Is 5G gevaarlijk?

8 minuten leestijd

Is 5G gevaarlijk?

Tech

Je leest nu

Is 5G gevaarlijk?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 33
  • 22142

Het nieuwe mobiele 5G-netwerk komt er dit jaar aan. Sommigen kunnen niet wachten, maar het leidt ook tot vragen en protesten. Want hoe zit het nu eigenlijk? Wat is 5G? Waarom komen er zoveel zendmasten? En is de straling ervan gevaarlijk?

Samengesteld door Jeroen Koot - De Kennis van Nu

Hebben we nu al 5G?

Ja, ook in Nederland begint de uitrol van 5G. Ondanks alle tegenstand rollen telecombedrijven hun 5G-netwerk uit, zodat iedereen met een nieuwe, geschikte telefoon nog beter mobiel kan internetten. Tot honderd keer sneller moet het worden, en betrouwbaarder zodat we nog meer via internet kunnen doen dan nu. Handig voor consumenten en voor ondernemers, die fantaseren welke nieuwe diensten er kunnen komen. Maar er is ook kritiek vanwege de straling die 5G-telefoons en zendmasten afgeven. Begin 2020 worden uit protest verschillende zendmasten in brand gestoken.

Deel alinea
In brand gestoken zendmast

Is telefoonstraling dan gevaarlijk? Nee, daar zijn geen sluitende bewijzen voor. Laten we eerst kijken hoe telefoons werken. Eigenlijk is het als een radio: een zender stuurt een signaal uit, je telefoon stuurt als minizender weer wat terug en zo communiceer je, via radiogolven. Alleen gebruiken mobiele telefoons niet de frequentie van bijvoorbeeld NPO Radio1, maar golven die wat hoger in het spectrum zitten. Dat is handig want hoe hoger de frequentie, hoe beter de gesprekskwaliteit die je provider kan bieden. De gewone radio zit op 100 megahertz, een mobiele telefoon op 1800 megahertz.

Nu we steeds meer mobiel internetten, hebben we nog betere verbindingen nodig en dus willen providers overstappen op nog hogere frequenties. Maar de basis is nog steeds hetzelfde als die van de krakende zender van de autoradio. Ook de autosleutel met afstandsbediening, het wifi-kastje, digitale televisie en de bankpas met contactloos betalen werken met deze radiogolven. Er komt dus niks anders bij. Complottheorieën zoals dat 5G-zendmasten corona veroorzaken zijn totale onzin.

Danny spreekt met meerdere anti-5G'ers, die vermoeden dat 5G schadelijk is voor de gezondheid. Kijk hier de hele aflevering.

Waarom krijgen we met 5G veel meer zenders?

Dat heeft te maken met die nieuwe, hogere frequentie. Nu gebruiken zenders nog frequenties die vrij ver kunnen komen. Maar in de toekomst zal 5G gebruik maken van de bijzonder hoge frequentie 26 Ghz. Hoe hoger de frequentie, hoe korter de golven en hoe sneller het mobiel internet. Maar korte golven laten zich ook veel makkelijker tegenhouden, zelfs boombladeren kunnen al een belemmering zijn. Er zullen dus veel meer zendpunten nodig zijn om toch een goede dekking te krijgen. En zeker in de stad zullen dus meer zenders moeten komen.

"5G is 100 keer sneller dan 4G. Je kan het vergelijken met een snelweg die in plaats van 2 banen straks 12 banen heeft." Kijk de hele aflevering op NPO Start.

Deel alinea

Maar meer zenders betekent niet automatisch veel meer straling. Alles bij elkaar mag het menselijk lichaam nooit meer straling ontvangen uit mobiele signalen dan 28 tot 61 volt per meter (V/m). Stel dus dat straten vol zouden komen staan met zenders, dan zullen de zenders dus per stuk zwakker moeten worden. Anders overschrijden ze de norm. 

Je kan zelfs beter oude zenders voor 2G en 3G aanpakken als je bang bent voor straling, zegt Toon Norp, 5G-onderzoeker bij TNO. Want die werken minder efficiënt en moeten dus krachtiger zenden om evenveel appende en bellende Nederlanders te bedienen. "Het is net als in het verkeer, als je de uitstoot van auto’s wil aanpakken, kun je beter de oude vieze diesels van de weg halen dan de nieuwe elektrische wagens’"

"Je kan zelfs beter oude zenders voor 2G en 3G aanpakken als je bang bent voor straling"

Toon Norp, 5G-onderzoeker bij TNO

Door meer zenders te plaatsen moet 5G overal snel blijven werken, ook in een drukke stad. Op het 5G-netwerk zit minder vertraging (latency) dan bij 4G, en dat geeft kansen voor nieuwe toepassingen. Zoals chirurgen die op afstand opereren. Of grote groepen zelfrijdende auto’s die via het netwerk met elkaar communiceren en voorkomen dat ze botsen.

"5G maakt op afstand opereren mogelijk." De hele aflevering zien? Kijk op NPO Start.

