Zijn vaccinaties gevaarlijk?

10 minuten leestijd

Zijn vaccinaties gevaarlijk?

Kinderen

Je leest nu

Zijn vaccinaties gevaarlijk?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 54
  • 29600
Bekijk de collectie Gezondheid28 verhalen

Een kleine, maar groeiende groep mensen in binnen- en buitenland meent dat vaccinaties schadelijker zijn voor kinderen dan de ziektes waartegen ze beschermen. NPO Focus neemt de meest gehoorde bezwaren tegen vaccinaties onder de loep.

Samengesteld door Nadine Boke

Wie laten hun kinderen niet inenten?

Van oudsher laten met name religieuze groeperingen hun kinderen niet inenten. Zij wijzen vaccinaties af op basis van hun religieuze overtuigingen. Daarnaast laten antroposofen hun kinderen vaak niet inenten. Ze denken dat goede voeding bescherming biedt, en vinden bovendien een besmetting goed voor de lichamelijke en mentale ontwikkeling van het kind. Ook steeds meer hoogopgeleiden twijfelen of ze hun kinderen moeten laten vaccineren.

De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Dat blijft niet zonder gevolgen. Slecht 90,2% van alle tweejarigen is in 2017 gevaccineerd tegen alle ziekten die in Nederland dankzij vaccinaties zijn uitgebannen, waaronder mazelen, tetanus en polio. Voor  groepsimmuniteitVaccinatie beschermt het kind zelf, maar maakt ook de kans op verspreiding van een ziekte kleiner. Als nagenoeg alle kinderen zijn ingeënt, kan de ziekte zich niet meer verspreiden. Daardoor is iedereen beschermd (groepsimmuniteit), zelfs de kinderen die niet zijn gevaccineerd.  moet minimaal 95% van de mensen gevaccineerd zijn. De lage vaccinatiegraad was voor het RIVM een jaar eerder al reden om twee miljoen euro extra uit te geven aan voorlichting over vaccinaties:

Deel alinea

Audiofragment

Twee miljoen voor voorlichting wegens twijfel over vaccinaties
NOS - 17 nov 2016 (4:09 min)

Ook in andere Europese landen speelt het probleem van de lage vaccinatiegraad. Voor Frankrijk is dat reden om met ingang van 2018 vaccinatie verplicht te stellen:

"Europeanen zijn het meest wantrouwend tegen vaccinaties, met de Fransen als koploper".

Vergelijkbare maatregelen waren in Italië afgekondigd, maar daar lijkt de nieuwe regering in de zomer van 2018 weer een einde aan te maken.

Maken vaccinaties je kind ziek?

Nee, dit klopt niet. Het idee achter vaccinaties is juist dat je er niet ziek van wordt, omdat je niet de volledige ziekteverwekker (een bacterie of virus) krijgt ingespoten. In vaccins zitten sterk verzwakte, dode, of zelfs maar heel kleine stukjes van virussen of bacteriën. Hierdoor kun je de ziekte die ze normaal veroorzaken niet krijgen. Je wekt met vaccins geen immuunreactie op door het lichaam ziek te maken.

Deel alinea
Vaccins bieden bescherming tegen ziekte

Je houdt het immuunsysteem met een vaccin als het ware een heel gedetailleerd plaatje van de ziekteverwekker voor. Inclusief de precieze vorm. Net als wanneer je van plaatjes leert wat gevaarlijke dieren zijn, zodat je die voortaan in het wild kunt mijden. Die plaatjes zelf doen niks. Toch is alleen dat al genoeg om je immuunsysteem in de alarmstand te zetten en zich te bewapenen tegen deze bedreiging.

"De bijwerkingen zijn vrijwel altijd mild; wat jeuk, wat rode uitslag, of wat verhoging of koorts"

Bijwerkingen van vaccins komen dan ook meestal niet door de ziekteverwekker die je ingespoten krijgt. Ze ontstaan doordat je immuunsysteem tijdelijk overactief is. En daarom zijn de bijwerkingen ook vrijwel altijd mild; wat jeuk, wat rode uitslag, of wat verhoging of koorts.

De uitzondering hierop zijn de 'levende' vaccins. Daarbij wordt gewerkt met virussen die niet dood, maar alleen sterk verzwakt zijn. Het is mogelijk dat zo'n virus door een spontane mutatie toch weer actief wordt. En dan kun je dus wel ziek worden door het virus zelf. De kans hierop is echter minimaal. Bij het moderne MMRV-vaccin, dat beschermt tegen onder meer mazelen, is dit bijvoorbeeld nog nooit gebeurd.

