Wat zijn de feiten en verhalen van vluchtelingen in Nederland?

10 minuten leestijd

Wat zijn de feiten en verhalen van vluchtelingen in Nederland?

Oorlogen

Je leest nu

Wat zijn de feiten en verhalen van vluchtelingen in Nederland?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 58
  • 21763

Meer mensen dan ooit zijn op de vlucht voor oorlog, vervolging of natuurgeweld. De aantallen maken de persoonlijke drama’s die achter de vluchtelingencrisis schuilen vaak onzichtbaar. Wat maken vluchtelingen mee? Hoeveel mensen vluchten naar Nederland? En wat is een vluchteling precies?

Samengesteld door Anne Verwaaij

Wanneer is iemand een vluchteling?

Proberen te ontsnappen aan gevaar zit in de menselijke natuur. Miljoenen mensen hebben de afgelopen eeuwen hun woonplaats verlaten, omdat hun leven gevaar liep. Ze hadden het verkeerde geloof, hielden van de verkeerde mensen of woonden plotseling midden in een oorlogsgebied.

In de moderne wereld heb je in zo’n geval recht op bescherming in een ander land. Sinds 1948 is in de Universele Verklaring van de Rechten van de MensDe Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) is opgesteld in 1948 door de Verenigde Naties en geldt voor ieder persoon, ongeacht herkomst, nationaliteit, overtuiging, geslacht, wettelijke status of andere kenmerken. vastgelegd dat je in het buitenland asielAsiel is oorspronkelijk het Griekse woord voor een tempel of altaar waar vluchtelingen de bescherming genieten van een godheid. mag aanvragen als je het risico loopt op vervolging in je thuisland.

Deze stap neemt de Syrische Hasna. Zij vraagt in 2015 met haar man en drie kinderen asiel aan in Nederland, omdat ze zich niet meer veilig voelt in Raqqa, het bolwerk van IS. Hasna vertelt in De Reünie : “Mijn kinderen hebben van alles gezien: moorden, onthoofdingen, martelingen. Verschrikkelijk.”

De hele aflevering zien? Kijk op NetinNederland.nl

In het VluchtelingenverdragHet Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties bepaalt dat vluchtelingen en asielzoekers niet mogen worden teruggestuurd naar een land waar ze gevaar lopen. In alle landen die dit verdrag hebben ondertekend kun je aanspraak maken op asiel. van de Verenigde NatiesDe VN is vlak na de Tweede Wereldoorlog opgericht door 51 landen. Inmiddels zijn 193 landen lid van deze organisatie die de vrede en veiligheid in de wereld bewaakt. staat nauwkeurig uitgelegd wat de exacte betekenis is van het woord vluchteling: dit is een persoon die zijn thuisland ontvlucht met een gegronde vrees voor geweld of vervolging vanwege zijn godsdienst, politieke overtuiging, seksuele voorkeur of afkomst.

Deel alinea

Wat is het verschil met een asielzoeker?
Op het moment dat een vluchteling, zoals Hasna, in Nederland om bescherming (asiel) vraagt dan krijgt zij eerst de titel ‘asielzoeker’. Iedereen die zich onveilig voelt in zijn of haar eigen land kan in feite asiel zoeken in Nederland, dat is een fundamenteel mensenrecht.

Maar als je uit een veilig land komt en niet kunt aantonen dat je daar het risico loopt op vervolging dan ben je volgens het officiële VN-verdrag geen vluchteling. De kans is zeer groot dat Nederland je asielverzoek in dit geval afkeurt en je geen verblijfsvergunning krijgt.

Wat is de UNHCR?

De VN hebben een eigen vluchtelingenorganisatie: de UNHCR. Zij bieden wereldwijd levensreddende hulp en bescherming aan mensen die gedwongen op de vlucht zijn.

Wat zijn economische vluchtelingen?
Economische vluchteling is een veel gebruikte term die - vaak op een afkeurende manier - verwijst naar emigrantenIedere persoon die verhuist naar een ander land is een emigrant. Dit zijn dus lang niet altijd vluchtelingen, maar kunnen bijvoorbeeld ook Nederlanders zijn die een camping beginnen in Frankrijk en daar gaan wonen. die op zoek zijn naar een betere levensstandaard. Deze groep staat ook bekend als ‘gelukszoekers’. In Senegal vertelt een oude man aan Nieuwsuur dat hij meer dan dertig familieleden heeft die in het buitenland wonen: “Dankzij hen staan al deze woningen hier. Dankzij de migranten. Zij betalen alles: elektriciteit, eten, alles.”

“Senegalezen die veel familieleden in Europa hebben mogen zich rijk rekenen.”

