Waarom zijn we zo gek op seks?

8 minuten leestijd

Waarom zijn we zo gek op seks?

Genen

Je leest nu

Waarom zijn we zo gek op seks?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 3
  • 208
Bekijk de collectie Bètacanon40 verhalen

We vinden seks ontzettend interessant. We praten er vaak over, doen het graag, en praten het liefst er daarna nog eens over. Niet voor niets bestaat het algemeen bekende marketingprincipe ‘Sex sells’ en zongen de muppets ooit het beroemde zinnetje: “The internet is for porn.” Waarom vinden we seks zo fascinerend? En hoe is het eigenlijk ontstaan?

Samengesteld door Valentijn van der Lende

Hoe is seks ontstaan?

Waar seksuele voortplanting nu volstrekt normaal is, is het dat niet vanuit een evolutionair oogpunt. Het kost om te beginnen behoorlijk veel tijd en energie om een juiste partner te vinden. Daarnaast heb je twee mensen nodig om één kind te maken, dat uiteindelijk slechts de helft van jouw genen draagt. Niet bepaald efficiënt dus. Veel gemakkelijker zou het zijn als we ons kunnen klonen zonder de hulp van een ander. Toch moeten we blij zijn dat we seks hebben, omdat het ons als soort sterker maakt.

Seksuele voortplanting heeft niet alleen voordelen, maar ook grote nadelen. 

De basis hiervoor ontstaat al miljarden jaren geleden. Het begint bij bacteriën die genetisch materiaal met elkaar uitwisselen om zich te ontwikkelen. Door variatie in het DNA is de soort beter bestand tegen gevaar. De kans is bijvoorbeeld groter dat een dodelijke ziekte niet meer een complete soort uitroeit, omdat een deel van de populatie de juiste genen heeft om de ziekte te overleven.

Deze uitwisseling van genetisch materiaal vormt de essentie van de seksuele voortplanting die wij nu kennen. Nog steeds proberen wij onze genenpoel uit te breiden en te versterken, wanneer een man zijn genenpakketje – in de vorm van een zaadcel – wil laten samensmelten met het pakketje van de vrouw.

Niet alleen de mens plant zich geslachtelijk voort. Dolfijnen doen het, spinnen doen het en zelfs tuinbonen en champignons. Sterker nog, het is voor 99 procent van alle complexe levensvormen de manier om zich voort te planten. Door vooral de goede genen per individu door te geven, kan de soort langzaam evolueren en zich zo aanpassen aan de wereld. Seksuele voortplanting beschermt de soort zo tegen uitroeiing door parasieten, bacteriën of gevaarlijke virussen.

Deel alinea

Waarom hebben we seks?

We hebben niet alleen seks om ons voort te planten. Sterker nog, de meesten van ons zullen eerder in shock zijn als het leidt tot een zwangerschap. Waarom doen we het dan wel? Er zijn veel redenen. Het meest voor de hand ligt dat het ons gewoon plezier geeft: we vinden het lekker. Toch is dat slechts het topje van de ijsberg. Sterker nog, volgens psychologen is het niet eens de belangrijkste reden dat we het doen. Seks gaat om veel meer dan puur plezier.

Deel alinea

Een onderzoek uit 2007 onder Amerikaanse studenten laat zien dat er minstens 237 redenen zijn waarom wij met elkaar de lakens delen. De meest voorkomende redenen zijn: aantrekkingskracht, (fysiek) plezier, opgewondenheid en affectie. Maar we hebben ook seks om hele andere redenen, blijkt uit dit onderzoek: om een salarisverhoging af te dwingen, erbij te horen of omdat we medelijden hebben. Zelfs het verliezen van een weddenschap kan een reden zijn om het bed met iemand te delen.

Wat is seks?
Seks is meer dan alleen geslachtsgemeenschap. In brede zin vallen er ook allerlei andere handelingen onder waar je seksueel opgewonden van kunt raken, zoals strelen en orale seks.

Duidelijk is dat ook veel mensen seks hebben zonder plezier eraan te beleven. Als je alleen een orgasme wilt, kan je dat veel gemakkelijker bereiken door te masturberen. Het belangrijkste lijkt daarom de sociale connectie die je beleeft met iemand. Volgens de beroemde Amerikaanse socioloog Randall Collins zijn alle mensen in de kern sociale wezens en is ook seks daarom slechts een middel om verbinding te zoeken.

Kun jij je een leven zonder seks voorstellen? Dokter Corrie vroeg het aan mensen op straat. 

Waarom vinden we seks lekker?

Ook al is plezier misschien niet de belangrijkste – en zeker niet de enige - reden om seks te hebben, doet seks wel iets bijzonders met ons lichaam. Al bij de eerste aanraking krijg je signalen die voor vuurwerk in je hoofd zorgen. Dat komt door hoe we in elkaar zitten. Ons lichaam kent verschillende erogene zones die ons opgewonden maken, zolang de juiste persoon ze aanraakt.

De meest voor de hand liggende zijn natuurlijk onze geslachtsdelen. De eikel van de penis van de man en het topje van de clitoris van de vrouw zijn gevuld met enorm veel zenuwen, waardoor je van alles voelt als iemand ze aanraakt. Maar ook andere plekken zoals de nek, de tepels en de tong kunnen dit effect hebben. Deze zenuwen vertellen je hersenen of je iets lekker vindt of niet.

De clitoris is eigenlijk veel groter dan de meeste mensen denken. De hele uitzending zien? Kijk op NPO Start

Niet alleen ons lichaam doet het werk, veel gebeurt ook in ons brein. Wanneer iemand ons op een opwindende manier aanraakt en ons prikkelt, dan komen er allerlei verschillende chemische stofjes vrij. De hormonen gieren door je lijf. Zodra je je hoogtepunt bereikt, stopt  een deel van je brein (de orbitofrontale cortex) zelfs tijdelijk met werken. Je denkt nergens meer aan, en voelt slechts genot. Neurowetenschappers ontdekten dat deze activiteit in je hersenen overeenkomt met wanneer je de hard drug heroïne gebruikt.