Is 5G-straling gevaarlijk?

Nee, al kan het ons wel – heel licht – opwarmen. Golven voor radio, tv, of mobiele netwerken brengen water in beweging en dat produceert warmte. Met dat principe warmt een magnetron eten op. Maar waar een magnetron al snel zo’n 1000 watt gebruikt, zendt een mobiele telefoon met 1 watt en een wifi-zender met 0,1 watt. De golven verliezen hun energie bovendien kwadratisch: als je niet op tien meter maar twintig meter afstand van een zender staat, zakt de straling met een factor vier. Alleen een monteur die pal voor een zendmast staat kan misschien iets opwarmen.

Tegenstanders stellen dat er meer gevaren zijn, zoals het veroorzaken van kanker. Beroemd is het onderzoek van het Amerikaanse instituut NTP, dat muizen en ratten hun leven lang laat rondscharrelen onder zware antennes voor mobiele telefonie. Sommige mannetjesratten worden ziek. Dat lijkt schokkend, maar er zijn wat kanttekeningen. Zo worden vrouwtjesratten en muizen in hetzelfde onderzoek niet ziek, en tijdens het onderzoek zitten de dieren in veel zwaardere veldsterktes dan we in het dagelijks leven hebben. Ook bij andere studies is nuance soms op zijn plaats. Het kan bijvoorbeeld dat straling iets laat veranderen in het lichaam, maar dat wil niet zeggen dat het ook schadelijk is. Een biologisch effect is niet meteen een gezondheidseffect. Tegenstanders verwarren die twee zaken soms.

"De meeste onderzoeken laten geen enkele aanwijzing zien voor gezondheidsschade." Kijk de hele aflevering op NPO Start.

Ondertussen blijven wetenschappers onderzoek doen, want er kan altijd iets nieuws worden gevonden. Er is ook veel vraag naar onderzoek: vijftien jaar geleden waren er zorgen over UMTS (3G/4G), nu over 5G. Er is alleen tot nu toe geen onweerlegbaar bewijs voor gevaar gevonden, terwijl we toch al bijna veertig jaar mobiele telefonie hebben. Ook Milieudefensie besloot niet te strijden tegen 5G, ondanks het nadrukkelijk verzoek van hun leden. Volgens de organisatie staat het wetenschappelijk niet vast dat de zenders kwaad kunnen.

Deel alinea

"Ik kan niet meer verblijven waar ik eigenlijk woon."

Hoeveel elektromagnetische straling vang je op?

Ongeveer 2 tot 3 volt per meter, aldus het antennebureau. Dat ligt ver onder het toegestane maximum en het verschilt nogal per plaats, zo laat een steekproef zien. Zo scoort het Waagplein Leeuwwarden 2,3 V/m (volt per meter), in Udel op de Veluwe is het 0,9 V/m en Rotterdam Zuid 4,1 V/m.

Binnenshuis kan het nog meer zijn, bijvoorbeeld door je eigen wifi-kastje. Ook vang je wat meer straling op tijdens het bellen, want juist dan houd je een zendend toestel dicht tegen je lichaam. Maar wat je ook doet, het blijft binnen de norm, al stellen tegenstanders dat deze norm te hoog is. Mensen die gevoelig zijn voor elektromagnetische straling - elektrosensitieven - zeggen last te hebben van straling uit de meterkast, een wifi-kastje, telefoonzenders of gewone draden. Hun verzoek is om nu niet nog meer elektromagnetische velden toe te voegen en de blootstelling drastisch te verlagen.

Je kan ook zelf meten hoeveel straling je opvangt, met een app bijvoorbeeld. Ze hebben klinkende namen als EMF Detector, dTector of ElectroSmart en ze meten bijvoorbeeld de sterkte van mobiele netwerken. Alleen lijken ze soms ook gericht op bang maken en geld verdienen. Enkele apps tonen symbooltjes van radioactiviteit, dat is een heel ander soort straling die wel gevaarlijk is. En één begint hard te waarschuwen als je de smartphone dicht bij een wifi-zender houdt: 'Gevaarlijk signaal. Klik hier voor een oplossing!' In beeld komen aanbiedingen van ondergoed, voorzien van zilver tegen straling.

Deel alinea

In het kort:

  • Er is geen enkel verband tussen 5G en corona. Berichten die zeggen van wel, zijn niet gebaseerd op enig bewijs.

  • 5G-straling kan zo'n hoge frequentie krijgen dat het zelfs door boombladeren kan worden tegengehouden. Dat probleem omzeil je door veel antennes te plaatsen - die wel stuk voor stuk een veel zwakker signaal verspreiden.

  • 5G-straling is niet gevaarlijk voor mensen. Ze kunnen je hooguit licht opwarmen, als je heel dicht bij de bron staat.

  • Mensen vangen waarschijnlijk uit veel bronnen elektromagnetische straling op. Maar dat komt vooral van hun eigen wifi of van hun telefoon. Niet van zendmasten - of die nu 3, 4 of 5G zijn.

Deel dit venster