Helpt een pil bij het studeren?

7 minuten leestijd

Helpt een pil bij het studeren?

Je leest nu

Helpt een pil bij het studeren?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 8
  • 748

Rolletjes Dextro, een blikje energiedrank en bakken koffie zijn niet voor iedereen genoeg om lange dagen te kunnen blokken voor een tentamen. Sommige studenten gebruiken daarom studeerpillen om zich beter en langer te kunnen concentreren. Wat voor pillen zijn dit? Werken ze wel? En zijn er ook risico’s aan verbonden?

Samengesteld door Evelien Schreurs

Waarom nemen studenten een pilletje bij het studeren?

Zowel studiedruk, prestatiedrang, sociale media als de ‘normalisering’ van drugsgebruik onder jongvolwassenen lijken het nemen van 'studeerpillen' te stimuleren. Neem de studiedruk. Van een tentamen kan al veel afhangen. Je moet bijvoorbeeld in het eerste jaar genoeg vakken halen om de studie te blijven volgen en je wil een goed gemiddelde hebben voor de toelating bij een master. Daarbij willen veel studenten hun studie zo snel mogelijk afronden, langer studeren is door het leenstelsel namelijk wel erg duur geworden.

Dan is er ook nog druk vanuit de arbeidsmarkt door veeleisende werkgevers, die naast goede cijfers ook een vol CV verwachten. Verder zijn we door sociale media sneller afgeleid, en minder gewend om langere teksten te lezen. Kortom, studenten, maar ook scholieren, willen hun tijd optimaal gebruiken zonder steeds afgeleid te worden, en maken daarom soms gebruik van concentratieverhogende middelen.

"Over Nederland denken we vaak dat je je kop beter niet boven het maaiveld kunt uitsteken. Maar voor onze generatie geldt dat al lang niet meer." De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start

Deel alinea

Welke middelen gebruiken studenten?

De middelen die studenten gebruiken zijn vaak amfetaminenAmfetamine is de werkzame stof in speed. En speed is eigenlijk een verzamelnaam voor verschillende soorten amfetaminen. Je hebt bijvoorbeeld "gewone" amfetamine, dextro-amfetamine en methamfetamine. Vroeger werd amfetamine als afslankmiddel gebruikt en zelfs als medicijn tegen astma-aanvallen. Tegenwoordig dient het, wegens de oppeppende werking, vooral als partydrug, maar mensen nemen het ook om prestaties bij het sporten of leren te verbeteren.   of zijn hieraan verwant. Adderall, modafinil, Ritalin en zelfs speed worden ingezet als breindoping. Deze middelen zijn niet hetzelfde, maar werken op vergelijkbare manieren. Zo zorgt methylfenidaat (bekend onder de merknamen Ritalin, Concerta of Medikenet) voor een heropname van dopamine en noradrenaline, terwijl (dextro-)amfetaminen (zoals Adderall of Amfexa) zorgen voor een hogere afgifte van deze stoffen. In beide gevallen geeft het een gevoel van ‘plezier’, waardoor een saaie taak ineens een stuk minder erg lijkt. Modafinil werkt niet in op dopamine en noradrenaline, maar werkt meer als oppeppend middel. Het geeft je niet het plezierige gevoel, maar verdrijft wel een gevoel van moeheid.

Deel alinea
Ritalin wordt het vaakst gebruikt als smartdrug. Volgens het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) gebruikt 1 op de 4 studenten Ritalin zonder dat ze hier een recept voor hebben.

Er zijn ook alternatieven voor deze medicijnen en drugs. Het gaat hier om middelen zoals de “Studeerpil”, “Study Buddy” of “Braincaps”: gewoon online te bestellen, verkrijgbaar bij de drogist en zelfs op sommige universiteiten. Deze ‘natuurlijke’ pillen bestaan over het algemeen uit cafeïne, kruiden en vitaminen. Ze moeten een soort middenweg zijn tussen een blikje energiedrank en Ritalin. Volgens de makers verhogen de pillen je concentratie, ondersteunen ze het geheugen en geven ze mentale energie, al bestaat daarvoor onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing.  

Hebben de pillen daadwerkelijk effect?

