetenschap kan goed voorspellen welke liedjes een hit worden, maar er zijn ook uitzonderingen. Door herhaling kan een hit zo maar ineens toch doorbreken.

  • Dankzij de succesvolle 'track-and-hookmethode' van Zweedse producers lijken nummer 1-hits steeds meer op elkaar. De afgelopen jaren komt daar wel verandering in, o.a door streaming. 

  • De hitlijst speelt een belangrijke rol in de muziekwereld en dicteert de populairste nummers. Streaming maakt hitlijsten meer divers.

Deel dit venster