Deel alinea

Hoe verschilt seks bij mannen en vrouwen?

Vrouwen en mannen ervaren seks deels hetzelfde, maar deels ook totaal niet. Zo stelde het Universiteit Medisch Centrum Groningen in een onderzoek vast dat het brein van vrouwen ongeveer net zo reageert als dat van mannen. Dit lijkt logisch omdat zowel mannen als vrouwen genieten van een orgasme, toch is het dat vanuit de evolutie bekeken niet. Zo is het orgasme van een man essentieel om zijn zaad te lozen, en zonder zaad is er geen bevruchting. Bij vrouwen daarentegen heeft het orgasme niet direct een evolutionair nut, al is de wetenschap het hier niet over eens. 

Volgens sommige wetenschappers is het vrouwelijke orgasme slechts een bijproduct van de evolutie. Zo zijn alle embryo’s in de eerste weken van de zwangerschap fysiek hetzelfde, en delen mannen en vrouwen daarom dezelfde blauwdruk. Sterker nog, de clitoris is uit hetzelfde embryonale weefsel ontstaan als de penis. Daarom komen vrouwen ook eerder klaar met behulp van hun clitoris dan met hun vagina. Een geluk bij een evolutie-ongelukje, dus?

Veel wetenschappers zijn het hier echter niet mee eens. Zij denken dat het vrouwelijk orgasme zeker wel een functie heeft. Eén groep stelt dat het helpt bij het zaadtransport. Door een orgasme trekken de spieren zo samen dat het sperma gemakkelijker bij de baarmoeder komt. Dit is niet de enige theorie. Bioloog Randy Thornhill ontdekte zelfs dat vrouwen eerder klaarkomen als ze seks hebben met een aantrekkelijke partner, die knap en gezond is. Volgens hem is het vrouwelijk orgasme dus een soort checklist om te controleren of je de juiste partner hebt.

Een orgasme is niet alleen lekker, maar ook nuttig. 

Ondanks de gelijkenis reageren mannen en vrouwen toch anders op een orgasme. Een belangrijke rol hierbij is weggelegd voor het zogeheten ‘knuffelhormoon’ oxytocine, dat je een gevoel van warmte en verbondenheid geeft. Zowel bij vrouwen als mannen komt deze stof vrij als ze iemand aanraken of aangeraakt worden. Vrouwen merken er alleen meer van. Dit komt omdat het hormoon testosteron, wat vooral mannen hebben, het effect dempt. Daarentegen versterkt het vrouwelijk hormoon oestrogeen juist het effect van oxytocine. Hierdoor is knuffelen vooral voor veel vrouwen belangrijk, zowel voor als na de seks.

Deel alinea

Hoe ontwikkelt seks zich?

Ook al bestaat seks al sinds het begin van de mensheid, ontwikkelt het zich nog continu dankzij technologie. Vooral door de opkomst van het internet is alles in een stroomversnelling geraakt. Zo vinden we steeds vaker onze sekspartners met behulp van allerlei apps en websites. Dit varieert van apps die ons matchen op basis van opleiding of onze interesses, tot apps zoals Tinder waarbij je in eerste instantie puur op iemands uiterlijk afgaat. Al kan ook die laatste liefdesapplicatie tot het vinden van de ware liefde leiden, zo vertelt journalist Philippus Zandstra bij Radio 1. Toch veranderen dergelijke apps hoe we liefde, seks en intimiteit ervaren.

Daarnaast komen er steeds meer manieren om seks te hebben zonder een ‘ouderwetse’ partner. Nog verder gaan technologieën die het mogelijk maken om je partner geheel te vervangen. Wat denk je van een seksrobot met wie je de lakens kunt delen? Of wanneer je seks met elkaar kunt hebben met behulp van virtual reality? Dergelijke technologieën gaan in de toekomst waarschijnlijk steeds normaler worden en zullen het concept van seks nog verder op zijn kop gooien.

In 2025 zijn de eerste echte seksrobots te verkrijgen. Om die tijd te overbruggen heeft presentator Nathan een date geregeld met real life sexdoll Anna. Bekijk de hele aflevering op NPO Start.

Deel alinea

In het kort

  • De basis voor seks ontstaat al miljarden jaren geleden bij bacteriën. Door het uitwisselen van genetisch materiaal ontstaat variatie in het DNA en raken soorten beter bestand tegen gevaar.

  • We hebben niet alleen seks om ons voort te planten, maar ook voor ons plezier. Daarnaast zijn er nog allerlei andere redenen voor seks, waaronder de sociale connectie die we met elkaar beleven.

  • Seks doet iets bijzonders met ons lichaam en in de hersenen. Wanneer iemand ons op een opwindende manier aanraakt, komen er allerlei verschillende chemische stofjes vrij in ons brein.

  • Vrouwen en mannen ervaren seks deels hetzelfde, maar deels ook niet. Over het evolutionaire nut van het vrouwelijke orgasme zijn wetenschappers het nog niet eens.

  • Door de opkomst van technologie ontwikkelt seks zich continu. Zo vinden we steeds vaker onze sekspartners met behulp van allerlei apps en websites, en zijn ook de seksrobots in opkomst.

Deel dit venster

collection

Bètacanon

Bètaonderwerpen waar elke Nederlander iets van af zou moeten weten, met onder meer de oerknal, het periodiek systeem en de kwijlende honden van Pavlov.