Of mensen die zonder medische noodzaak medicijnen of drugs nemen hier profijt van hebben, is niet helemaal zeker. De medicijnen zijn niet voor hen bedoeld, en daarom is er weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de eventuele werking die het op hen heeft. Hersenwetenschapper Marieke van der Schaaf heeft dit wel onderzocht voor Ritalin, en zag dat het effect voor iedereen verschillend is. Voor sommige studenten werkt Ritalin inderdaad concentratieverhogend. Zij spreken vaak van een ‘tunnelachtige focus’ waardoor ze weinig last hebben van afleidingen en urenlang achter elkaar geconcentreerd kunnen studeren.

Toch blijkt het niet voor iedereen te werken. Bij sommige studenten verslechtert de concentratie juist na het gebruik van Ritalin. Zij worden druk en krijgen zin om te praten en leuke dingen te doen. Een soortgelijk gevoel als bij het gebruik van amfetamine. En dan zijn er ook nog mensen die veel last hebben van bijwerkingen of op wie het nemen van Ritalin helemaal geen effect heeft.

Deel alinea

Audiofragment

Concentreer je je beter door modafinil?
BNN - Start! 6 sep 2015

En de 'natuurlijke' studeerpillen, zorgen die voor een goede concentratie? Hoewel de makers van deze pillen zich baseren op wetenschappelijk onderzoek, hebben wetenschappers toch weinig vertrouwen in de werking van de pillen. Volgens hen is van alle stoffen die erin zitten alleen de werking van cafeïne bewezen, wat inderdaad kan zorgen voor een betere concentratie, extra energie kan geven en een gevoel van moeheid kan verdrijven. 

Het nemen van 4 studeerpillen – meestal de maximale hoeveelheid per dag - zou je kunnen vergelijken met het drinken van 3 tot 6 koppen koffie.

Naast cafeïne zit er onder andere Rhodiola Rosea in de pillen, ofwel rozewortel. Dit kruid wordt vooral gebruikt bij alternatieve geneeswijzen omdat het als adaptogeen Adaptogenen zijn planten of kruiden die het lichaam in balans brengen. Rozewortel zou bijvoorbeeld helpen bij stress, het werkt stimulerend bij vermoeidheid en juist kalmerend bij rusteloosheid. In de traditionele Chinese en Indiase geneeskunde wordt er veel gebruik gemaakt van adaptogenen. In de Westerse geneeskunde wordt het weinig gebruikt, omdat wetenschappelijk bewijs vaak ontbreekt. zou werken. Ook vind je L-theanine in de pillen, wat de negatieve werking van cafeïne zou tegengaan en daarnaast kalmerend werkt. Van beide stoffen is de werking niet wetenschappelijk bewezen. Verder zit er vaak vitamine B6 in de pillen, wat zorgt voor een goede werking van het immuunsysteem en zenuwstelsel. Echter, een tekort aan vitamine B6 komt in Nederland nauwelijks voor, aangezien het in veel voedsel (o.a. vlees, eieren en brood) zit.

In het programma Kassa bekijken onderzoekers de ingrediënten van "Braincaps". Zij zetten grote vraagtekens bij deze studiepillen. 

Maar hoe kan het dan dat studenten toch beweren dat de pillen hun concentratie verhogen? Dat komt volgens onderzoekers door het placebo-effect, dat zeker niet onderschat mag worden. De studenten verwachten dat de pillen voor een betere concentratie zullen zorgen, waardoor ze deze werking ook kunnen ervaren. Laat dit ze maar niet horen, want een placebo werkt alleen als je niet weet dat het een placebo is.

Zijn er risico’s aan verbonden?

Volwassenen hebben vaker dan kinderen te maken met de bijwerkingen van smartdrugs. Ze krijgen bijvoorbeeld last van hoofdpijn, verminderde eetlust, rusteloosheid, slapeloosheid, hartkloppingen, stemmingswisselingen, misselijkheid en paniekaanvallen. Door de bijwerkingen en een mindere effectiviteit bij volwassenen wordt de populaire smartdrug Ritalin pas vanaf september 2017, onder bepaalde voorwaardenVolwassenen krijgen Ritalin nu alleen onder bepaalde voorwaarden. Het moet worden voorgeschreven door een psychiater, de risico’s op hart- en vaatziekten moeten in kaart worden gebracht en patiënten worden regelmatig gecontroleerd. , voorgeschreven aan volwassenen. Het medicijn wordt met name gebruikt door mensen met ADHD.