Kunnen de toevoegingen in vaccins kwaad?

Veel mensen maken zich zorgen over de toevoegingen in vaccins, zoals kwik, formaldehyde en aluminium. Een begrijpelijke, maar grotendeels achterhaalde en onnodige zorg. Er zaten vroeger kwikverbindingen in vaccins, maar in een vorm en dosis die geen kwaad kan. Dit is eruit gehaald om verontruste burgers tegemoet te komen. In het BMR vaccin dat in Nederland wordt gebruikt zit geen aluminium (eigenlijk: aluminiumzouten). In andere vaccins soms wel.

Wat belangrijk is om te beseffen als het om ‘giftige’ en ‘schadelijke’ stoffen gaat, is dat het de vorm en de dosis is die een stof gevaarlijk maakt. Letterlijk alle stoffen ter wereld, natuurlijk of door de mens gemaakt, kunnen dodelijk zijn. Als je er maar genoeg van neemt. Zelfs water is giftig en dodelijk, wanneer je er vijf tot zes liter van achter elkaar drinkt.

De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Dat is belangrijk om in je achterhoofd te houden bij ‘enge’ ingrediënten van vaccins. Voor die aluminiumzouten geldt bijvoorbeeld dat de hoeveelheid ervan die in sommige vaccins zit vele malen lager is dan de hoeveelheid aluminium die een baby via de moedermelk of andere voeding binnen krijgt. Gewoon van nature.

Voor formaldehyde geldt dat ook. Dat zit ook van nature in je lichaam, in een lage dosis. En in veel soorten voedsel. Een enkele peer – ja, ook een biologische – bevat bijvoorbeeld veel meer formaldehyde dan vaccins. Onze lichamen zijn gewend met dit soort stoffen om te gaan, om ze af te breken en uit te scheiden, of op een andere manier onschadelijk te maken. Zo lang de dosis maar niet te hoog wordt.

Deel alinea
"Een enkele peer - ook een biologische - bevat veel meer formaldehyde dan vaccins"

Maar waarom zitten dit soort stoffen, die bij hogere dosering schadelijk zijn, dan in vaccins? Soms voor de houdbaarheid van het vaccin. Je wilt niet dat er een of andere bacterie of schimmel in gaat groeien, waardoor je een nare infectie krijgt op de plek van de inenting.

Soms gaat het om stoffen die je immuunsysteem een tijdelijke extra boost geven. In zo’n geval heet de stof een ‘adjuvans’; de hierboven genoemde aluminiumzouten zijn daar een voorbeeld van. Deze stoffen maken het vaccin extra effectief. Mocht je toch nog onzeker zijn over bepaalde ingrediënten van vaccins; je arts of deskundigen van bijvoorbeeld het RIVM kunnen altijd extra uitleg geven.

Is er een link tussen vaccinaties en autisme?

Nee. Dit idee is korte tijd in zwang geweest, maar de arts die dit 'ontdekte' bleek een fraudeur. Hij had gesjoemeld met onderzoeksresultaten en ontving bovendien geld van advocaten die al bezig waren met een aanklacht tegen vaccin-fabrikanten.

Het wetenschappelijke tijdschrift waarin de arts, Andrew Wakefield, zijn onderzoek publiceerde heeft die publicatie om deze redenen ingetrokken. Wakefield is geschorst en mag zich in Groot Brittannië nooit meer uitgeven voor arts.

Deel alinea
"De enige arts die ooit een link tussen vaccins en autisme 'ontdekte', bleek een fraudeur."

Minstens zo belangrijk is dat geen enkel ander onderzoek een link tussen vaccinaties en autisme heeft kunnen vinden. In de wetenschappelijke wereld gelooft daarom niemand meer in dit idee. 

Zijn vaccinaties onnatuurlijk?

Ja, dat klopt. Maar veel zaken in ons dagelijks leven zijn onnatuurlijk. De mogelijkheid om 's avonds een lamp aan te doen, of die nu op elektriciteit, gas of olie werkt, is onnatuurlijk. Voedsel kunnen kopen in een supermarkt is ook onnatuurlijk.

Deel alinea
Je kunt vaccins onnatuurlijk noemen, maar dat geldt dan ook voor voeding in een supermarkt.