Maar deze migranten uit Senegal zijn volgens de VN-regels geen vluchtelingen, omdat ze in hun thuisland geen gevaar lopen vanwege vervolging of oorlog. In de praktijk blijkt wel dat vluchtelingen regelmatig óók een economisch motief hebben om te vertrekken.

Geweld en vervolging hebben vaak tot gevolg dat mensen in moeilijke omstandigheden leven, omdat ze bijvoorbeeld niet meer (veilig) kunnen werken en geen eten of kleding kunnen betalen. Daarom gaan ze op zoek naar een betere toekomst.

© ANP/Arie Kievit

Vluchtelingen in Servië op doorreis naar West-Europa, 2015.

Waarom zijn er steeds meer vluchtelingen?

De afgelopen vijftig jaar is het aantal vluchtelingen verdubbeld. Wereldwijd zijn in 2017 bijna 20 miljoen mensen vertrokken uit hun land uit angst voor een conflict of vervolging. Nog nooit waren dat er zoveel. Oorlogen en conflicten zijn de voornaamste veroorzakers van de vluchtelingenstromen. Alleen al door de burgeroorlog in Syrië zijn sinds 2011 ruim zes miljoen mensen op de vlucht geslagen.

Manuel van der Krans werkt als arts bij Stichting Bootvluchteling en biedt eerste hulp aan Syriërs die de oversteek wagen van de Turkse kust naar het strand van Lesbos. Manuel: “Ik had een gesprek met een Syrische arts en op een gegeven moment kwam ter sprake dat iedereen bij Stichting Bootvluchteling dat vrijwillig doet. Toen ze dat hoorde, werd ze even stil, een beetje emotioneel en toen zei ze: 'dus er is toch hoop voor deze wereld.'”

De hele aflevering zien? Kijk op NetinNederland.nl

Ook zonder oorlog kunnen enorme vluchtelingenstromen op gang komen. Zo vluchten in 2017 honderduizenden Rohingya uit Myanmar: de regering stuurt daar het leger af op de moslimminderheid en doodt duizenden mensen vanwege hun afkomst. “Op een kwade dag omsingelden Myanmarese troepen en boeddhistische knokploegen ons dorp en bestookten ons met raketwerpers. We zijn de volgende dag meteen vertrokken”, vertelt Jaheda Kahtun in de Volkskrant.

Deel alinea

Jaheda vlucht naar Bangladesh, het buurland van Myanmar. De meeste vluchtelingen zoeken veiligheid in aangrenzende landen: Turkije, Pakistan, Oeganda, Libanon en Iran vangen samen het overgrote gedeelte van alle vluchtelingen in de wereld op.

© ANP/Arie Kievit

Vluchtelingenkamp in het hoofdkwartier van de VN-missie in Zuid-Soedan, 2014.

Op de vlucht in eigen land
Jaheda en de Syrische arts die Manuel ontmoet, hebben een stap gezet die de meeste mensen die vluchten voor oorlog, vervolging of natuurgeweld niet nemen. Het grootste gedeelte blijft namelijk binnen de eigen landsgrenzen. In 2017 gaat het om ruim veertig miljoen mensen die volgens de VN geen officiële vluchtelingen zijn, maar binnenlandse ontheemden.

Daarnaast maakt de VN ook nog onderscheid tussen vluchtelingen en staatloze personenStaatlozen zijn mensen zonder nationaliteit die hierdoor in geen enkel land rechten hebben. In 2017 zijn naar schatting 10 miljoen mensen staatloos. . Het totale aantal mensen dat ergens in de wereld op de vlucht is, ligt daarom stukken hoger dan het officiële aantal vluchtelingen: in 2017 gaat het om 68,5 miljoen mensenlevens die ontwricht zijn.

Vluchtelingen reizen door Servië, 2015.

Eén op de duizend mensen
Belangrijk om hierbij te vermelden is dat de totale wereldbevolking de afgelopen vijftig jaar net als het aantal vluchtelingen twee keer zo groot is geworden. Verhoudingsgewijs zijn er dus niet meer mensen op de vlucht dan vijftig jaar geleden: het gaat om ongeveer één op de duizend mensen.

Maar we hebben het natuurlijk wel over dubbel zoveel mensenlevens die zwaar onder druk staan, waarvan maar liefst ruim de helft minderjarig is. Bovendien raken buurlanden van conflictgebieden steeds voller. Hierdoor reizen vluchtelingen door naar plekken waar de leefomstandigheden beter zijn, zoals Nederland, en wordt de vluchtelingencrisis overal in de wereld steeds beter zichtbaar.

© ANP

Syrische kinderen in vluchtelingenkamp Jordanië

Waarom komen vluchtelingen naar Nederland?