Bij mensen die geen ADHD hebben kunnen de bijwerkingen ook optreden. Chronisch gebruik van Ritalin kan uiteindelijk zelfs leiden tot een burn-out, omdat je steeds ‘aan’ staat en je je lichaam te weinig rust geeft. Op de lange termijn kan het ook zorgen voor gewenning of psychische afhankelijkheid. Je hebt dan steeds meer nodig om het gewenste effect te krijgen, of je hebt het idee dat je niet goed kan presteren zonder Ritalin te gebruiken.

Deel alinea

De natuurlijke studiepillen hebben volgens verschillende wetenschappers weinig effect, maar ze nemen ook minder risico’s met zich mee. Al moet je wel letten op de hoeveelheid cafeïne die in de pillen zit. Soms ga je met vier pillen al over de maximale hoeveelheid cafeïne heen die je op een dag binnen mag krijgen. Als je een lage tolerantie hebt voor cafeïne kan je door zo’n hoge dosis gaan beven, je rusteloos voelen of hartkloppingen krijgen. Verder zit er vaak een hogere dosis vitamine B6 in de studeerpillen dan dagelijks wordt aanbevolen. Een chronisch teveel aan deze vitamine kan leiden tot problemen met het zenuwstelsel. Net als bij Ritalin kan je ook van deze pillen afhankelijk worden: als je ze altijd neemt bij het studeren kan je gaan geloven dat je dit niet meer zonder de pillen kan. 

"Het zijn de stoffen allemaal bij elkaar die een synergetisch effect geven. Ze versterken elkaar, wat uiteindelijk tot de effecten leidt."

Hoe kan je zonder pillen beter studeren?

Als je optimale concentratie zoekt om goed te kunnen presteren, maar hier liever geen pilletje voor gebruikt, zijn er wel andere dingen die je kan doen. Het is bijvoorbeeld belangrijk om voldoende te slapen. Hierdoor kan je je goed concentreren en hebben je hersenen genoeg tijd om informatie op te slaan in het langetermijngeheugen. Uit een onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt dat studenten met een chronisch slaaptekort gemiddeld 0,5 punt lager scoren op tentamens dan studenten zonder slaaptekort. Het is ook belangrijk om op regelmatige tijden te slapen. Anders kan je biologische klok verstoord raken, waardoor een college om 9 uur aanvoelt alsof het nog maar 6 uur is.

Je kan je leerprestaties ook verbeteren door te gaan sporten. Studenten die lid zijn bij een universitair sportcentrum zouden gemiddeld 1,3 studiepunt meer halen dan studenten die geen lid zijn. Sporten maakt je niet alleen alerter en gemotiveerder, maar laat ook de hippocampus groeien. Dit is een hersengebied dat een belangrijke rol speelt bij de opslag van informatie in het geheugen. Deze groei vindt vooral plaats bij sporten waar je hartslag van omhoog gaat en je goed van gaat zweten, zoals fietsen of hardlopen. Maar ook ander soort sporten kunnen je helpen: yoga kan bijvoorbeeld stress verminderen. 

Deel alinea

Verder kan je jezelf weerbaarder maken tegen afleidingen door een duidelijke planning te maken en notificaties op je mobiel uit te zetten. Op tijd beginnen met leren kan natuurlijk ook geen kwaad. Dit klinkt misschien allemaal niet erg aantrekkelijk en het kost wat moeite, maar het is wel erg effectief. 

In het kort

  • Studiedruk, prestatiedrang, sociale media en de normalisering van drugsgebruik lijken allemaal mee te spelen in het gebruik van smart drugs door jongeren. 

  • Studenten gebruiken middelen zoals Adderall, modafinil, Ritalin en zelfs speed als breindoping. Er zijn ook 'natuurlijke' alternatieven, deze pillen bestaan vooral uit cafeïne, kruiden en vitaminen. 

  • Medicijnen of drugs werken voor sommige mensen concentratieverhogend, maar voor anderen juist niet. In de natuurlijke pillen hebben wetenschappers weinig vertrouwen, volgens hen is cafeïne de enige werkzame stof. 

  • Ritalin kan nogal wat bijwerking hebben, bijvoorbeeld hoofdpijn, verminderde eetlust en hartkloppingen. Bij de natuurlijke pillen moet je opletten dat je niet te veel cafeïne of vitamine B6 binnenkrijgt. 

  • Als je je optimaal wil concentreren kunnen voldoende slaap, sporten en een gezonde voeding je ook een heel eind op weg helpen. 

Deel dit venster