Toch hebben maar weinig mensen iets tegen dit soort onnatuurlijkheid. De natuurlijke situatie is dat we moeten leven in de kou en in het donker, en ons eigen kostje bij elkaar moeten scharrelen. De natuurlijke situatie is ook dat kinderen, zoals in voorgaande eeuwen, massaal sterven aan ziektes die nu te voorkomen zijn dankzij vaccinaties.

Ziekten genezen, met behulp van medicijnen of andere behandelingen, is ook onnatuurlijk. Kortom: 'onnatuurlijk' is niet per definitie slecht. 

Is de afgenomen kindersterfte te danken aan betere hygiëne in plaats van vaccinaties?

Het belang van een goede hygiëne werd ruimschoots voor de opkomst van de grote vaccinatiecampagnes erkend en onderwezen. Het aantal kinderen dat besmet werd en overleed door ziektes als difterie, polio en mazelen daalde pas nadat kinderen massaal werden gevaccineerd.

Sla de historische cijfers er maar op na. Werp bijvoorbeeld een blik op deze grafiek over het aantal gevallen van de genoemde ziektes in de Verenigde Staten, afkomstig uit dit handboek over immunologie. 

Deel alinea

Kunnen vaccins ernstige bijwerkingen hebben?

Ja, dat is mogelijk. Maar de kans daarop is heel klein, ruwweg één op een paar miljoen. Nu worden er wereldwijd vele miljoenen kinderen ingeënt; dus ook met een kans van één op een paar miljoen, zal er altijd wel een kind zijn dat bijvoorbeeld  Guillain-BarréHet syndroom van Guillain-Barré (GBS) is een zenuwaandoeing. Door de achteruitgang van de zenuwen ontstaat spierzwakte en verlamming. Het is een zogenoemde auto-immuunziekte, waarbij het immuunsysteem zich tegen het eigen lichaam keert.  of hersenvliesontsteking krijgt.

Maar de kans om zo'n soort ziekte te ontwikkelen als complicatie bij griep of zelfs bij een gewone verkoudheid is groter. Wat deze ziekten dus gevaarlijker maakt dan vaccinaties. Ook allerlei andere alledaagse risico’s zijn gevaarlijker dan vaccinaties. Je kind meenemen op de fiets of in de auto, bijvoorbeeld. In 2012 kwamen er 25 kinderen onder de vijftien om in het verkeer. Dat is vele malen hoger dan het aantal kinderen dat jaarlijks ernstige complicaties krijgt door een vaccinatie.

Deel alinea
Fietsen: gevaarlijker dan een vaccin.

Sinds 2000 zijn er volgens het Lareb, het onafhankelijke instituut dat in ons land bijwerkingen bijhoudt, twee kinderen geweest die hersenvliesontsteking kregen na toediening van het MMRV-vaccin en eentje die Guillain-Barré kreeg. Zij zijn hersteld.

De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Zeven kinderen zijn in de afgelopen zestien jaar overleden vlak na deze vaccinatie; maar dat betekent niet dat ze dóór de vaccinatie zijn overleden. Deze kinderen hadden allemaal al een ernstige, onderliggende aandoening, zoals astma of een serieuze infectie. En bij geen van hen was er enig bewijs dat hun overlijden iets te maken had met bijwerkingen van het vaccin. Dat maakt het waarschijnlijker dat hun dood puur door toeval samenviel met de timing van de vaccinatie.

Is het middel niet erger dan de kwaal?

Niet vaccineren uit angst dat je kind een complicatie oploopt, is gevaarlijker dan de vaccinatie zelf. Ernstige ziektes zoals de mazelen zijn in ons land misschien zeldzaam, maar in andere delen van de wereld niet. In 2016 stierven wereldwijd nog steeds ongeveer 90.000 kinderenVan deze sterfgevallen vond 75% plaats in Congo, Ethiopië, India, Indonesië, Nigeria en Pakistan, landen waar ongeveer de helft van de kinderen niet is gevaccineerd. Noord-, Midden- en Zuid-Amerika zijn in 2015 mazelen-vrij verklaard. aan de gevolgen van de ziekte.

En dit soort ziektes zijn bezig met een terugkeer. Ook hier in West Europa, juist doordat er minder gevaccineerd wordt. De kans dat je kind er ooit mee in aanraking komt, nu of als volwassene, is hierdoor toch behoorlijk groot.

Kind met mazelen.

Hoe gevaarlijk dat is, kun je zien aan de mazelenuitbraak in ons land van 2013. Toen hebben volgens de officiële cijfers (het werkelijke aantal kan hoger liggen) 2640 kinderen mazelen opgelopen. Van hen zijn er 182 in het ziekenhuis beland vanwege ernstige complicaties.