Zolang als Nederland bestaat, komen er vluchtelingen over onze grenzen. Tot de Tweede Wereldoorlog zijn dit vooral mensen uit andere Europese landen, zoals de Joodse Ellen Wallach die in 1939 met haar ouders naar Nederland vlucht voor de tirannie van Adolf Hitler.

“Mijn vader moest elke maand naar de GestapoAfkorting voor de Geheime Staatspolizei, de geheime politie van nazi-Duitsland. komen en toen hebben ze hem verteld: ‘als u aan het eind van het jaar niet weg bent uit Duitsland, dan leert u het concentratiekamp van binnen kennen’”, vertelt Ellen in Andere Tijden. “Dus dat was de absolute urgentie om weg te komen. Toen hebben smokkelaars ons over de grens gehaald.” Ondanks de strenge grenscontroles is Nederland voor Ellen en haar familie een logische bestemming, omdat het dichtbij ligt.

Deel alinea

Tolerant
Na 1945 verbetert de bereikbaarheid van Nederland en arriveren ook steeds meer mensen uit het Midden-Oosten, Afrika en Azië. Een van de belangrijkste redenen voor vluchtelingen om de lange reis hiernaartoe te ondernemen, is dat Nederland al eeuwenlang een tolerant land is waar religie, afkomst of een afwijkende mening geen redenen zijn om mensen te vervolgen.

“Het leukste hier in Nederland is de vrijheid. Je voelt je vrij, ik voel me thuis. Wat ik wil doen mag ik doen en wat ik wil zeggen mag ik zeggen. Het was helemaal anders in het Midden-Oosten”, vertelt Basel Aal Bannoud, hij is in 2012 weggevlucht uit Syrië.

Veilig
Vrede is ook van essentieel belang. Als een land vrede kent en een buurland niet, dan vergroot dit de aantrekkingskracht op vluchtelingen. Zo vluchten in de Eerste Wereldoorlog één miljoen Belgen naar het neutrale Nederland.

Onder hen is Louis Vanpeborgh, hij vlucht met zijn familie weg uit Antwerpen: “Toen de beschietingen begonnen was ik een jaar of vier en het rare is dat ik me bijna alles nog herinner. Toen twee huizen bij ons in de straat getroffen werden, besloot mijn vader dat het tijd was om te vluchten en zijn we richting de Nederlandse grens getrokken. We liepen in een file. Duizenden mannen, vrouwen, kinderen en ook veel dieren.”

Welvaart
Daarnaast mogen we niet vergeten dat Nederlanders al decennialang genieten van veel welvaart en welzijn in vergelijking met de rest van de wereld. Nederland heeft een groot sociaal vangnet. Je hebt hier bijvoorbeeld recht op bijstand als je niet kunt werken.

Bovendien heeft Nederland de middelen om mensen te helpen. Al is de bereidheid om vluchtelingen op te nemen soms ver te zoeken bij de regeringsleiders, zoals tijdens de burgeroorlog in voormalig Joegoslavië. “De Nederlandse regering deed niets, gewoon niets. Het bestond niet. Het is vlakbij, in Europa, maar het bestond niet”, vertelt Heleen de Jongh, een van de oprichters van Stichting Hulp aan Bosnië en Herzegovina.

Gastvrij?
Die terughoudendheid van de Nederlandse regering is ook terug te zien in het asielbeleid dat de afgelopen vijftig jaar is verscherpt. Politici hopen hiermee de aantrekkingskracht te verminderen. Maar voor vluchtelingen blijft het Nederland relatief gastvrij en tolerant.

Hoeveel vluchtelingen komen naar Nederland?

In 2015 ziet Basel Aal Bannoud zijn familie pas weer terug na drie jaar. In Nederland wordt hij herenigd met zijn vrouw en kinderen, waarvan hij de jongste nog nooit heeft gezien. Basel: “Ik vertrok uit Syrië zonder mijn vrouw. Ze was toen zes maanden zwanger. Mijn vrouw is met de boot van Turkije naar Griekenland gekomen.”

thumbnail
De route van een vluchteling naar Lesbos

De route van een vluchteling naar Lesbos

Deel alinea

De Balkanroute
De vrouw van Basel is zeker niet de enige Syrische vluchteling die de afgelopen jaren op die manier Europa heeft bereikt. In de nazomer van 2015 wagen ruim 200.000 Syriërs deze levensgevaarlijke oversteek. De ernst van de situatie dringt pas echt tot de Nederlandse bevolking door als een foto van een verdronken peuter het nieuws haalt.

“Ik hoop dat er na vandaag iets verandert.”

De verhalen van het gezin van Basel en de verdronken peuter Aylan zijn er slechts twee. Inmiddels zijn ruim zes miljoen Syriërs weggevlucht uit hun land. 60.000 van hen hebben tussen 2014 en 2018 in Nederland bescherming gezocht. 