Die complicaties kunnen levenslange schade opleveren, waaronder hersenbeschadiging en doofheid. Tijdens deze grote epidemie is één kindje overleden. Dat is gelukkig minder dan gemiddeld; de kans om te overlijden aan mazelen ligt rond de 1 op 1000.

Zulke percentages van complicaties en overlijden worden met vaccinaties bij lange na niet gehaald. Dus ja, vaccinaties brengen een zeker risico met zich mee. Zoals alles in het leven. Maar het risico is heel klein, veel kleiner dan normale alledaagse risico’s waaraan we onze kinderen blootstellen. En het doorlopen van de ziekte is vele malen gevaarlijker.

Deel alinea

Niet gevaccineerde kinderen kunnen een gevaar vormen voor andere kinderen. 

Doe je andere kinderen kwaad door je eigen kind niet te vaccineren?

Ja, helaas wel. Je kind kan dan namelijk baby's besmetten die nog niet zijn ingeënt. Om weer mazelen als voorbeeld te nemen: hierbij geldt dat baby's de eerste zes maanden nog natuurlijke bescherming tegen het virus hebben. Die krijgen ze mee van hun moeder. Als ze veertien maanden zijn, worden ze ingeënt, en beschermt het vaccin ze.

Maar kinderen tussen de zes en veertien maanden kunnen de ziekte dus wel oplopen. En juist bij zulke jonge kinderen is de kans op complicaties het grootst. Zij hebben de grootste kans om in het ziekenhuis te belanden met bijvoorbeeld een longontsteking of hersenvliesontsteking, als gevolg van hun besmetting met mazelen.

Bij dit kinderdagverblijf zijn kinderen die niet worden ingeënt niet welkom. De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Ze hebben ook de grootste kans hieraan te overlijden. Daarom zijn tijdens de epidemie van 2013 ouders van baby's in deze leeftijdsklasse in allerijl opgeroepen hun kinderen vervroegd in te enten. Omdat door de ouders die hun kinderen niet inenten, nu plotseling ook de kinderen van ouders die hun kind wel willen inenten gevaar lopen.

Deel alinea

De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Hoe moet je omgaan met alarmerende verhalen op internet?

Je kunt op internet en in diverse boeken volop alarmerende verhalen vinden over vaccinaties. Niet alles wat op internet of in boeken staat is waar. En de frequentie waarmee je bepaalde informatie tegenkomt zegt ook niets over het waarheidsgehalte.

Het is goed om kritisch te zijn op de informatie van bijvoorbeeld overheden of farmaceutische bedrijven. Maar check de bronnen. Kan iemand zijn of haar beweringen echt hard maken? Wat is zijn of haar bron? Zoek de originele bron op, kijk hoe betrouwbaar deze is, en of de bron ook echt zegt wat wordt beweerd.

Vaak genoeg wordt informatie in de tweede hand verdraaid. In het geval van vaccinaties kun je bijvoorbeeld ook zelf controleren of beweringen rondom de veiligheid kloppen, door in wetenschappelijke databases te zoeken naar studies over die veiligheid. PubMed is een voorbeeld van zo'n database waarin je enorm veel medische onderzoeken terug kunt vinden. 

Deel alinea

Conclusie

  • Religieuze groeperingen en antroposofen, maar ook steeds meer hoogopgeleiden, vaccineren hun kinderen vaak niet.

  • Vaccins maken je (kind) niet ziek. Ze trainen als het ware het immuunsysteem.

  • Er zit geen kwik meer in vaccins. De dosis van andere toevoegingen is zo klein, dat het geen gevaar oplevert.

  • Er is geen link tussen vaccinatie en autisme. Het enige onderzoek dat dit ooit 'bewees', bleek niet te kloppen.

  • Je kunt vaccinaties onnatuurlijk noemen, maar dat geldt dan ook voor een lamp of voeding uit de supermarkt.

  • Kindersterfte door ziektes als difterie, polio en mazelen nam pas af nadat kinderen massaal werden gevaccineerd.

  • De kans op ernstige bijwerkingen is erg klein, en meestal het gevolg van een onderliggende aandoening.

  • De risico's van het doorlopen van een ziekte zijn veel groter dan de kleine risico's van vaccineren.

  • Door niet te vaccineren kun je andere mensen, vooral kinderen, in gevaar brengen.

  • Voor alles wat je online over vaccins leest geldt: wees kritisch en check de bronnen.

Deel dit venster