© ANP/Pierre Crom

Bootvluchtelingen arriveren op Lesbos, 2015.

Hoeveel vluchtelingen kan Nederland opvangen?
“In het begin was het heel moeilijk, totaal geen privacy. Sommige dingen waren heel slecht. Maar we weten dat er heel veel vluchtelingen in het land zijn”, vertelt Mohannad Eljechi in 2016 over de grootschalige vluchtelingenopvang in Heumensoord bij Nijmegen.

Dit geïmproviseerde tentenkamp waar Mohannad verblijft, is het antwoord van de regering op de onverwachte komst van de Syrische vluchtelingen. Nederland is hier in 2015 niet op voorbereid: er is niet genoeg plek voor alle gevluchte Syriërs die hier asiel aanvragen. En deze mensen hebben wel onderdak nodig.

Zowel in de politiek als in de samenleving rijst in die periode de vraag hoeveel mensen Nederland daadwerkelijk kan opvangen.

Meer over Heumensoord? Kijk op NOS.nl

Turkije-deal
Hoewel het in vergelijking met buurlanden van conflictgebieden meevalt met de stroom vluchtelingen, groeien ook in andere Europese landen de zorgen over het toenemende aantal vluchtelingen dat richting West-Europa reist. Mede onder druk van populistische politieke partijen. Daarnaast roepen de schrijnende verhalen van bootvluchtelingen die omkomen op zee veel onrust op onder de Europeanen.

Door deze zorgen, sluit de Europese Unie in 2016 een deal met Turkije. Dat land doet de grenzen op slot en probeert zoveel mogelijk Syriërs tegen te houden voordat ze de oversteek naar Griekenland wagen.

Als vluchtelingen toch in een boot stappen, lopen ze het grote risico dat ze vanuit Griekenland worden teruggestuurd naar Turkije. In ruil voor deze deal krijgt Turkije financiële steun van de EU voor de opvang van de vluchtelingen: 6 miljard euro.

thumbnail
Waarom de vluchtelingenstroom is afgenomen

Waarom de vluchtelingenstroom is afgenomen. Meer lezen? Kijk op NOS.nl

Hoe denken we in Nederland over vluchtelingen?

Een ruime meerderheid van de Nederlanders vindt dat we mensen die op de vlucht zijn hier moeten opvangen. Daar staat tegenover dat ruim een kwart van de bevolking vluchtelingen ziet als een bedreiging voor de Nederlandse normen en waarden. Een vijfde van de Nederlanders vreest zelfs voor de veiligheid.

Deel alinea

© CBS

Opvattingen over vluchtelingen in 2017.

Deze gespletenheid kunnen we ook terugzien in de politiek. Tijdens de coalitieonderhandelingen in 2017 is de vluchtelingenproblematiek dé reden dat GroenLinks niet in zee kan gaan met de VVD, D66 en het CDA. Het huidige kabinet van Mark Rutte geeft de voorkeur aan zo min mogelijk vluchtelingen binnen de grenzen van Europa en wil juist nieuwe deals sluiten, zoals met Turkije.

Deze keuze zorgt voor veel onbegrip bij tegenstanders van de Turkije-deal en niet op de minste plaats bij vluchtelingen zelf. Een Syrische student die vastzit in Turkije uit zijn onbegrip in Nieuwsuur: “Het idee van medemenselijkheid, de ideeën waarop Europa is gebouwd, vielen in duigen toen ze hun deuren dichtgooiden.”

In het kort

  • Een persoon die zijn thuisland ontvlucht met een gegronde vrees voor geweld of vervolging vanwege zijn godsdienst, politieke overtuiging, seksuele voorkeur of afkomst.

  • De afgelopen vijftig jaar is het aantal mensen dat op de vlucht is voor oorlog, conflicten of vervolging verdubbeld, maar de wereldbevolking ook. Verhoudingsgewijs zijn er niet meer vluchtelingen.

  • Ondanks dat het asielbeleid de afgelopen vijftig jaar verscherpt is, staat Nederland bekend als een gastvrij, tolerant, veilig en - niet te vergeten - welvarend land.

  • De afgelopen jaren kwamen de meeste vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan, Irak en Eritrea. 60.000 Syriërs vroegen tussen 2014 en 2018 om asiel. Dit is nog geen 1% van het totale aantal Syrische vluchtelingen in de wereld.

  • 77% van de volwassen bevolking vindt dat de regering vluchtelingen moet opvangen in Nederland. Het kabinet probeert mensen die op de vlucht zijn zoveel mogelijk buiten de grenzen van Europa te houden.

Deel dit venster